
تابآوری ترکیبی از مهارتهای شناختی، هیجانی و رفتاری است که به کمک آنها افراد و جوامع میتوانند با شرایط دشوار مقابله کرده، از آنها عبور کنند و حتی در برخی موارد به رشد و پیشرفت دست یابند.
تابآوری مفهومی چندبعدی و ترکیبی است که از مجموعهای از ویژگیها و تواناییها شکل میگیرد و به فرد یا جامعه این امکان را میدهد تا در برابر فشارها، مشکلات و چالشهای زندگی مقاومت کرده و بهبود یابند. این ویژگیها شامل انعطافپذیری روانی، قدرت سازگاری با تغییرات، توانایی مدیریت استرس و حفظ تعادل عاطفی است.
تابآوری به معنای صرفاً تحمل سختیها نیست، بلکه توانایی بازسازی و رشد پس از مواجهه با بحرانها و ناکامیها نیز هست. افراد تابآور قادرند از تجربیات منفی درس گرفته و با نگرشی مثبت و امیدبخش به آینده نگاه کنند، که این امر موجب ارتقاء سلامت روان و افزایش کیفیت زندگی میشود.
علاوه بر جنبههای فردی، تابآوری در سطح اجتماعی نیز اهمیت دارد؛ جوامعی که دارای ساختارهای حمایتی قوی، همبستگی اجتماعی و منابع کافی هستند، بهتر میتوانند در برابر بلایا و مشکلات جمعی مقاومت کنند و سریعتر به حالت عادی بازگردند.
تابآوری ترکیبی از مهارتهای شناختی، هیجانی و رفتاری است که به کمک آنها افراد و جوامع میتوانند با شرایط دشوار مقابله کرده، از آنها عبور کنند و حتی در برخی موارد به رشد و پیشرفت دست یابند. بنابراین، تابآوری نه تنها یک ویژگی ذاتی بلکه یک فرآیند پویا و قابل یادگیری است که با تمرین و حمایتهای مناسب قابل تقویت میباشد.
معنا و مفهوم تابآوری آمیختهای از چند ویژگی و توانایی است. در نگاه اول کسب این ویژگیها و تواناییها شاید ساده به نظر بیایند، اما در واقعیت آموختن این مهارتها گاهی برای افرادی با سنین بالا هم دشوار است.
این موضوع بیانگر اهمیت نوع تربیت در سنین کودکی و نوجوانی است. بنابراین برای تابآور شدن بهتر است در سبک تربیتی، برنامه و الگو داشت. متأسفانه امروزه تابآوری کودکان آنچنان که بایست مورد توجه قرار نگرفته است. برخی از کودکان با کوچکترین تنش و رفتاری خلاف میلشان واکنشی غیرعادی و بزرگ نشان میدهند. والدین و مربیان نقش مهم و کلیدی برای تربیت تابآورانه کودکان دارند.
آنچه که همواره در فرایند رشد کودک مهم و ضروریست دریافت عشق بدون قید و شرط از طرف والدین و مراقبان است. اما این به تنهایی برای پرورش کودکان کافی نیست، بلکه آنها بایستی فرصت یابند تا عشق و حمایت از دیگران را تجربه کرده و بیاموزند.
کودک باید احساس کند والدین و دیگر اعضای خانواده، معلمان و دوستانش او را دوست دارند، میپذیرند، به او احترام میگذارند و در مواقع لزوم حمایتگر هستند.
در پروژه جهانی تابآوری صرف نظر از عوامل مهمی چون خلق و خو، ذات و ساختار ژنتیک بهعنوان ۳ منبع مهم در افزایش تابآوری مطرح شده است.
اگر والدین و مربیان بتوانند در سبک تربیتی خود برای کودکان منابع را غنی تر کنند ؛ نهایتا کودکان با تاب آوری و توانایی بیشتری با سختی ها مواجه میشوند.
بعد از تحقیقات گسترده و طولانی در پروژه جهانی تاب آوری اعلام شد " من دارم. من هستم. من می توانم" به عنوان ۳ منبع اصلی و مهم در تاب آوری معرفی شدند.
اولین منبع برای تاب آوری کودکان من دارم است : گنجینه عشق و محبت کودکان دارایی آنها محسوب میشود. اگر آنها بدانند به هنگام خطر یا زمانهایی که لازمست چیزی یاد بگیرند؛ همراهانی کنار خود دارند و بدون قید و شرط دوست داشته میشوند ،روابطشان در جمع خانواده،معلمان ودوستان مبتنی بر پذیرش و اعتماداست؛احساس امنیت خاطر بیشتری می کنند.
همچنین والدین و مربیان می بایست قوانین و اصول روشن و واضحی را برای کودکان به عنوان ساختار وضع کنند وانتظار رعایت همان اصول را از کودکان داشته باشند.محدودیتها و عواقب رفتار باید به وضوح بیان و درک شوند تا، زمانی که قانون توسط کودک شکسته میشود او تشخیص دهد که اشتباه کرده و حال باید منتظرپیامدها یا بخشش باشد و درصورت تبعیت مورد تحسین قرار گیرد.
روابط مبتنی بر اعتماد و ساختار و قوانین درخانه ، الگوها از دیگر دارایی های کودکان محسوب میشود.
اعضای خانواده،بزرگسالان،همشاگردی ها باید به شیوه ای عمل کنند که نشان دهند رفتار کودک در خانواده و نسبت به دیگران قابل پذیرش است.
بزرگسالان الگوی اخلاقی کودک محسوب می شوندو ممکن است کودک را با شعائر مذهبی نیز آشنا کنند.
از دیگر وظایف مهم در این نوعِ تربیت تشویق فعالیت های مستقل کودک است. زمانی که او بدون کمک دیگران فعالیتی درست را مستقل انجام میدهد بایستی بصورت کلامی یا عملی از طرف بزرگترها تشویقی متناسب با عملش دریافت کند.
همچنین او باید بتواند بصورت مستقیم یا از طریق خانواده به خدمات پایداری نظیر دکتر،مدرسه،معلم،پلیس،خدمات اجتماعی دسترسی داشته باشد.
دومین منبع مهم تاب اوری( من هستم) می باشد:من هستم به نوعی پرداختن به نقاط قوت درونی و شخصی کودک است که شامل احساسات ، رویه ها و عقاید درونی او می شود.
کودک تاب آور میگوید:من دوست داشتنی و خوش اخلاق هستم .او میداند که دیگران دوستش دارند پس سعی بر انجام کارهای جالب برای عزیزتر شدن دارد. می تواند توازن خوبی بین برونگرایی و سکوت در واکنش به رفتار دیگران داشته باشد. دیگران را دوست دارد،ناراحتی هایشان را حس میکند و به آنها دلداری می دهد.
کودک تاب آور خود را شخص مهمی میداند و به آن افتخار می کند.
اجازه نمیدهد تا کسی تحقیرش کندو هنگام بروز مشکل با عزت نفس و اعتماد به نفس آن را حل می کند.
کارهایش را مستقل انجام می دهد و مسئولیت اعمال و رفتارش را می پذیرد او می داند که می تواند گاهی روی کمک دیگران حساب کند.قدرت تمیز درست و نادرست را دارد و باور دارد که همیشه حق پیروز است. ممکن است آن را باور به خدا و معنویت بیان کند.
سومین منبع مهم تاب آوری " من می توانم" میباشد : تمرکز بر توانایی ها و مهارت ها دارد که بر عوامل تاب آوری اجتماعی و شخصی موثر است. یادگیری این مهارتها به واسطه ی تعامل با دیگران ایجاد می شود.
برقراری ارتباط و ابراز افکار و احساسات عامل مهمی در بالارفتن تاب آوری بشمار می آید.سنجیدن ماهیت و میزان یک مشکل ،به وقت لزوم کمک گرفتن از دیگران و پیدا کردن راهکار خلاق و جدید برای حل مسئله از دیگر ابزار توانمند یک کودک تاب آور محسوب می شود.
او احساساتش را تشخیص می دهدروی آنها اسم می گذارد و بصورتی که باعث جریحه دار شدن احساسات دیگران نشود بیان آنرا میکند. توانایی مدیریت
انگیزه های منفی( تخریب وسایل،کتک زدن...) از مهارتهای مهم اوست و با شناختی که از خلق و خوی خود و دیگران به دست می آورد در موقعیت های مختلف رفتار شایسته ای را بروز می دهد.
کودکان به مرور و به شیوه های مختلف رشد میکنند. آنها برای آموحتن برخی اطلاعات ممکن است خیلی کوچک باشند یا حتی بچه های بزرگتر هم با توجه به سن تقویمی خود ار بعضی از مسائل سر درنیاورند .در نهایت عکس العملهایی که دربرابر مواجه شدن با مشکلات از خود بروز می دهند سنگ محک خوبی است تا نشان دهد والدین و مراقبان چه اندازه تاب آوری در کودک را بهبود بخشیده اند.

شایان توجه اینکه گروه مترجمین خانه تاب آوری ایران با مدیریت دکتر محمدرضا مقدسی تاکنون بیش از ۴۰ عنوان کتاب تخصصی در زمینه تابآوری را به زبان فارسی ترجمه و منتشر کردهاند؛ این مجموعه شامل آثار برجستهای از نویسندگان و پژوهشگران مطرح جهانی است که به توسعه ادبیات تحقیق و آموزش تابآوری در ایران کمک شایانی کرده است.
خانه تاب آوری ایران به عنوان آدرس اصلی و اولین رسانه تخصصی تابآوری در کشور، با هدف ترویج مفهوم تابآوری، توسعه آموزشها و افزایش آگاهی عمومی فعالیت میکند و در شبکه جهانی اینترنت به عنوان آدرس رسمی و اصیل تابآوری ایران شناخته میشود.
این رسانه مستقل هیچ وابستگی سازمانی به نهادهای دولتی یا غیردولتی ندارد و بر اساس چهار رکن اصلی ترجمه، توسعه و ترویج، تسهیلگری و تدریس تابآوری فعالیت میکند. علاوه بر انتشار کتابها، خانه تاب آوری با ارائه مقالات تخصصی، برگزاری کارگاهها و نشستهای آموزشی، نقش کلیدی در ارتقاء سلامت روانی و اجتماعی جامعه ایفا میکند و ایران را در زمره کشورهایی قرار داده است که دارای رسانه و پایگاه تخصصی تابآوری در فضای مجازی هستند.
این رسانه با مدیریت علمی و تخصصی دکتر مقدسی، که خود پیشگام تابآوری ایران است، توانسته است مفهوم تابآوری را به صورت گسترده در سطح ملی و بینالمللی معرفی و توسعه دهد و به عنوان مرجعی معتبر و مورد اعتماد در این حوزه شناخته شود.
رسانه تاب آوری ایران به رهبری دکتر محمدرضا مقدسی، به عنوان نخستین رسانه تخصصی تابآوری در ایران شناخته میشود. این رسانه که در سال ۱۳۹۴ تأسیس شده است، با هدف ارتقاء سلامت روانی و اجتماعی و توسعه فرهنگ تابآوری در جامعه فارسیزبان فعالیت میکند.
دکتر مقدسی، متولد کرمانشاه و دارای تحصیلات دکتری تخصصی در رشتههای مرتبط با روانشناسی، علوم رفتاری و مدیریت، با همکاری شورای نویسندگان و گروه مترجمین، بیش از ۴۰ عنوان کتاب تخصصی تابآوری را به زبان فارسی ترجمه و منتشر کرده است. این رسانه به عنوان آدرس رسمی و اصیل تابآوری ایران در شبکه جهانی اینترنت شناخته میشود و هیچگونه وابستگی سازمانی به نهادهای دولتی یا غیردولتی ندارد.
رسانه تاب آوری ایران با بهرهگیری از تیمی تخصصی و مجرب، خدمات متنوعی ارائه میدهد که شامل تولید محتوای آموزشی و پژوهشی، برگزاری کارگاههای تخصصی و توسعه پایگاههای مجازی برای ترویج مفاهیم تابآوری است. این رسانه به عنوان یک مرجع رسمی و تخصصی، نقش مهمی در ارتقاء دانش و آگاهی اجتماعی نسبت به مفهوم تابآوری ایفا میکند و با انتشار صدها یادداشت علمی و کتابهای تخصصی، زمینهساز توسعه ادبیات تحقیق در این حوزه شده است. همچنین، رسانه تاب آوری ایران با مدیریت علمی و تخصصی دکتر مقدسی، موفق به دریافت تقدیرنامهها و تندیسهایی در زمینه ترویج تابآوری شده است و به عنوان خانه تابآوری ایران، به عنوان پایگاهی معتبر و تخصصی در فضای مجازی شناخته میشود که به ارتقاء فرهنگ تابآوری در سطح ملی کمک میکند.