حکمرانی فرهنگی باید به عنوان ابزاری استراتژیک برای ارتقای تاب آوری در نظر گرفته شود.

حکمرانی فرهنگی به عنوان یک رویکرد سیستماتیک برای مدیریت منابع فرهنگی، نقشی اساسی در شکلدهی به هویت ملی و اجتماعی دارد.
این مفهوم شامل سیاستهایی است که به حفظ میراث فرهنگی، ارتقای زبانها و تقویت ارزشهای اخلاقی میپردازد.
دکتر منیر عزیزی
زبان به عنوان حامل اصلی فرهنگ، نقشی بنیادین در شکلگیری هویت جمعی و انتقال ارزشها، باورها و سنتهای جوامع ایفا میکند. هر زبان، مجموعهای از واژگان، اصطلاحات، ضربالمثلها و داستانهایی را در خود جای داده که بازتابدهنده تجربههای تاریخی، شیوههای زیست و نگرشهای یک ملت است. این عناصر فرهنگی از طریق زبان به نسلهای بعد منتقل میشوند و به افراد کمک میکنند تا در مواجهه با چالشها و بحرانها، از پشتوانه فرهنگی خود بهره ببرند.
زبان، نه تنها ابزار ارتباطی، بلکه پلی میان گذشته، حال و آینده است که با حفظ خاطرات جمعی، هویت مشترک را تقویت میکند. در شرایط دشوار اجتماعی، اقتصادی یا طبیعی، زبان به عنوان منبعی برای امید، همدلی و همبستگی عمل میکند و افراد را به یکدیگر نزدیکتر میسازد تا بتوانند با مشکلات مقابله کنند. از طریق زبان، جوامع میتوانند تجربهها و راهحلهای خود را به اشتراک بگذارند، روایتهای مشترک بسازند و حس تعلق و مسئولیتپذیری را در اعضای خود تقویت کنند.
تابآوری اجتماعی، توانایی یک جامعه در سازگاری با تغییرات و بازگشت به وضعیت مطلوب پس از بحرانهاست و زبان در این فرآیند نقش کلیدی دارد. زبان با فراهم کردن بستر گفتگو، مذاکره و تبادل نظر، امکان مشارکت فعال اعضای جامعه را در تصمیمگیریها و حل مسائل فراهم میآورد. همچنین، زبان ابزاری برای بازنمایی و بازتولید ارزشهای مثبت مانند همبستگی، نوعدوستی و امید است که در شرایط بحرانی اهمیت ویژهای مییابند. رسانهها، ادبیات، موسیقی و هنرهای زبانی میتوانند پیامهای امیدبخش و انگیزشی را منتقل کنند و روحیه جمعی را ارتقا دهند.
زبان با پذیرش و انعطافپذیری در برابر واژگان و مفاهیم جدید، امکان انطباق فرهنگی را افزایش میدهد و به جامعه کمک میکند تا در برابر تهدیدات فرهنگی و جهانی شدن، هویت خود را حفظ و تقویت کند. در نهایت، زبان به عنوان حامل اصلی فرهنگ، نه تنها حافظ میراث معنوی جوامع است، بلکه ابزاری قدرتمند برای تقویت تابآوری و پایداری اجتماعی به شمار میرود.
تاب آوری یا resiliency به عنوان توانایی جوامع در مقابله با چالشهای اجتماعی، اقتصادی و محیطی، نیازمند پایههای فرهنگی مستحکمی است که از طریق حکمرانی فرهنگی تأمین میشود.
مثالی از این ارتباط، استحکام فرهنگی تمدنهای قدیمی مانند ایران باستان است که با مدیریت دقیق اداری و فرهنگی، توانستند در برابر تحولات تاریخی مقاومت کنند.
ایران باستان با بهرهگیری از سیستمهای اداری پیشرفته مانند لوحهای رسی از عصر هخامنشی، نمونهای از حکمرانی فرهنگی موثر را ارائه داد.
این لوحها که اخیراً به ایران بازگردانده شدند، جزئیاتی از مدیریت منابع و روابط بینالملل را آشکار میکنند.
زبان سانسکریت به عنوان زبان مقدس هندویسم و فلسفه کلاسیک، نشان از اهمیت زبان در انتقال ارزشهای فرهنگی و ایجاد یکپارچگی اجتماعی دارد که این ایده در تمدنهای ایرانی نیز مشهود است .
زبان به عنوان حامل اصلی فرهنگ، ابزاری کلیدی برای تقویت تاب آوری جوامع است.
در آسیا، زبانهای قدیمی مانند سانسکریت و زبانهای هندواروپایی نشان از ارتباط تاریخی بین تمدنها دارند. این زبانها از طریق انتقال دانش و ارزشها، به ایجاد انسجام اجتماعی کمک کردند .
در ایران، حفظ زبان فارسی به عنوان یک دستاورد حکمرانی فرهنگی، نقش دفاعی در برابر تأثیرات خارجی ایفا کرده است.
میراث غیرمادی مانند آداب و رسوم، به ویژه «تعارف» در ایران، جزء عناصر حکمرانی فرهنگی هستند که به تقویت ارتباطات اجتماعی و افزایش تاب آوری جوامع کمک میکنند . این رفتارها، حتی در شرایط بحرانی، با ایجاد شبکههای حمایتی، انسجام اجتماعی را حفظ میکنند. به عنوان مثال، در مواقع سخت تاریخی، ایرانیان از طریق این روابط فرهنگی توانستند به یکدیگر کمک کنند.
در قرن بیست و یکم، جوامع با چالشهایی مانند جهانیسازی، تغییرات اقلیمی و بحرانهای اقتصادی مواجه هستند. در این شرایط، حکمرانی فرهنگی باید با استفاده از فناوریهای دیجیتال و ابزارهای مدرن، میراث فرهنگی را به صورت مجازی حفظ کند. مثالی از این رویکرد، پروژههای دیجیتالیسازی لوحهای باستانی است که اطلاعات تاریخی را در برابر خطرات فیزیکی ایمن میکند .
۳) تقویت زبانهای محلی. این استراتژیها، همانند آنچه در تمدنهای قدیمی دیده میشود، به ایجاد اعتماد متقابل بین افراد و مقابله با بحرانهای آینده کمک میکنند.
فناوریهای نوین مانند مترجم گوگل و یا امکاناتی از این دست، با امکان ترجمه فوری میان ۱۰۰ زبان، به حفظ تنوع زبانی و گسترش فرهنگها کمک میکنند.
این ابزارها، به خصوص در جوامع چندفرهنگی، میتوانند به عنوان پلی بین نسلهای قدیمی و جوان عمل کنند. همچنین، استفاده از واقعیت مجازی برای بازسازی میراث فرهنگی از جمله کاربردهای آیندهای این فناوریها است.
با توجه به اهمیت این موضوع، دولتها و نهادهای فرهنگی باید برنامههای بلندمدتی برای تقویت این حوزه تدوین کنند.
-