مزایای توسعه تابآوری مبتنی بر ارزشهای بومی، عمق یافتن مشارکت اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی جوامع است.

توسعه تابآوری جوامع محلی با تکیه بر ارزشهای بومی و محلی از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است، زیرا این رویکرد نه تنها به تقویت هویت فرهنگی و حس تعلق افراد به جامعه کمک میکند، بلکه موجب افزایش قدرت مقابله و سازگاری مردم با بحرانها و مخاطرات طبیعی میشود.
تابآوری به معنای توانایی جوامع در پیشبینی، آمادهسازی، پاسخدهی و بازیابی سریع از اثرات منفی حوادث و تغییرات محیطی است که در بستر ارزشها، دانشها و ظرفیتهای محلی شکل میگیرد. استفاده از مفاهیم و نمادهای بومی در این زمینه به کفایت فرهنگی و اجتماعی جامعه میافزاید و بستر مناسبی برای مشارکت فعال اعضای جامعه فراهم میآورد.
یکی از بدیهیترین مزایای توسعه تابآوری مبتنی بر ارزشهای بومی، عمق یافتن مشارکت اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی جوامع است. جوامع محلی بهدلیل ارتباط نزدیک با محیط زیست و آشنایی با تاریخی خود، دانش بومی قابل توجهی درباره سازگاری با مشکلات اقلیمی و مخاطرات طبیعی، مانند خشکسالی، دارند.
این دانش محلی میتواند در کنار فناوریهای نوین به کار گرفته شود تا راهحلهای عملی و مؤثری برای کاهش آسیبپذیری جوامع ارائه شود. آموزش مبتنی بر دانش بومی، در کنار ارتقای زیرساختها و ایجاد شبکههای اطلاعاتی مشارکتی میان ساکنان، به ایجاد تابآوری مستحکم در مقابل تغییرات و بحرانها کمک میکند.
از منظر رویکردهای توسعه محلی، تاکید بر ظرفیتها و داراییهای بومی به جای تمرکز صرف بر نیازها و کمبودها، میتواند راهبردی مؤثر برای توسعه تابآوری باشد. رویکرد داراییمحور، بر قابلیتها، توانمندیهای افراد و نهادهای محلی تاکید دارد که میتوانند نقش محوری در مدیریت بحران و توسعه پایدار ایفا کنند.
این رویکرد جامع، مشارکت پذیری مردم و بسیج همه داراییهای محلی را به عنوان عوامل کلیدی در افزایش تابآوری در نظر میگیرد. علاوه بر آن، وجود یک دولت کارآمد و حمایتگر، به همراه جامعهای مشارکتپذیر، زمینه تحقق اهداف توسعه محلی و تابآوری پایدار را فراهم میسازد.
ارتقاء تابآوری همچنین مستلزم تقویت ساختارهای نهادی و آموزش تخصصی به مردم محلی است تا در فرآیندهای شناسایی مخاطرات، برنامهریزی و مدیریت بحران، نقش فعال بر عهده بگیرند. این مشارکت فعال جامعه محلی، از ارکان اصلی موفقیت طرحهای تابآوری است که باعث ایجاد حس مسئولیت و خودسازماندهی در میان افراد میشود. در کنار این، تنوعبخشی به اقتصاد محلی و بهکارگیری فناوریهای متناسب با شرایط بومی، ظرفیتهای اقتصادی جامعه را تقویت میکند و وابستگی به یک منبع درآمد یا مهارت خاص را کاهش میدهد که این امر در برابر وقوع بحرانها، به حفظ پایداری کمک میکند.
در نهایت، توسعه تابآوری با اتکا به ارزشهای محلی و بومی نیازمند یکپارچگی میان دانش بومی، فناوریهای نوین، ساختارهای اجتماعی و اکولوژیکی است. بومشناسی مدنی و همکاری میان دولت و جامعه به عنوان زیربنای خودسازماندهی و مدیریت مشارکتی منابع محلی مطرح میگردد. این رویکرد ترکیبی موجب میشود جوامع محلی بر پایه هویت و دانش اصیل خود، به شکلی پایدار و مقاوم در برابر تهدیدات پیش رو عمل کنند و در عین حال، توسعهای همهجانبه و متوازن داشته باشند.
بنابراین، توسعه تابآوری جامعه محلی در گرو فهم عمیق و بهرهگیری از دانش و ارزشهای بومی، تقویت مشارکت اجتماعی، توانمندسازی نهادهای محلی، بهکارگیری فناوری متناسب و پشتیبانی نهادی موثر است که همه این عوامل در کنار هم میتوانند باعث ایجاد جوامعی خوداتکا و پایدار گردند. این مسیر، نیازمند برنامهریزی دقیق، سیاستگذاری دقیق و تعامل مستمر میان سطوح مختلف مدیریت است تا تابآوری در بافت فرهنگ و اجتماع محلی کاملا نهادینه شود
هر کدام از ما انسانها چه ساکن شهر باشیم و یا روستا، اعضای یک جامعه محلی محسوب می شویم و هر جامعه محلی بخشی از جامعه ملی محسوب می شود. در مباحث مرتبط با توسعه پایدار تاکید فراوانی به مشارکت جوامع محلی در توسعه اقتصادی، اجتماعی و محیط زیستی شده است تا حدی که توسعه یک ملت بدون مشارکت و توسعه در سطح جوامع محلی شکست خورده قلمداد می شود. بنابراین هر کدام از ما به عنوان عضوی از یک جامعه محلی نقش مهمی در توسعه و یا عدم توسعه جامعه محلی مان ایفا می کنیم. شاید در یک نگاه سطحی و اجمالی چنین ادعایی دور از ذهن باشد اما بیایید با دیدی تحلیل گرانه به این مساله بیاندیشیم.
یک تعریف ساده از جامعه محلی، گروهی از مردم است که در یک محل زندگی می کنند و دارای وجوه مشترکی می باشند.
وجوه مشترک می تواند شامل ارزشها، سنتها، هویت، پیوندها، احساس تعلق به محل زندگی و حتی الگوهای رفتاری خاص باشد. یک جامعه محلی، دارای حوزه جغرافیایی مشخصی می باشد، بعضا افراد در آن محدوده جغرافیایی همدیگر را می شناسند (مخصوصا در روستاها)، نیازهای کمابیش مشترکی دارند و از منابع به نسبت مشترکی بهره می برند.
جامعه محلی به گروهی از افراد که در یک منطقه زندگی میکنند و ویژگیها و ارزشهای مشترکی دارند، اشاره دارد توسعه تاب آوری جوامع محلی نیاز به تسهیلگران اجتماعی آموزش دیده دارد.
ویژگیهای جامعه محلی شامل موارد زیر میشود:
وجود تضادات اجتماعی: در جامعه محلی، به دلیل وجود علایق و گروههای مختلف، تضادات اجتماعی وجود دارد. با این حال، با حفظ تعادل و ثبات، جامعه به طور کلی پایدار باقی میماند
مشارکت و تبادل اطلاعات: افراد در جوامع محلی به هم مشارکت کرده و اطلاعات را تبادل میکنند. این مشارکت منجر به برنامهریزی مناسب و توسعه جامعه محلی میشود
دارا بودن وجوه مشترک: افراد در یک جامعه محلی دارای وجوه مشترکی همچون ارزشها، سنتها و… هستند که باعث اتحاد و همبستگی بین افراد شده و به تقویت جامعه کمک میکند
تشکیل فضاهای عمومی: در جوامع محلی، فضاهای عمومی همچون مراکز اجتماعات محلی وجود دارند که برای فعالیتهای گروهی و ترویج فعالیتهای اجتماعی یا فرهنگی استفاده میشوند