اگر مشکل استخوان دارید و نگران هزینه آزمایش تراکم استخوان می باشید، تا انتهای این مقاله ما را همراهی نمایید.

در این نوشتار، با تعاریف پوکی استخوان، عوامل مؤثر بر تراکم استخوانی انسان، روش انجام آزمایش های پزشکی و هزینه آزمایش تراکم استخوان بیشتر آشنا میشویم. بیملرستان ایرانشهر یکی از بهترین مراکز درمانی در این زمینه می باشد.
عناوین مقاله:
عوامل موثر در تراکم استخوان
چه عواملی سبب افزایش پوکی استخوان میشود؟
عوامل مؤثر بر هزینه انجام آزمایشات پزشکی
سنجش تراکم استخوان چگونه انجام میشود؟
جزئیات طرز کار اسکنرهای مرکزی چگونه است؟
آزمایش تراکم استخوان چگونه تفسیر میگردد؟
چگونه پوکی استخوان، درمان و بهبود مییابد؟
نقش فیزیوتراپی در درمان پوکی استخوان چیست؟
مگنت درمانی چیست و چه کاربردی در رفع مشکلات استخوانی دارد؟
سخن پایانی

سه عامل اصلی در میزان چگالی و تراکم استخوان انسان نقش اصلی را بازی میکنند:
· عامل ارثی یا ژنتیکی
· مقدار فعالیت و جنب و جوش بدنی
· نوع تغذیه در سنین شکلگیری و رشد سیستم استخوانی بدن
عامل ژنتیک از اختیار انسان خارج است و به صورت یک پدیده اتفاقی در این زمینه حضور دارد. علت این است که بر اساس یک برنامه مرتبط با DNAدر سلول های بدن همه انسانها، تولید استخوانهای جدید با مرگ استخوانهای قدیمی نسبت برابر ندارد.
لذا با افزایش سن، همه افراد بشر کم و بیش به این عارضه دچار میشوند. اما افرادی که ورزش را از اوایل زندگی در برنامه روزانه خود قرار دادهاند،
همچنین کسانی که با علم و آگاهی از نکات تغذیهای به دریافت کلسیم، ویتامین دی و پروتئین کافی اهمیت میدهند، دارای میزان چگالی و تراکم استخوانی بیشتری در ادامه عمر خود هستند.
هر چه توجه به عوامل گفته شده بهتر صورت بپذیرد، میزان تراکم استخوانی تا پایان سنین جوانی، رو به افزایش خواهد رفت و یک پسانداز قابل اطمینان برای ادامه عمر را برای شخص به ارمغان خواهد آورد.
چون با عبور از سنین جوانی، رشد تراکم استخوانی متوقف شده و تا پایان عمر با شیب ملایمی، ذخیره استخوانی به مرور کاهش خواهد یافت و نهایتاً به پوکی استخوان منجر خواهد شد.

از مهمترین عوامل ضعیف شدن سیستم استخوانی بدن میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
· مردانی که در دوره سنی بزرگسالی بین 50 تا 70 سال و زنانی که در سن حدود 65 سال دچار شکستگی استخوان و یا پرت شدن از ارتفاع شده باشند.
· افراد دارای اختلالات تغذیهای، بیماری آرتریت روماتوئید یا سلیاک و بیماری مزمن کلیوی
· خانمهایی که قبل از 45 سالگی، به دلیل جراحی یا کمبود استروژن، دچار یائسگی زودرس شدهاند.
· اشخاص با سابقه سرطان پروستات، سرطان پستان و هورمون درمانی
· وجود سوابق ارثی پوکی استخوان در خانواده و اقوام درجه یک
· افرادی که به دلیل ضربه و شکستگی مهره، دچار کاهش قد شدهاند.
· اشخاصی که شاخص توده بدنی آن ها (BMI) کمتر از ۱۹ باشد که نشاندهنده کمبود وزن نسبت به قد آن ها میباشد.
· کشیدن سیگار و استفاده از هرگونه دخانیات
· مصرف زیاد مشروبات الکلی به طور روزانه
· استفاده از داروهای کورتیکو استروئید یا کورتون دار مثل پردنیزون، متیل پردنیزولون به طور روزانه در یک دوره زمانی 90 روزه یا بیشتر
· مصرف هورمون تیروئید برای رفع مشکل کم کاری غده تیروئید
· افرادی که پیوند عضو یا پیوند مغز استخوان دریافت کردهاند و مجبور به استفاده از داروهای مورد نیاز برای تداوم عضو پیوندی هستند که در اکثر موارد این داروها باعث ایجاد پوکی استخوان در دراز مدت میگردند.
متأسفانه خطر شکستگی استخوان، دارای علائم خاصی نیست و هر کس آرام آرام با شرایط سیستم اسکلتی بدن خود طی دورههای مختلف زندگی، تطابق پیدا میکند.
لذا توصیه می شود که کلیه اشخاص در ابتدای دوره میانسالی هر 2 سال یکبار آزمایش تراکم مواد معدنی استخوانی را در مراکز معتبر مانند بیمارستان ایرانشهر تهران انجام دهند.
هزینه آزمایش تراکم استخوان زیاد نبوده و بیماران با آگاهی از نتایج آن، چنان چه خطر شکستگی استخوان آن ها را تهدید کند، میتوانند قبل از وقوع یک فاجعه، توسط تشخیص پزشک از آن مطلع شده و به درمان پیشگیرانه آن بپردازند.
البته بیمارانی که داروی استروئیدی با دوز بالا استفاده میکنند، بهتر است هر شش ماه یک بار به انجام این آزمایش اقدام نمایند.

در انجام آزمایشات پزشکی، عوامل زیر بر هزینههای آزمایش، تأثیر مستقیم دارند:
· نوع آزمایش چیست، مثلاً آزمایشات چکاپ، ژنتیک، تست سرطان، تیروئید، ایدز یا غیره باشد.
· پوشش بیمهای آزمایش چگونه است؟
· چه مرکزی برای انجام آزمایش انتخاب شده و در چه شهری قرار دارد؟
· دقت انجام آزمایش، تجهیزات، مواد شیمیایی استفاده شده و پرسنل آزمایش در چه سطحی از تخصص، تکنولوژی و کیفیت قرار دارند؟

پس از پرداخت هزینه آزمایش تراکم استخوان، به دست آوردن چگالی یا دانسیته استخوان، دانسیومتری نام دارد که توسط آن میتوان به قول عوام، سختی و سفتی یا تحکم استخوانهای بدن را مشخص نمود.
این کار به روشهای متفاوتی انجام میشود اما مرسومترین آن ها، DEXA نام دارد که بر پایه تابش اشعه ایکس به سیستم استخوانی بدن بنا نهاده شده است.
برای انجام دانسیومتری، دو نوع دستگاه اسکنر یا پویشگر به نامهای اسکنر مرکزی و اسکنر محیطی ساخته شده است. وظیفه اسکنرهای مرکزی، تعیین تراکم استخوانهای مرکز بدن مانند لگن و ستون مهرهها میباشد که نسبت به بقیه استخوانها دچار پوکی بیشتری میگردند.
توسط اسکنرهای محیطی، تراکم استخوانهای مچ دست و پا و انگشتان مورد بررسی قرار میگیرد. این نوع پویشگر دارای ابعاد و محیط کمتری نسبت به اسکنر محیطی میباشد.
این تراکمسنجی از سمت بیمار، پیش نیاز خاصی ندارد و تنها کافیست وی روی تخت دستگاه به صورت درازکش قرار گفته و در زمان انجام آزمایش، ثابت و ساکن بماند. سپس دتکتور یا آشکارساز اسکنر، به سمت قسمت های هدف بدن بیمار هدایت شده و با تابش اشعه ایکس به طرف استخوان مربوطه مانند ستون فقرات، لگن یا مفاصل ران، عمل عکس برداری انجام میگیرد. کل پروسه فوق زمانی حدود بیست دقیقه نیاز دارد.
برای انجام این تست میتوانید به بیمارستان ایرانشهر واقع در تهران، خیابان شریعتی، نرسیده به سه راه طالقانی، خیابان جواد کارگر مراجعه نموده و یا با شماره 71960-021 تماس حاصل فرمایید.
توسط دستگاه DEXA، اشعه ایکس که امواجی از انرژی در دامنه طیف الکترو مغناطیس است و یک اشعه باریک و نامرئی است، به سمت بافت های استخوانی بیمار تابانده میشود.
قسمتی از این امواج توسط بافت نرم عضو جذب شده و قسمتی به استخوان میرسد. دستگاه از طریق مقدار جذب شده و مقدار منعکس شده طیف انرژی، توسط یک نرمافزار کامپیوتری خاص، مقدار چگالی استخوان را محاسبه و روی مانیتور به نمایش میگذارد.
انجام این تست به صورت ساده و سرپایی است و نسبت به هزینه آزمایش تراکم استخوان، بسیار مقرون به صرفه میباشد.
به منظور اندازه گیری تراکم استخوانی لگن، پای بیمار در یک بریس قرار داده میشود تا باسن وی به سمت داخل بچرخد و تراکم سنجی انجام شود.
متد دیگری از این آزمایش به نام تشخیص شکستگی مهرهای یا (VFA) در بیشتر مراکز سنجش از جمله بیمارستان ایرانشهر نیز انجام میگردد. در این روش، تابش اشعه ایکس با انرژی کمتری صورت میپذیرد و بیشتر برای تشخیص شکستگی ستون فقرات به کار میرود.
بیماران توجه داشته باشند که انجام این آزمایش منجر به باقی ماندن هیچ گونه اشعه یا پرتو ایکس در بدن نمیگردد.
باید به این نکته توجه داشت که انجمن پزشکی آمریکا و بعضی نهادهای معتبر بینالمللی پزشکی در جهان، قوانینی را تصویب کردهاند که به موجب آن کسانی که شروع به درمان پوکی استخوان مینمایند، نیازی به استفاده از اسکنرهای دگزا در فواصل زمانی کمتر از 3 سال ندارند.
علت چنین دستور العملی این است که تغییرات چگالی استخوانی در بدن انسان به خصوص با افزایش سن، یک روند بسیار کند
و غیر محسوس است و این تغییرات آن قدر آرام صورت میگیرد که با توجه به خطاهای اندازهگیری و دیگر شرایط دخیل در این آزمایشات، نتیجه قاطعی در فواصل زمانی کوتاه که قابل اطمینان باشد، به دست نمیآید. لذا باید از انجام دائمی این آزمایشات در فواصل کم، پرهیز کرد.
به علاوه قرار گرفتن مداوم بیماران در معرض اشعه ایکس ممکن است بر پروسه سلامتی، تأثیرات منفی داشته باشد.
جواب های آزمایش تراکم استخوان بر اساس دو پارامتر به نام T-score و Z-score تفسیر میگردد.
پارامتر T-score ارزیابی و مقایسه تراکم استخوان با مقادیر مربوط به زنان جوان و سالم میباشد.
پارامتر Z-score ارزیابی و مقایسه جواب با افراد همجنس، همسن، و همنژاد بیمار است.
اعداد مثبت نمایانگر تراکم خوب و اعداد منفی نمایانگر شروع کاهش یا رسیدن به مرزهای پوکی استخوان است. به عنوان مثال:
محدوده طبیعی T-score اعداد 1- تا 1 و بالاتر است.
اما اگر T-score بیمار بین 1- تا 2.5- باشد، نمایانگر شروع استئوپنی یا کاهش اولیه دانسیته استخوان است.
مقادیر T- score کمتر از 2.5- به معنای پوکی استخوان شدیدتر و خطرناکتر است.
همان طور که گفته شد، تست BMD مقایسه بیمار با اشخاص همسن، همجنس و همنژاد است که شامل طیف متنوعی از اعداد مثبت یا منفی میباشد.
اعداد منفی و منفیتر نمایانگر این است که چگالی استخوانی بیمار از یک گروه مشابه سنی، جنسی یا نژادی مشابه دارای مقادیر تراکم کمتر است
و برعکس اعداد مثبت و مثبتتر نمایانگر محکمتر و پرحجمتر بودن استخوان بیمار در مقایسه با همان گروه مشابه میباشد. در واقع جواب این تست نمایانگر میزان انحراف استاندارد بیمار از یک مقایسه با دیگران را بیان میکند.
بعضی داروها - سرطان مثل میلوم - سندرم کوشینگ - پرکاری تیروئید - هیپرپاراتیروئیدیسم – بیماری های ستون فقرات مانند اسپوندیلیت انکیلوزان - یائسگی زودرس - کمبود ویتامین دی D
شروع فرایند درمان پوکی استخوان پس از پرداخت هزینه آزمایش تراکم استخوان و انجام آزمایشات تراکم سنجی و تأیید پزشک معالج باید صورت پذیرد.
داروهایی مثل آلندرونات که از نوع مصرف روزانه یا هفتگی هستند، برای تقویت استخوان ها در سامانه دارویی جهانی مانند Bisphosphonates وجود دارد. همچنین آمپول های تزریقی مشابه نیز که اکثراً به صورت ماهیانه تجویز میگردند، برای این درمان موجود است.
بنا به صلاحدید پزشک معالج، استفاده از مکملهای کلسیم و ویتامین D همزمان با روش های درمانی قبلی پیشنهاد میگردد.
همچنین باید توجه داشت که انجام مرتب تمرینات سبک یا سنگین ورزشی با مشورت پزشک معالج، در زمینه بازسازی قدرت و تحکم استخوان بندی بدن، بسیار توصیه شده است.

پزشکان فیزیوتراپ در درمان پوکی استخوان مانند بسیاری از موارد و جراحات استخوانی دیگر، نقش حساس و بسیار مهمی را بازی میکنند.
به این علت که طراحی یک سری تمرینات ورزشی، خود یک هنر و تخصص است و انجام ورزش های غیر اصولی حتی اگر سبک و کوتاه مدت باشد، ممکن است نهتنها به ادامه درمان کمکی نکند، بلکه به قسمت های سالم بدن هم در دراز مدت آسیب های استخوانی و مَفصَلی وارد نماید،
لذا طرح های درمانی، مشاورهها و ارتباط مداوم با متخصصین فیزیوتراپ باید در کنار دیگر روش های درمانی تداوم داشته باشد.
نقش پزشکان فیزیوتراپ به خصوص برای بیمارانی پر رنگتر است که دارای شکستگیهای استخوانی ناشی از حوادث یا تمرینات ورزشی حرفهای بودهاند و اکنون با رسیدن به سنین بالا وارد مراحل پوکی استخوان نیز شدهاند.
استفاده از فیزیوتراپی نه تنها برای رفع کاهش تراکم استخوانی کاربرد دارد، بلکه همزمان میتواند به کاهش دردهای دیگر استخوانی مانند کمردرد یا ضعف در مفاصل و دردهای لگنی که از کمتراکمی استخوان ناشی نمیشود نیز کمک نماید.
لذا بهتر است علاوه بر انتخاب یک مرکز درمانی پیشرفته مانند بیمارستان ایرانشهر تهران، همزمان با مراجعه به فیزیوتراپ، ایشان را از سوابق دیگر پزشکی خود نیز مطلع نمایید تا از هر دو قسمت بهبود اسلکلت بندی استخوانی و ماهیچهای بهرهمند شده و از زندگی راحتتر و شادتری برخوردار باشید.
مگنت یا همان مغناطیس در زبان فارسی، یک روش درمانی توسط به کارگیری شار مغناطیسی یک حلقه است. مگنت تراپی یا مگنت درمانی بر خلاف اسم گمنامی که دارد، یک متد جدید، به روز و مورد تأیید مجامع پزشکی جهانی است که همراه با مراحل فیزیوتراپی به کاهش پوکی استخوان کمک میکند.
طبق آزمایشات انجام شده و تجربیات به دست آمده در این زمینـه، شار مغناطیسی یا همان Magnetic Flux، توانایی انسان را برای جبران کم شدن دانسیته استخوانی، افزایش میدهد و با تحریک سلول های استخوانی با استفاده از انرژی مغناطیسی اتم ها، به بهبود تراکم استخوان کمک مؤثری میکند.

همچنان که با ورود به دوران میانسالی و بالاتر، فرهنگ انجام آزمایشات چکاپ برای آگاهی از شرایط سلامتی بین بسیاری از مردمان جهان به صورت نهادینه رعایت میگردد، نظارت بر سطح تراکم استخوان نیز برای اقشار میانسال و مسن جامعه، جزو ضروریات سنجش معیار سلامتی است.
نداشتن استخوانهای محکم که به ناگاه در سنین بالا باعث شسکتگیهای جبران ناپذیر میگردد، عملاً قدرت حرکت و پویایی را از فرد مسن گرفته و به دلیل تأخیر زیاد در بهبود کامل و حتی عدم بهبود، باعث ایجاد صدمات روحی و جسمی فراوانی به افراد میگردد.
لذا با فرهنگسازی و گسترش اطلاعات در این زمینه به سالمندان و اطلاع رسانی در رابطه با هزینه آزمایش تراکم استخوان به این قشر از جامعه که به خصوص کمتر با روش های اطلاع رسانی اینترنتی آشنایی دارند، میتوانیم به شادی و سلامتی این بزرگان در ادامه زندگی کمک شایانی نمائیم.
همچنین با قدردانی از زحمات مراکز آزمایش و درمانی تخصصی بزرگ در این رشته مانند بیمارستان ایرانشهر، باعث دلگرمی کادر درمان و متخصصین این رشته خواهیم بود.