حالا دیگر همه می دانیم ابتلا به بیماری کووید-۱۹ ناشی از آلودگی با ویروس عفونی قوی و با قدرت سرایت بالاست. نشانهها و اثرات آن ممکن است خفیف یا شدید باشد که در مواردی خاص منجر به عوارض شدید روی سلامتی و حتی مرگ میشود. تابستان امسال در حالی که بیشتر ایالتهای آمریکا با موج افزایش موارد ابتلا به کووید-۱۹ مواجه بودند، ایالت نیومکزیکو از این شرایط مستثنی بود. در مدتی که آریزونا همسایه غربی و تگزاس همسایه شرقی آن فعالیتهایشان کمتر و کسب وکارهای شان محدود شده بود و افزایش نگران کننده موارد ابتلا به کووید-۱۹ را تجربه میکردند، ایالت نیومکزیکو کنترل سفت و سختتری برای جلوگیری از گسترش شیوع بیماری اعمال کرد. مقامات بهداشتی ایالت نیومکزیکو همچنان به آزمایش، بررسی، نظارت و ردیابی مواردی که تست کرونای شان مثبت شده است، ادامه میدهند. تا به امروز آمار موارد ابتلا و مرگ ومیر در آریزونا تقریبا بیش از دو برابر آمار نیومکزیکو در هر ۱۰۰هزار نفر بوده است. همینطور نیومکزیکو نسبت به تگزاس نیز آمار ابتلا و فوتی کمتری در هر ۱۰۰هزار نفر داشته است.
به نظر می رسد رمز موفقیت نیومکزیکو در مقابله با کووید-۱۹ را باید در استراتژی فرماندار این ایالت جست جو کنیم. میشل لوهان گریشام (Michelle Luhan Grisham) رویکردی تهاجمی نسبت به این همهگیری اتخاذ کرده است.
وی ۲۱ اسفند ۹۸ با گزارش اولین مورد مثبت، در سراسر ایالت وضعیت اضطراری اعلام کرد. دو روز بعد تمام مقاطع تحصیلی تعطیل شدند. دستورالعملهای رعایت بهداشت عمومی به سرعت صادر شد تا تجمعات عمومی را محدود و مشاغل غیرضروری تعطیل شود. نیومکزیکو در برنامهای همگانی تست ویروس کرونا را برای شهروندان به منظور کم کردن میزان شیوع در شرایطی اجرایی کرد که در دیگر ایالتهای آمریکا دسترسی به تست کرونا و تاخیر در گرفتن نتیجه تست، همچنان چالشی بزرگ است. از ۲۷اردیبهشت ۹۹ استفاده از ماسک در این ایالت اجباری شده است. از خرداد رستورانها اجازه داشتند با ظرفیت محدود باز شوند اما از اواخر تیر به دلیل افزایش موارد ابتلا مجوز بازگشایی لغو شد. از ۱۷ شهریور به همه مردم دستور داده شد تا در خانه بمانند و فقط برای موارد اضطراری مانند حفظ سلامتی و ایمنی و تهیه ملزومات ضروری از خانه خارج شوند. این اقدامات همراه با پیامهای فراوانی در مورد بهداشت عمومی بود که توضیح میداد چطور این تصمیمات به کاهش شیوع ویروس کمک میکند.
اکنون کاهش موارد ابتلا را در بررسی جواب نتیجه تستهای کرونا در نیومکزیکو میتوان دید. به عنوان معیاری برای نشان دادن میزان انتقال ویروس، هدف این ایالت گرفتن حداقل ۵۰۰۰ تست در روز و مثبت شدن ۵ درصد یا کمتر است. در ۲۱ شهریور با انجام ۴۸۹۶ تست، ۳/۲درصد مثبت اعلام شد. برای مقایسه در همان روز این درصد در آریزونا ۷/۶ درصد و در تگزاس ۸درصد بوده است.
این درصد پایین و مرگ ومیر اندک نمایانگر تلاش نیومکزیکیها و فرماندارشان برای کنترل عفونت در ماههای گذشته است. تصمیمگیری سریع و رویکرد تهاجمی در نظر گرفته شده در این ایالت بسیار بهتر از تگزاس و دیگر ایالتهای جنوبی بوده است و تقریبا پیروزی واقعی را به ارمغان آورده است.
مخالفان و موافقان محدودیتها
به طور کلی محدودیتها در نیومکزیکو واکنش منفی کمتری از سوی مردم نسبت به دیگر ایالت های آمریکا داشت. شواهد نشان می دهد در بیشتر مواقع مردم از فرماندار ایالت خود حمایت کردهاند. مطابق با آخرین نظرسنجی در تیر ماه، ۵۳ درصد مردم از مدیریت فرماندارشان، لوهان گریشام برای کنترل همهگیری کووید-۱۹ راضی بوده اند.
با این حال سرپیچیهایی هم وجود داشته است. برای مثال شهردار شهر کوچک گرنت (Grant) به دلیل امتناع از پیوستن به دستورات بهداشت عمومی ۵۰۰۰ دلار جریمه شد و اکنون مراحل دادرسی او در حال رسیدگی است. او رژه چهارم جولای، روز استقلال آمریکا را بر خلاف قوانین ایالتی برگزار کرده بود.
با وجود اقدامات احتیاطی سختگیرانه، یکی از گروههایی که به شکل نامتناسبی دچار عفونت شدهاند، بومیان آمریکایی در این ایالت هستند. بر اساس گزارشی که خرداد ۹۹ منتشر شد، گرچه بومیان آمریکایی ۱۱ درصد جمعیت این ایالت را تشکیل میدهند، اما بیش از نیمی از موارد اولیه ابتلا در این ایالت را تشکیل می دهند. یک دلیل محتمل، رایج بودن زندگی خانوادگی چند نسل در کنار یکدیگر در فضاهای محدود میان این بومیان است. مدلسازی های چگونگی انتشار بیماری کووید-۱۹ نشان میدهد زندگی اعضای خانوادههای بزرگ در فضاهای کوچک و نزدیک به هم، فرآیند انتشار ویروس را آسانتر میکند.
از همان روزهای ابتدایی همهگیری، دهکدههایی که ساکنانش بومیان آمریکایی بودند، مرزها و جادههای ورودی را بستند و قوانین سختگیرانه بهداشتی مانند استفاده از ماسک، خرید و سفارش از منزل و ماندن در خانه ها در آخر هفتهها را برای کنترل شیوع بیماری وضع کردند. این تلاشها به طور چشمگیری به کنترل ویروس و تاثیر آن بر جامعه نقش داشته است. از اوایل شهریور در این مناطق حتی یک مورد ابتلا هم گزارش نشده و منحنی ابتلا نه تنها صاف شده بلکه در شیب سرازیری قرار گرفته است.
چالش بازگشایی مدارس
بازگشایی مدارس در این ایالت نیز مانند شرایطی که در تمام کشورها ایجاد شده موجب نگرانی است. اما تعداد کم موارد ابتلا باعث شده تا مدارس نیومکزیکو دوباره شروع به کار کنند. بعضی از دانش آموزان حضور غیرحضوری در مدرسه را از مرداد آغاز کردهاند و حالا با بازگشایی مدارس هم برخی به صورت حضوری و تعداد کمتری هم به صورت غیرحضوری ادامه تحصیل میدهند. در آموزش ترکیبی هم به صورت حضوری و هم غیرحضوری، مدارس مناطقی باز شده که آهنگ کمتری در مثبت شدن تستها دارند و تعداد موارد جدید روزانه نیز کمتر از آستانه تعیین شده توسط سازمان بهداشت نیومکزیکو است. مدارس نیز باید برنامه مصوبی را برای رسیدگی به تعاملات آموزشی، اجتماعی-عاطفی و خانوادگی دانش آموزان داشته باشند. همچنین پروتکلهای ایمنی و ضدعفونی را رعایت و در صورت بروز یک مورد مثبت برنامهای برای واکنش سریع داشته و اقدامات لازم را انجام دهند.
در پایان میتوان گفت، در کانون توجه قراردادن توصیه های علمی، احتمالا مهم ترین عامل تابآوری و کنار آمدن با مشکلات ناشی از کووید-۱۹ در نیومکزیکو بوده است. این ایالت در اجرای تصمیمات مبتنی بر علم همیشه پیشتاز بوده است. از طرفی فرماندار این ایالت نیز به دستاوردهای برآمده از دانش و مستندات علمی اهمیت میدهد. مسلما آنها هم فکر می کردند که تصمیم به بازگشایی زودتر مراکز تجمع، منافع اقتصادی بیشتری برایشان به همراه خواهد داشت؛ اما در نهایت تصمیمی مبتنی بر داده های علمی در جهت حفظ بهداشت و ایمنی عمومی را اتخاذ کردند؛ کاری که اصلا آسان نبود!
تدابیر موفق نیومکزیکو در کنترل شیوع کرونا
انجام تست کرونا بخش مهمی از رویکرد نیومکزیکو بوده است. این تست برای همه ساکنانی که خواه نشانههای بیماری را داشتند یا نه در دسترس بود و تستها در آزمایشگاههای خود نیومکزیکو تهیه میشدند. برنامه کاری تمام آزمایشگاهها برای به حداکثر رساندن ساخت تستها به ۲۴ ساعت کل هفته تغییر پیدا کرد و ۸۰ درصد تست مورد نیاز در خود ایالت ساخته میشد. در حالی که بسیاری از آزمایشگاههای آمریکا از برنامه کاری خود عقب مانده بودند، نیومکزیکو تستهای خود را برای ایالت دیگری نمیفرستاد.
یکی دیگر از مزایای نیومکزیکو داشتن سازمان بهداشت عمومی مرکزی است، در صورتی که تگزاس سیستم منطقهای دارد. از این رو تگزاس سیاستهای متغیرتری دارد و اطلاع رسانیهای عمومی بیشتر باعث سردرگمی مردم میشود. تجربه نیومکزیکو به ما نشان می دهد وجود یک سازمان مرکزی و فرمانداری که در زمینه پیشگیری از بیماریها آگاهی دارد، به کارگیری راهبردها و تحکیم این تلاشها را آسانتر میکند. از خوش اقبالی نیومکزیکی ها این بوده که لوهان گریشام پیش از سمت فرمانداری فعلی، وزیر بهداشت دولت محلی همین ایالت بوده است.
تجربه مهم دیگر نیومکزیکو تلاش برای مدلسازی شیوع بیماری بوده است. از اوایل بهار گروهی ۱۵۰ نفره از پژوهشگران و پزشکان بالینی برای ارائه مشاوره به مقامات نیومکزیکو تشکیل شد. مدلسازی الگوهای انتقال ویروس کووید-۱۹ برای فهمیدن راههای مهار شیوع آن بسیار مهم هستند. از این رو نیومکزیکو از بهار پروژه مدلسازی خود را با همکاری پژوهشگران، آزمایشگاهها و یک سیستم بهداشتی درمانی غیرانتفاعی کلید زد. این گروه مدلهای مختلفی را پیشنهاد کردند. یکی از این مدلها، مدل پیشبینی کننده است که با توجه به روند فعلی، آنچه را در آینده اتفاق خواهد افتاد پیشبینی میکند. دیگر مدلها با کمک سناریوهای «چه میشود اگر...» (what-if scenarios) نگرشی در مورد تاثیرات احتمالی اتخاذ تصمیمهای مختلف روی گسترش ویروس به ما نشان میدهند؛ مثل محدودکردن تعداد دانشآموزان در کلاس های حضوری. همچنین پژوهشگران تاثیر سفر مسافران به این ایالت را نیز بررسی میکنند. نیومکزیکو برای بیشتر افرادی که به این ایالت وارد میشوند، قانون قرنطینه اجباری ۱۴ روزه را وضع کرده است؛ به ویژه برای افرادی که از مناطقی با تعداد موارد ابتلای زیاد وارد میشوند. اینها تجاربی است که برای دیگر کشورها و به ویژه برای ما در ایران که مدام با سفر اهالی تهران به استان های شمالی در تعطیلات و آخر هفته ها مواجهیم می تواند موثر واقع شود.همچنین در نیومکزیکو دولت برای افرادی که به علت ابتلا به کووید-۱۹ نیاز به قرنطینه دارند یا درآمد خود را از دست دادهاند، غذا و پناهگاه فراهم کرده است، برای مثال دولت خانههایی را در هتلها در نظر گرفته است.
مدلسازی و سیستم جمعآوری و ردیابی دادهها به سیاستگذاران این ایالت اجازه میدهد تا آیندهنگرانه و مبتنی بر شواهد تصمیم بگیرند. تصمیم گیری در این برهه زمانی به دشواری رانندگی با سرعت ۱۵۰ کیلومتر در ساعت از طریق دیدن آینه وسط خودرو است!
نکته مهم دیگر این است که روند تحقیقات دانشمندان در این ایالت مانند پروژههای مشابه در دیگر ایالتها شکل سیاسی به خود نگرفته است. در آریزونا فعالیت گروه تحقیقاتی مدلسازی روند کووید-۱۹ با دستور فرماندار این ایالت، داگ دوسی (Doug Ducey) از اواسط اردیبهشت متوقف شد. درست همان زمانی که دوسی دستور بازگشایی گسترده ایالت را صادر کرده بود. موارد ابتلایی که گروه مدلسازی پیشبینی میکردند با رویکرد بازگشایی مطابقت نداشت. البته دوسی برای لاپوشانی دادههایی که با طرح بازگشایی مجدد مغایرت داشتند، مورد انتقاد گستردهای قرار گرفت. پس از بازتاب گسترده در رسانهها و اعتراضات مردم، به این گروه تحقیقاتی اجازه ادامه فعالیتهایشان داده شد.

روزنامه جام جم، شماره 5773، 14مهر 1399