کودکانی که نمیتوانند بر روی موضوع خاصی تمرکز کنند، مبتلا به اختلال نقص توجه هستند ولی توجه کلی خوبی دارند؛ مثلاً هنگام درس خواندن صدای دریچه کولر، مگس یا سوراخهایی که روی دیوار وجود دارد توجه این کودکان را به خود جلب میکند و کودک قادر نیست آنها را نادیده گرفته و روی درس یا حرفهای معلم تمرکز کند. درواقع این کودکان توجه جزئی ندارند و نمیتوانند تمرکز کنند. برای آشنایی بیشتر در مورد این مبحث تا انتها این مطلب همراه کلینیک گفتار درمانی و کاردرمانی رسا باشید.

مشکل تمرکز به دلایل مختلفی در کودکان اتفاق میافتد. یکی از شناخته شده ترین دلایل آن ابتلا به بیماری بیـش فعالی کودکان و نقص توجه است. کودکان بیش فعال معمولاً در کنار مشکلات تمرکز فعالیت بسیار زیادی دارند که این فعالیتها نسبت به همسالان خودشان طبیعی به نظر نمیرسد. البته امکان دارد که تنها کودک به اختلال نقص توجه دچار باشد که در این صورت علائم بیش فعالی وجود ندارد.
توجه داشته باشید که هر کودکی که دچار عــدم تمرکز و پرش فکر میشود بیش فعال نیست. حتی ممکن است لزوماً مشکل اصلی در توجه و تمرکز او نباشد. برای مثال اضطراب و استرس یکی از حالتهای روانی بسیار مهمی هستند که منجر به ایجاد اختلالاتی در تمرکز میشوند. این مسئله به خصوص در کودکان دبستانی بسیار دیده میشود.
دانش آموزانی که تحت فشار زیاد والدین کـنترل گر خود هستند و یا به دلایل مختلفی در مدرسه اضطراب دارند، نمیتوانند عملکرد ذهنی طبیعی خود را حفظ کنند و در اکثر موارد مشکلات حافظه و دشواریهایی را در توجه تجربه میکنند. در این شرایط بهترین کار این است که به یک روانشناس متخصص در حوزه کودک مراجعه کنید.
کمک به ایجاد نظم و افزایش تمرکز در کودکان در سنین پایین ضامن موفقیت آنها در دبیرستان، دانشگاه و حتی محل کار خواهد بود. در اینجا برخی از راهکارهای خانگی و نکاتی که والدین برای تمرکز کودکشان میتوانند از آنها استفاده کنند را ارائه میدهیم. توجه داشته باشید که مشکل توجه ممکن است در بسیاری از مواقع به دلیل کمبود مــهارت تمرکز باشد و با تمرینهای ساده حل شود.
اگر کودک شما یک دانشآموز است، با تنظیم قوانینی مثل تعیین زمان مشخص برای انجام تکالیف، این پیام را به او برسانید که کار در هر زمان باید فعالیت مشخصی را انجام دهد. همچنین برای رفع مشکلات مرتبط با تکالیف مدرسه به فرزندتان بگویید تا پایان انجام تکالیف و کنترل آن، تلویزیون یا تماس تلفنی، بازیهای ویدئویی و... تعطیل است. این کار به او کمک میکند تا وظایفش را نیمه کاره رها نکند.
از فرزندتان بپرسید چه کارهایی دوست دارد با شما انجام دهد و یک هدف ماهانه برای آن تنظیم کنید. یک جدول انجام کارهای خوب ایجاد کنید. برای هر کاری که منظم انجام شده به فرزندتان یک ستاره بدهید. این ستارهها میتواند نشان دهنده پاداشی باشد که آخر ماه قرار است به او بدهید؛ مثل خرید یک کتاب جدید یا به پارک رفتن، دوچرخه سواری بردن کودک به سینما و ...
یکی از بهترین روشها برای افزایش توجه و تمرکز، بازیها هستند. نکته اصلی برای موفقیت در این میان، جذاب بودن بــازی کودکان است. اگر کودکان حین بازی احساس شادمانی و رضایت کنند، بازی را یاد میگیرند. والدین با توجه به سن کودک میتوانند از بازیهای مختلفی برای افزایش تمرکز کودک استفاده کنند.
به طور مثال جسمی را وسط اتاق قرار دهید و به او بگویید هر كس كه به مدت طولانیتری بتواند به این وسیله خیره شود بیآنکه از آن چشم بردارد، برنده است. یا میتوانید از کودک بخواهید چشمانش را ببندد، آنگاه اشكال هندسی را به او بدهید و از او بخواهید كه نوع آنها را حدس بزند.
علاوه بر این میتوانید از کودک بخواهید یک شی نورانی در حال حرکت را با چشم تعقیب کند. شیء را در جهات مختلف به صورت صاف یا دورانی حرکت دهید. شما و فرزندتان مقابل هم روی زمین بنشینید، توپی را به سمت او بفرستید، از وی بخواهید پس از گرفتن توپ مجدداً آن را به شما بدهد و این کار را تکرار کنید (به تدریج مدت زمان تمرین را افزایش دهید).
یکی از تمرینهای دیگر این است که کلمهای را با کودک قرار بگذارید تا هر زمان شنید دستش را بالا ببرد. شما کلمات مختلف را بگوئید و آن کلمه خاص را نیز به طور نامنظم در میان کلمات دیگر بگوئید. داستان کوتاهی را برای کودک تعریف کنید و بعد بلافاصله از متن داستان سؤالاتی را از او بپرسید (به تدریج بین تعریف داستان و پرسش از متن فاصله بیندازید تا کودک مجبور شود اطلاعات را در حافظه نگه دارد).
محیطی که کودک در آن درس میخواند در حفظ تمرکز او نقش بسیار مهمی ایفا میکند. بهتر است که هرچیز که باعث حــواس پرتی کودک می شود را در زمان درس خواندن دور از دسترس او قرار بگیرد. برای مثال نوشتن تکالیف جلوی تلویزیون، کار کردن با گوشی یا وجود اسباب بازیهای جذاب جایی که فرزندتان میخواهد درس بخواند همگی از جمله مواردی هستند که موجب عــدم تمرکز در مطالعه شده و یادگیری او را کاهش میدهند.
یکی از عواملی که میتواند در تمرکز کودکان تاثیر بگذارد نداشتن خواب کافی در طول شب یا داشتن ساعات خواب نامنظم است. در نتیجه فرزندتان را تشویق کنید هر شب در ساعت مشخصی به رخت خواب برود. برای بچههای کوچک تری که دیرتر به خواب میروند کمک گرفتن از یک دوش آب گرم قبل از خواب میتواند تا حد زیادی آرامش بخش و موثر باشد. تاثیر مشکلات خواب بر سلامت روان یک اصل انکارناپذیر است و باید پذیرفت که خواب کافی ارتباط مستقیمی با قدرت حافظه و ذهن دارد.
منبع: برای کسب اطلاعت بیشتر در مورد عدم تمرکز کودکان اینجا کلیک کنید.