
اوّلِ دفتر، به نام کردگار
آنکه باشد، خالق و آموزگار
میکنمْ حمد و سپاسِ آنْ کریم
آنکه نامَش هست، رحمان و رحیم
سلام و درود به تمام دانشآموزان عزیزی که باید تا کمتر از دو ماه دیگر، به پیشواز آزمون های خردادماه و به ویژه آزمونِ ریاضی بروید. اگر قبل از عید درس ریاضیاتتان را خوب نخواندهاید و اکنونْ نگران آزمون ریاضی خرداد هستید، این مقالهْ مختص شماست. البته ممکن است زمانی که این مقاله را میخوانید، بیشتر یا کمتر تا امتحانتان وقت داشته باشید. تا آخر، همراه ما باشید.
شاید به نظر خیلیها، ریاضیاتْ ترسناک باشد؛ امّا واقعاً اینطور نیست. اگر ریاضیاتْ از نظرتان ترسناک است، احتمالاً روش مطالعهی شما در این درس، اشتباه است و علت این موضوع این است که مفهوم حقیقی ریاضیات را در مدرسهْ به شما نیاموختهاند. البته نیاز نیست که نگران باشید؛ چون اکنونْ مفهوم حقیقی ریاضیات را برایتان خواهم گفت. چیزی که باید دربارهی ریاضیات بدانید، این است که ریاضیات از اعداد و علائمْ ساخته نشده؛ بلکه حقیقت این دانش، منطقِ پشت آن است. شاید این حرف، کمی برایتان نامفهوم باشد؛ امّا اگر نگاه و سبک مطالعهی خود را در ریاضیاتْ تغییر دهید، خیلی زود، خودتانْ مفهوم این جمله را درک خواهید کرد. خاصیت جالبی که ریاضیات را نسبت به دروسِ دیگر متمایز میکند، مفهومی بودن آن است. شما نباید این درس را به سبک دروس حفظیِتان مطالعه کنید؛ بلکه باید مفهوم مطالب را درک کنید. (حتّیٰ این روشْ در دروس حفظی، کارآمدتر از حفظکردن مطالب است.)
مطالعهی مفهومیْ به این معناست که بجای حفظ مطالب، فرمول ها و نکات، سعی به درک آن ها کنید. میتوانید قبل از شروع به خواندن یک فصل، نمونه سوالات آن فصل را از اینترنت پیدا کرده و تلاش به حلِّشان کنید. ممکن است که نتوانید حتّیٰ یکْ سؤال هم حل کنید؛ امّا این کار، درک بهتری از آن فصل، قبل از شروع مطالعهی آن فصلْ می دهد. بعد از اینکار، شروع کنید به مطالعه فصل موردنظر از کتاب درسیتان. به هیچ عنوان به سراغ منابع دیگر، در اوّل کار نروید. اگر وقتتان هم بسیار محدود بود، مستقیماً به سراغ کتاب های کمکآموزشی نروید؛ زیرا رِفْرِنْسِ(مرجعِ) اصلی طراحان سؤالْ از ایده های کتاب درسی است، نَه کتاب های کمکآموزشی.
کتاب های درسیِ ریاضی، اغلب به گونهای نوشته شدهاند که خودتانْ برخی از مفاهیم را کشف کنید. پس کتاب را با همین هدف بخوانید. اگر چندهفتهای تا امتحانْ وقت دارید، برای حل سؤالات کتاب، عجله نکنید و ساعت ها روی هر مسئلهْ فکر کنید تا خودتان به نتیجه برسید. حتّیٰ اگر موفق به حل نشدید و یا جوابتان اشتباه بوده، نگران نباشید؛ زیرا شما به درک خوبی از آن مسئله رسیدهاید و با چک کردنِ جواب آن، حل آن را به خوبی خواهید فهمید؛ البته باید خودتان هم یکدور پس از چک کردن جواب، سؤال را حل کنید تا کاملاً به آنْ مسلط شوید.
کتاب های درسیِ ریاضی، اغلب به گونهای نوشته شدهاند که خودتانْ برخی از مفاهیم را کشف کنید. پس کتاب را با همین هدف بخوانید. اگر چندهفتهای تا امتحانْ وقت دارید، برای حل سؤالات کتاب، عجله نکنید و ساعت ها روی هر مسئلهْ فکر کنید تا خودتان به نتیجه برسید. حتّیٰ اگر موفق به حل نشدید و یا جوابتان اشتباه بوده، نگران نباشید؛ زیرا شما به درک خوبی از آن مسئله رسیدهاید و با چک کردنِ جواب آن، حل آن را به خوبی خواهید فهمید؛ البته باید خودتان هم یکدور پس از چک کردن جواب، سؤال را حل کنید تا کاملاً به آنْ مسلط شوید.
به جای آنکه پس از چند دقیقه فکر کردن روی یک سؤال، به سراغ پاسخ آن بروید، بهتر آن است که حتّیٰ اگر چندساعت هم شده، روی آن سؤال فکر کنید تا اینکه دیگر، هیچ ایدهای نداشته باشید و آن وقت میتوانید به سراغ چک کردن جواب بروید و پس از فهمیدن جواب، یکبار خودتان سعی به حلِّ آن سؤال کنید.
زمانی به سراغ منبع دیگری بروید که به تمام صفحات آن فصل، مسلط شده باشید. پس از تسلط کامل، حالْ باید آن را یکبار مرور کنید و مسائلش را برای مرور، دوباره حل کنید. مرورکردن مطالب، بسیار مهم است؛ پس آن را نادیده نگیرید.
این قسمت از کار، بسیار جذاب است. در این مرحلهْ شما باید به سراغ جمعآوری برگهی امتحانات مدارس مختلف و سؤالات آزمونهای سالهای پیش بروید. شما میتوانید در اینترنت، آنها را گیر بیاورید.
پس از اینکار، حالْ باید سوالات مشابه به هم را تشخیص داده و دستهبندی کنید. سوالاتِ بسیار راحت را کنار بگذارید. این سؤالاتْ تنها جنبهی یادآوری مطالبی که فراموش کردهاید را دارند. پس از آنکه سؤالاتِ خوبِ تشریحی را تیپ بندی کردید، از هر تیپ یک سؤال(ترجیحاً سؤال چالشی تر) را انتخاب کرده و شروع به حل آن کنید. اگر به مطالب کتاب درسی به طور کامل مسلّط باشید، درصد بالایی از سؤالات را پاسخ خواهید داد.
برای سؤالات غیرتشریحی(تستی، جای خالی و صحیح و غلط)، باید سؤالات زیادی حل کنید تا به این نوع از سؤالات مسلّط شوید و نیازی به تفکیک کردن آنان نیست.
در مقالات آینده، هرکدام از این مراحل را مفصّلتر و با نکات و مثال های فراوان، توضیح خواهیم داد؛ پس منتظر مقالات بعدی باشید.