یک قاب از دلتنگی

داستانک ۶۳. مشهد. سال ۲۰۲۶

آسمان افتاده در این بوم وارونه. قطرات آب می‌ریزد پایین، دایره دایره می‌شود و می‌دود تا از حوضک گرد حیاط بیرون بگریزد. اما فقط انعکاس شیشه‌ای آسمان آبی را می‌لرزاند. چند تکه ابر سفید و زرد هم که گیر کرده‌اند در لابه‌لای شاخه‌های سبز روشن درخت توت، در نوسان دایره‌ها می‌رقصند.

سرم را دوباره فرو کردم توی آب حوض. انگار مغز آدم هم وقتی خنک شود بهتر کار می‌کند.

گویی از جهانی دیگر... صدایی بم، از دور دست اسم مرا می‌خواند. کامبیز... کامبییییز... سرم را بیرون کشیدم. نفسی گرفتم و نگاهش کردم. امیر بود. دست از پا درازتر... آشفته‌تر از هر روزش، در چند قدمی من ایستاده بود و بی‌مقدمه گفت: کجایی؟! بیا که بیچاره شدیم!!

کلاغ بدخبر... نشد یک روز خوش داشته باشیم. آب دهانم را قورت دادم. چند بار پلک زدم. آب چکان گفتم: « چی شده؟! » بریده گفت: « حاج آقا... » پرسیدم: « خان دایی چی شده؟! مرد؟! » سرافکنده و پریشان پاسخ داد: « نه... بدتر... شکمش کار نمی‌کند. » لحظات بین قطرات آبی که از سر و مویم می‌ریخت، ایستاد. دانستم... دوباره شروع شد...

بی‌هیچ حرفی برخاستم و پشت سرش رفتم. حاج آقا باد کرده یک گوشه نشسته بود. با لب و لونچی آویزان و اخمی گره کرده. ظرف غذا همانطور دست نخورده جلویش مانده بود.

پرسیدم: « حاج آقا... چرا هنوز ناهارت را نخوردی؟! »

« نمی‌خواهم... دلم درد می‌کند. »

« لااقل همین سوپ را بخور حاج‌آقا... تا گرم هست، دلت را نرم می‌کند. »

حاجی قاشق را در کاسه گرداند، بویید و با انزجار پس زد: « تند هست... به گلویم می‌گیرد. نمی‌خواهم. »

امیر کلافه خم شد. همانطور که نفس گرم و هراسانش را می‌دمید توی گوشم: « دو ساعت دیگر مشتری با چک تضمینی اینجاست کامبیز... اگر همین‌جور پیش برود حاجی امضا نمی‌کند. بیچاره می‌شویم! بفهم! »

چاره‌ای نبود. زدم بیرون. تا داروخانه با اعصابی خراب دوان دوان رفتم و برگشتم. نمی‌دانم داغیِ آفتاب آن ظهر سگی بیشتر بود یا جوشش درونم. اما خیابان هم کمی از یک کوره‌ی گداخته نداشت.

عرق ریزان برگشتم شربت لاکتولوز را ریختم توی لیوان: « بخور حاجی، این آب روی آتش است. »

حاجی نگاه تلخی به شربت انداخت، اخم‌هایش را بیشتر در هم کشید: « نمی‌خورم. به من نمی‌سازد. »

التماس جواب نمی‌دهد. هر دوتا می‌دانستیم. گفتم: « چی برایت بیاورم دایی جان که بخوری؟! »

« جوشانده‌ی افسنتین... از همان که حاجیه خانم... توی پستو برایم گذاشته. » امیر را بالا سر حاجی گذاشتم و رفتم سراغ پستوی نمور. تاریک بود. دستم را کشیدم روی دیوار، به دنبال کلید چراغ. از خنکی نم و رنگ باد کرده‌ی دیوار که زیر انگشتم آمد چندشم شد. اندیشیدم آخر چطور حاجی این مدت اینجا زندگی می‌کرده. صندوقچه‌های قدیمی را زیر و رو کردم؛ بوی علفی کهنه و گرد و خاک زد توی گلویم. بالاخره کیسه‌های پارچه‌ای را یافتم: افسنتین، فلوس، سنا... هرچه گیاه مسهل و تلخ بود بار کردم، آوردم بالا. توی قوری ریختم و جوشاندم.

بوی تلخ افسنتین که در خانه پیچید، ریختم در استکان کمرباریک و دو دستی گرفتم جلوی حاج آقا. در این بین دیدم یک لیوان خالی کنار دستش اضافه شده. دایی سرش را بلند کرد و گفت: « هل ندارد؟ حاجیه خانم همیشه هل می‌ریخت... نمی‌خورم. » امیر از جا پرید: « حاجی، مشتری نیم ساعت دیگر می‌رسد... » حاجی دستش را بالا آورد و اشاره‌ای کرد که یعنی مشتری برود گم بشود. نگاهم به امیر افتاد. از فرط استرس چشمانم سیاه می‌رفت. ولی امیر عجیب آرام بود و شاید منتظر. گفتم حاجی پاشو چند قدم راه برو تا غذایت هضم شود. هل پیدا می‌کنم. اخمی کرد. لب ورچید و گفت: « نمی‌خواهم... » لبانم را به هم فشردم. خون در رگهایم می‌جوشید. بی‌صدا به پستو برگشتم. از یک قوطی حلبی، چند دانه هل چروکیده یافتم و آوردم توی قوری انداختم. حاجی گفت: « بگذار دم بکشد. » حرف‌هایش مثل تیغ مغزم را می‌خراشید. هرچند باز خدا را شکر همین اول گفت. امیر نشست و شروع کرد به ور رفتن با انگشتانش.

بعد از هفت دقیقه‌ای که هفت سال طول کشید، استکان جدید را جلو حاجی گرفتم. این بار استکان را برداشت، بو کرد، جرعه‌ای نوشید. دهانش را کج کرد و گفت: « تلخ است نمی‌خواهم. »

می‌خواستم سرم را بکوبم توی دیوار که از خان دایی یک باد محکمی در رفت. ناخودآگاه لبخند زدم. گفتم: « حاجی مثل اینکه همین یک جرعه هم جواب داد. تا مشتری نیامده برو یک زوری بزن. شاید دل دردت خوب شد. »

حاجی با اخم نگاهم کرد. فرصت دهان باز کردن نیافت و صدای دیگری از شکمش درآمد؛ بلندتر و طولانی‌تر.

امیر لبخند ریزی زد و چیزی زیر لب زمزمه کرد.

برگشتم سمتش. « چی گفتی؟ »

جا خورد... لبخندش را جمع کرد و تند گفت: « هیچی. »

حاجی از جا بلند شد. یک دست به شکم، یک دست به دیوار. قدم برمی‌داشت به سمت دستشویی. تا آنکه خزید داخل و در را بست.

نگاهم به امیر افتاد. لبخند کجی گوشه‌ی دهانش نشسته بود. آرام پرسیدم: « تو چرا این‌قدر خوشحالی؟ چکار کردی؟! »

از همان وقت که از پستو بیرون آمدم، دیدم امیر زیادی آرام است. یک چیزی درست نبود. دوباره پرسیدم: « امیر راستش را بگو چکار کردی؟! »

« من؟ »

« آره، تو. »

امیر با چشمان گرد شده داشت لبش را می‌گزید که صدای زنگ در برخاست، زیر لب گفت: « مشتری... »

خودم در را باز کردم. مردی پنجاه‌ساله با کت خاکستری پشت در ایستاده بود. عینک باریکی به چشم داشت و دستمالی در دست، عرق پس گردنش را پاک می‌کرد. پشت سرش مرد جوانی با کیف چرمی ایستاده بود.

مرد گفت: « سلام. آقای سعادتی؟ »

امیر از پشت سرم با لبخند خودش را جلو انداخت: « بله، بفرمایید داخل. خوش آمدید... »

مرد وارد حیاط شد، به گرداگرد ما نیم نگاهی چرخاند: « خود حاج‌آقا کجاست؟ »

گفتم: « داخل هستند... چطور است تا حاضر می‌شوند... ملک را بهتر ببینید؟ » آقای صمدی هم گفت: « حتماً. »

راه افتادیم. مشتری همچنان با دستمالش مشغول بود و به وکیلش گفت: « ببین آقای زارع... ورودی پارکینگ پروژه از این ملک جور می‌شود. » وکیل از کیفش نقشه‌ای بیرون کشید. همانطور که روی نقشه انگشت می‌کشید توضیح می‌داد، آخرش گفت: « نگران نباشید آقای صمدی، من قرارداد را تنظیم کردم. » رو کرد به من: « قرار بود امروز حاج آقا امضا کنند. کی تشریف می‌آورند؟ » ناگاه از داخل دستشویی صدای مهیبی آمد و سپس صدای ناله‌ای خفه. همه ساکت شدیم. وکیل به آرامی نقشه را پایین آورد. مشتری عینکش را جابه‌جا کرد.

امیر خیلی جدی گفت: « بله!! دقیقاً همین قسمت پشت به خیابان اصلی هست. »

مشتری مات مانده بود و چند لحظه‌ای نگاهش کرد. که دوباره از داخل دستشویی صدای قارت بلندی برخاست و بعد زجه‌ی حاجی: « آآآخ... حاجیه جان... »

مشتری دیگر چیزی نگفت. دست و پایم را گم کرده بودم. گفتم: « بیایید طبقه دوم را هم ببینیم. از پنجره می‌شود خیابان را دید. » راه افتادیم سمت اتاق‌ها. همه جا پر از گرد و غبار بود. کل این خانه داشت از هم می‌پاشید. از کهنگی و نبود رسیدگی. جز قاب عکس روی دیوار. همان عکس زن دایی که کاملا تمیز بود. انگار حاجی هربار که از اینجا می‌گذشته دستی هم به آن می‌کشیده. هنوز سماور قدیمی گوشه‌ی آشپزخانه بود. پرده‌ها دیگر رنگشان رفته بود. روی طاقچه چند استکان کمرباریک با گل‌های آبی چیده شده بود. شاید... مدت‌های زیادی هست که همان‌جا نشسته‌اند.

مشتری با نگاهی بی‌تفاوت می‌گذشت و مشغول گفتگو با وکیل بود. زمان را می‌گذراند تا حاجی پیدایش شود. اما من تازه داشتم در این خانه مسیر گام‌های زن دایی را می‌دیدم. رد انگشتانش... نگاهش... انگار هنوز هم همینجا باشد.

آرام رفتم سمت امیر: « چی کار کردی؟ »

امیر خیلی خونسرد گفت: « وقتی رفته بودی در پستو به دنبال افسنتین. حاجی گفت دلش درد می‌کند. یک مقدار لاکتولوز دادم به حاجی بخورد. به جای آبجوش نبات... »

این حال حاجی دیگر با "یک مقدار" جور نبود. پرسیدم: « یعنی دقیقا چقدر؟ » لبخندش محو شد، با شرم گفت: « خوب... مثلا نصف شیشه... » ابروهایم را از شگفتی و وحشت بالا کشیدم. گفت: « خوب می‌خواستم زودتر اثر کند. » پس از مکثی کوتاه، در جواب ناباوری من، حق به جانب ادامه داد: « من روی این پول حساب کردم کامبیز... »

ناگاه از داخل دستشویی صدای فریاد حاجی بلند شد: « کَامبییییز! » و سپس چنان صدای مهیبی که حتی گنجشک‌های روی درخت توت هم از جا پریدند. مشتری نقشه از دستش افتاد. سر چرخاندند سمت ما. امیر زد توی سرش و گفت: « خاک بر سرمان شد... حاجی ترکید!! » با انزجار به امیر نگاه کردم و رفتم پایین. حاجی خمیده، دم در بود. دستانش را با پیژامه‌اش خشک می‌کرد و می‌نالید. دستش را گرفت به دیوار. گفت: « کامبیز... خدا لعنتت کند... آن چی بود جوشاندی دادی به من؟!... کی بود در زد؟! »

امیر را که پشت سرم آمده بود با خشم نگریستم. از خجالت لَختی سرش را انداخت پایین. بعد گفت: « حاج آقا... مشتری برای ملک آمده. قرارداد هم آورده‌اند. یک امضا بزنید حاجی جان... » صدای شکم حاجی حرف امیر را قطع کرد. دایی داشت دست به کمر برمی‌گشت داخل دستشویی و غرّید: « نمی‌خواهم... خانه‌ام را نمی‌فروشم. خیریت ندارد... » و در را بست. مشتری رسیده بود پشت سر ما که صدای قارت و قورت دوباره بلند شد. وارفته همدیگر را می‌نگریستیم. امیر از شرم عرق کرده بود. من اما الان خیلی حال بهتری داشتم. چیزی آرامم می‌کرد. زن دایی را می‌دیدم که گوشه‌ی حال نشسته و چایی قند پهلویش را با همان خنده‌ی شیرین می‌نوشد.