داستانک ۵۹. هرات. سال ۲۰۲۷
رسیدن سرآغاز دلکندن هست. آغهجانم به من میگفت. آن وقتی که خیلی خاطر فتانه را میخواستم. راست میگفت. گرچه من شیدا بودم. به گوش نگرفتم. اما زمانه خوب یادم داد.
فتانه... رفت تهران، سپس استانبول و از پی آن هم به برلین. دیدار آخر... بیخبر که این آخرین دیدار است، برایش حلقهای گرفته بودم. اما او حرف دیگری داشت. خرابم کرد. در چشمانم نگریست، بغض آلوده گفت: « خیلی دیر شده. دیگر اینجا جای ماندن نیست. دارم میروم. » نمیدانم چطور شد... تنها یادم است که بیاراده به پهنای صورتم اشک میریختم. او هم گریست. در آغوش من. اما باز هم... رفت! هرچند آن روز یک حرفی به من زد که در گوشم آویختم. گفت: « نصیر... قهرمان زندگی خودت باش... تا کی میخواهی هیچی نباشی... برو به دنبال آرزوهایت... »
از همانجا شروع شد. دگرگونی من... آخر تنها آرزوی من فتانه بود. که حالا... دیگر او هم نبود. چون من... هیچی نبودم! چند ماه بعد از آن به خودم میگفتم شاید اگر قهرمان بودم، نمیرفت. هفتهها میگذشت... مانند خواب زدگان در خیابانها میگشتم. مردم را مینگریستم، سینماها و روزنامهها را... دنبال قهرمانی میگشتم که به چشمم بیاید. چیزی که شاید فتانه هم اگر میدید... میپسندید.
کمکم فهمیدم هر کسی یک قصه یا افسانهای دارد. حتی همین پیرمرد مچالهای که سر گذر، روی چهارپایهای کنار آتش مینشیند. اگر بنشینی کنارش و بشنوی، روایتهایش تو را از گوش میگیرد، میبرد و در دریای خیال غوص میدهد. بعد خودم را نگریستم... من هیچ داستانی نداشتم. یا خواستهای... در تمام گوشههای ذهنم، تنها فتانه نشسته بود و میگفت « باید یک چیزی بشوی. » با خودم گفتم، من هم باید یک قصهی درست و حسابی بشوم. بروم یک جایی، یک کاری بکنم، قهرمانی بشوم برای خودم. دیگر... از این هیچ بودن خسته شدم. اما چکار میتوانستم بکنم؟! وسط یک زندگی معمولی با آدمهای معمولی گیر افتاده بودم. آغهجانم میگفت: « سخت نگیر... این را هم فراموش میکنی. تو زود فراموش میکنی. » اما این بار جدی بود. من باید قهرمان میشدم.
روزها کارم این بود که بروم در پی یک داستان که مال خودم باشد، در کوچههای ولایت بگردم. با آدمها گپ بزنم. یا یک گوشه بنشینم و نظاره کنم. به ذهنم فشار میآوردم که خاطراتم را به یاد بیاورم. اما از یک جایی قبلتر هیچ چیز نبود. یادم نمیآمد. آغهجان هم انگار یک چیزی میدانست. شاید من خیلی فراموشکار هستم.
زمستان اینگونه گذشت... حتی بهار هم داشت تمام میشد. هنوز هیچی نشده بودم اما عادت جدیدی یافته بودم؛ نگاه کردن. تا امروز عصرگاه... از خانه که بیرون زدم، دیدم انجیرهای نارسیدهی درخت همسایه بین برگهای پهنش لمیدهاند. به چلچراغ سبزی میمانست که از سقف آبی آسمان آویخته شده. شاخهی یاس امینالدوله بی آنکه شکوفهای برایش مانده باشد، تکیه زده بود بالای دیوار و در نوازش نسیم ملایم خرداد ماه، مرا مینگریست. زیر نیلی آسمان ایستادهام. ناگاه چیزی به یادم آمد. آرزویم... گویا این زندگی، همان آرزوی برآورده شدهی من است. ایستادن و قدم زدن زیر نور خورشید... یادم آمد اما تنها یک صحنه، آن اول بار که از آنجا بیرونم آورده بودند... به سایهام مینگریستم. تنها چیز گرمی که سردی وجودم را پر میکرد، شاید... دیدن سایهام بود. دوست داشتم نگاهش کنم. مراقب ساکت ایستاد و اجازه داد کمی بیشتر تماشا کنم.
امروز به شعبدهی نور مینگرم در میان انجیرها. بیآنکه در پی اجازهای از کسی باشم.
اما خیلی عجیب بود... آنچه بر من گذشت مرور یک خاطره نبود. انگار آن لحظات را دوباره زندگی کردم... همانجا نشستم، لب درگاه. دستم را تکیهگاه سرم کردم. به شاخهی یاس چشم دوختم. سپس... اشک ریختم. چشمانم بیاختیار میبارید. انگار خروار غمهایی که از سالها پیش... مثل برف درون سینهام نشسته بود، با آن آتشی که فتانه افروخت، آب میشد و از دیدگانم پایین میریخت.
یادم آمد آن موقع، فقط میخواستم معمولی باشم. آرزویم همین بود... و حالا که برآورده شده... تاوانش رفتن فتانه بود. در بارش اشکهایم که تمامی نداشت، میاندیشیدم؛ معمولی بودن یعنی چه؟!
آغهجانم میگفت: « ننهجان، هنوز میخواهی قهرمان شوی؟! قهرمانهای افسانهها همهشان اسیرِ دستِ تقدیر و نوشتههای کاتب هستند. آنها مجبورند درد بکشند، بجنگند، تاوان بدهند... تا قصهشان برای بقیه شنیدنی شود. زندگی خودت را بکن. دوباره فراموش کن. خوشحال باش... همین کافیست. »
پس معمولی بودن یعنی فراموش کردن؟! یا با هیچی نبودن تازه معمولی میشوی؟! حالا باید چکار میکردم. از سویی یادم آمد چقدر همین زندگی معمولی را میخواستم. از سویی هنوز میخواهم قهرمان شوم ولی آنگاه دیگر معمولی نیستم. یعنی یک آرزوی برآورده شده را هدر میدهم.
حالا دیگر ستارهای بالای شاخهی یاس روشن شده، مانند مرواریدی درخشان که بر چارقد کبود آسمان دوخته شده باشد. من هنوز لب درگاه نشستهام. نه اجازهای لازم دارم نه مراقبی بالای سرم است و نه فرماندهای. هیچ ترسی ندارم. الان... میتوانم انتخاب کنم بروم نپال... از اورست بالا بروم. همینطور پیاده... میتوانم برم زیارت. یا هیچ جایی نروم. نویسنده بشوم. در روزنامهی ولایت ستون انتقادی بنویسم. اصلا مثل پیرمرد سر گذر... دکهی غذا فروشی بزنم. حتی میتوانم در برنامههای یونسکو داوطلب شوم. حتی بروم به آفریقا برای خدمات بشردوستانه. و اینها همه... هنوز معمولی هست.
معمولی بودن شاید همین است؛ که کسی برایت تصمیمی نگرفته باشد. میتوانی انتخاب کنی که صفحهی سفید زندگی پیش رویت را چگونه پر کنی. حتی اگر بخواهی خودت هم یک قصه شوی...
عجیب است که حالا دارم لبخند میزنم. شوری خنک اشکهایم رفت توی دهانم. دماغم گرفته. حتی گلویم درد میکند. مدت زیادی بود گریه نکرده بودم. درست مثل آسمان هرات که خیلی وقت است نباریده... هرچند باران شیرین است و اشکها شور. من این را هم یادم رفته بود...