داستانک ۵۷. مانارولا، لیگوریا. سال ۲۰۶۲
ریسهی سیر و دستهی رزماریِ از نخ روی دیوار آویزان بودند. در شلاقِ بادِ سردِ دریا که میپیچید توی ایوان، تکان ریزی میخوردند. بوی سیر و رزماری با نم نمکین دریا تا اعماق بویایی آدم رسوخ میکند. خنک... گرم... آشنا... شبیه بوی خانه... بوی مادر. دستش را تکیه کرده بود به دیوارِ طاقیِ ایوان؛ زبری آن ساروج قدیمی را زیر انگشتانش حس نمیکرد؛ حتی آن خنکی عمیقش را که شبیه لمس تکه آهنی سرد بود.
ماهیتابهی چدنی کوچک روی میخِ دیوار، با هر باد، تقتقِ سبکی میزد. رادیوی جیبیِ کوچکِ روی لبهی چوبی ایوان، در بین خشخشش یکنواختش، لاشهی یک ترانهی قدیمیِ ایتالیایی را هم پخش میکرد؛ صدایی که انگار از دوردستها و از آنسوی دریا او را فرامیخواند. صفیر مرغان دریایی در کوبش سهمگین موجها به صخرهی زیر خانه، محو میشد.
لئوناردو، یقه لباس رنگورو رفتهاش را مرتب کرد. دستی به موها و ریش کوتاه جوگندمیاش کشید. سپس دستهایش را تکیه داد به لبهی طاقی و به خط افق چشم دوخت. ابرهای تیره سرتاسر آسمان بالای دریا را پوشانده بودند. اما نور... هنوز از لابهلایشان چشمک میزد. زیر لب غرید: « طوفان در راه است. »
از این بالا، فقط دریا دیده میشود. نه ساحل، نه دهکده. برگشت و چمدان کوچک و قدیمیاش را نگریست. که درست وسط اتاق، گویی به انتظار او نشسته بود. به چمدان گفت: « کمی بیشتر صبر کن. تا شب... همیشه عاشق دیدن غروب، از اینجا بودم. » و آنقدر همانجا ایستاد تا نور اندکِ غروب، همچون رگهی خونین باریکی از لای ابرهای کبود، روی آب لغزید و خاموش شد.
لئوناردو برگشت و پیش چمدان نشست. در گرگ و میش پیش از تاریکی. دستش را روی دستهی چرمین کهنهی چمدان فشرد. چشمهایش را بست. صدای کوبش امواج، خاطرهای را برایش زنده کرد. گفت: « یادت هست؟!... مادر تو را گذاشت روی شنها... کنار من و جلوتر رفت توی آب. موجهای نرم میزدند به پشت زانوانش. آغوشش را برایم گشود... » لبخند زد. « موج برای من زیادی بزرگ بود. ترسیدم... اما او بغلم کرد، برد بالای سرش... » نفسش را بیرون داد « چقدر راحت میخندیدم. چقدر لبخندش شیرین بود. » چشمانش را گشود و به چمدان گفت: « تو هم لبخندش یادت هست؟! همینطور روی ساحل نشسته بودی و ما را تماشا میکردی. »
مکثی کرد و به تندیس مریم مقدس روی تاقچه نگریست. « این را هم مادر از همانجا خرید. از مغازهی کنار کافه... وقتی یک میگوی درشت از سالادش را گذاشت توی دهانم. نگاهش روی آن قفل شد... » ساکت شد و مدتی به تندیس خیره ماند. لبخند محوش در غبار غمی کهنه پنهان شد.
« چقدر حرف میزدم. چقدر انرژی داشتم. چطور آنقدر مهربانانه و شاد به حرفهای درهم و هیجانزدهی من از یافتن یک صدف رنگی، گوش میداد؟!... باورش سخت است که زمانی کسی بود که برایش حرف بزنم. نه مثل حالا... که با تو حرف میزنم. » رویش را چرخاند سمت چمدان. آهی کشید. « حالا... میترسم اگر با تو هم حرف نزنم صدایم را فراموش کنم. »
دوباره به تندیس نگریست. « روز اول... وقتی زیر بغل مادر بود با دقت براندازش میکردم. مادر ناگاه، نگاهش افتاد به من. خندید. دستش را گذاشت روی سرم و موهایم را بههم ریخت، در خیابان راه میرفتیم... ایستگاه را خوب یادم هست... از خانهی دایی مادرم برگشته بودیم. سرم را گذاشته بودم روی پای مادر. او... غرق در افکاری که نمیدانستم چیست به خیابان مینگریست، و با انگشتاش موهایم را نوازش میکرد. »
سرش را پایین انداخت. درد مبهمی در دستش میپیچید. کمی ساعد چپش را مالید. کمی هم خم شد و ادامه داد: « تو آن روز را یادت هست؟! هفت روز بعد... کنار صخره. تو همراهش بودی. وقتی رفت روی لبه ایستاد. تو را گذاشت کنار پایش. برگشت و به من نگریست. اما... دیگر در چشمانش نوری نبود. » درد کشیده بود توی پشتش. تیر میکشید. کمی خودش را تکان داد. دندانهایش را به هم فشرد.
« مادر چهرهاش را از من گرفت. برگشت رو به دریا. فریاد و غرش امواجی که بر صخرههای سیاه زیر پایش میشکستند هنوز هم در گوشم میپیچد. انگار هیچ وقت از آن صخره پایین نرفتم. » شانهاش را مالید. و پهلویش را. نفسش در سینه میشکست. به چمدان گفت: « تو هم دیدی؟! آغوشش را رو به دریا گشود. رها شد در باد... و بعد... دیگر نبود. اما تو هنوز بالای صخره نشسته بودی. پایین را هم مینگریستی؟!... درست یادم نیست بعدش چه شد... کاش زبان داشتی. کاش ادامهاش را تو برایم میگفتی. » آهی کشید. « خیلی خستهام. » دستش و پشتش از درد تیر میکشید. اتاق در تاریکی فرو رفته بود. به چمدان گفت: « وقت رفتن است. برای همیشه از اینجا میرویم. با خانه خداحافظی کنی. » نگاهی به تندیس انداخت و رو به آن گفت: « ولی تو با مادر همینجا بمان. مراقبش باش... » به سختی ایستاد. دستهی چمدان را کشید تا از کف بلندش کند. افتاد... دیگر حرفی نزد.