بخش دوم رمان، با تبوتاب جین آغاز میشود، با بیقراریاش در دیدن راچستر، جین عاشق شده است و بعد از یک شبِ بیخوابی پر تب و تاب منتظر دیدار دوباره اوست. اما روایت همیشه آنچنان پیش میرود که بعد از هر نزدیکشدنی دوباره فاصلهها رخ میدهد. جین همانکه در دام عشق راچستر میافتد در موقعیتی قرار میگیرد که تلاش میکند عشقش را از دل بیرون کند. راچستر به سفری رفته است و تا هفتهها به تورنفیلد برنمیگردد. در این فاصله خانم فیرفاکس به جین میگوید که راچستر با دوشیزهای آشناست که گمان میرود با او ازدواج کند. جین با قوه تخیل بینظیرش او را تصور میکند و دلش سرشار از غم و حسرت میشود و تصمیم میگیرد فقط از عقل و اراده فرمان ببرد. آن رخسارۀ باشکوه و سرشار از هماهنگی را فراموش نکند. طرحی از چهره خیالی آن دختر میکشد تا در آینده هر وقت خیال کرد که راچستر نظر لطفی به او دارد، آن را ببیند و تسلیم احساسش نشود (ص 236). پایبندی به اصول یکی از دغدغههای جدی جین است که در ادامه داستان بیشتر بازنمایی میشود ولی در گفتوگوهای درونی او نیز آشکار است.
راچستر با میهماناش برمیگردد، ضیافتی ترتیب داده است که آتش حسادت را در قلب جین شلعهور کند، جین این را نمیداند و گمان میکند این زمینهسازی است برای ازدواج راچستر با دوشیزه اینگرام. از سوی میهمانان تحقیر میشود با بیمحلی با او رفتار میکنند: «بلند شدم و تعظیم کردم. یکی دو نفرشان در جواب من سری تکان دادند، اما بقیه فقط نگاهم کردند. (ص 242)» جین به روابط میان آنها با نگاهی دقیق و موشکافانه خیره میشود. آنها را در همان چند هفته که از دور نگاه میکند، خوب میشناسد و تحلیلهایش را از شناختش روایت میکند.

در این اثنا جین میفهمد که از عشق به راچستر رهایی ندارد «نگاه میکردم و لذت میبردم – لذتی گرانبها اما تلخ، مثل طلای خالصی که تیزیاش آدم را بسوزاند، شبیه حالت آدم تشنهای که میداند آب چشمه زهرآگین است اما باز هم خم میشود و طوری مینوشد که انگار جرعههای بهشت است (ص 254)» جین میداند که نباید تسلیم احساسش شود «نمیخواستم دوستش داشته باشم. ای خواننده، میدانی که چقدر تلاش کرده بودم جوانههای عشق را که در جانم سبز شده بودند را از وجودم دور کنم. حالا، با اولین دیدار دوباره، این جوانهها خودبهخود سر بر میآوردند، سبز و قدرتمند، بی آنکه به من نگاه کند مرا عاشق خود میساخت (ص 254)» خود را سرزنش میکند: «مگر به خودم نگفته بودم که من هیچ رابطه ای با او ندارم جز اینکه از او حقوق میگیرم؟ مگر به خودم نگفته بودم او فقط کارفرمایی است که به من حقوق میدهد؟ حالا برعکس شده! دست خودم نیست! (ص 255)» و بعد ناامیدانه با خود میگوید: «باید مدام به خودم بگویم که ما برای همیشه از هم جداییم. با این حال، تا نفس میکشم و فکر میکنم، دوستش دارم (ص 255)» و این اعتراف صادقانه جین همراه با رنجی دردناک خواننده را در لذت تلخ جین شریک میکند.
تقابل بین عقل و احساس یکی از پررنگترین تمهای این رمان است که در جایجای روایت بازنمایی شده است. به یادبیاورید جدال بین ماندن و رفتن را در جین هنگام ترک تورنفیلد، به یاد بیاورید گفتگوهای درونیش که مانند طوفانی جسم و روحش را درمینوردید. به یاد بیاورید رنجی را که تردید میان احساس عاشقانهاش به راچستر و پایبندی به اصولش موجب میشد.
برونته, ش. (1397). جین ایر. (ر. رضایی, مترجم) تهران: نشر نی.