
آرکتایپ و یا کهن الگو برای اولین بار توسط کارل گوستاو یونگ روانپزشک سوئیسی مطرح شد. او معتقد بود که روان و بدن انسان از سه بخش مختلف تشکیل شده است: ۱- ایگو ۲- ناخود آگاه شخصی ۳- ناخود آگاه جمعی.
کهن الگو ها و یا آرکی تایپ های ما در بخش ناخودآگاه جمعی ما زندگی می کنند. این کهن الگو ها در واقع شخصیت هایی هستند که در طول تاریخ جهان وجود داشتند، مانند زئوس، رستم، سهراب، دیو، فرسته و…
یونگ فیلسوف و روانکاو سوئیسی زاده سال ۱۸۷۵ است. او در روستایی کوچک متولد شد. کارل با پدرش رابطه خوبی نداشت ولی عاشق مادرش بود. او از همان کودکی بیشتر مواقع تنها بود و به همین علت تنهایی را منبع الهامات خود می دانست.
جالب است که بدانید یونگ و فروید (پدر علم روانشناسی) دوستان خوبی برای یکدیگر بودند تا جایی که فروید، یونگ را جانشین خود می دانست. اما آنها اختلاف نظرهای زیادی داشتند.
فروید می گفت دلیل اصلی انگیزه های فرد در زندگی مسائل جنسی است. اما یونگ مخالف سرسختش بود! او می گفت ما انسان ها انگیزه های مختلفی برای اعمال امان داریم که مسائل جنسی فقط یکی از آنهاست و عوامل دیگری در زندگی ما وجود دارند که به رفتارهای ما انگیزه و جهت می دهند.
این اختلاف نظر به حدی رسید که فروید به یونگ می گفت تو در مورد پیچیدگی های روان انسان زیاده روی می کنی و از نظر یونگ، فروید به روان انسان بسیار سطحی نگاه می کرد. این اختلاف نظرها با حدی بالا گرفت که نهایتا این دو راه خود را از یکدیگر جدا کردند.
از نظر یونگ، یکی از انگیزه های رفتاری ما «ناخودآگاه جمعی» ماست. همانطور که از اسمش پیداست، ناخودآگاه جمعی میان همه انسان های دنیا یکسان است. این بخش از روان، از اجداد باستانی به ما به ارث رسیده و جهانی هستند!
در واقع یونگ گفت ما انسان ها با خاطراتی متولد شدیم که هرگز آنها را در طول زندگی امان بدست نیاوردیم، بلکه از بدو تولد همراه ما بوده اند.
زئوس خدای خدایان است. او رهبر و رئیس و بسیار قدرتمند است. آنها قاطع، دارای سرعت عمل و طالب قدرت هستند. آنها با پول، قانون و قدرت سروکار دارند و با قلب و احساسات چندان میانه ای ندارند.
حتما سریال زخم کاری را دیده اید. در این سریال خان عمو آرکتایپ یا کهن الگو زئوس را داشت. او رئیس و رهبر یک طایفه بود. همه از او حساب می بردند و منتظر یک اشاره و فرمانش بودند. قدرت و پول در خان عمو خلاصه می شد.
آرتمیس یک الهه باکره بود. او هدفگرا و بی منطق است و حتی عشق او را از هدف هایش باز نگه نمی دارد. انها خودمختارند و به قضاوت دیگران چندان اهمیت نمی دهند.
کهن الگوی آرتمیس توانایی زیادی در بیان نظراتش دارد و کمی سنگدل است. آنها معمولا از نظر عاطفی از دیگران فاصله می گیرند.
آتنا خدابانوی جنگ است. او بامنطق، خونسرد و جنگجوست. آتنا با هدف و برنامه است، مدیر خوبیست و هوش زیادی دارد. آتنا صبور است اما این صبر و خونسردی زیادش باعث می شود که قردی بی احساس و یخ زده باشد.
با وجودی که اتنا زن است، بیشتر تصمیماتش منطقی است. او در زندگی دیگران سرک نمی کسد و زیاد اهل غیبت نیست. آنها فقط مردان قوی را قبول دارند.
در سریال زخم کاری، سمیرا کهن الگوی آتنا را داشت. او باهوش، اهل مدیریت بود. او مالک را به قوی و نترس بودن تشویق می کرد. همچنین در مقابل دیگران بسیار بی احساس و بی عاطفه بود.
هرا خدابانوی همسر بود. او زن زندگی و عاشق شوهر و خانواده اش است. آنها بسیار به همسر وابسته اند، به صورت افراطی و مالیخولیایی شک می کنند و به هر قیمتی می خواهند همسر خود را راضی نگه دارند.
آنها دوست دارند دیگران را باهم آشنا کنند و ازدواج و رابطه مهم ترین بخش زنذگی آنهاست. کهن الگوی هرا اگر با خیانت همسرش مواجه شود به جای ترک همسرش، زنی که با شوهرش بوده را تنبیه می کند.
پرسونا در لغت به معنی ماسک است. پرسونا به این معنی است که ما چگونه خود را به جهان نشان می دهیم و در واقع ماسک ما برای اطرافیان است. اما این یک ماسک واقعی نست!
پرسونا نقابی است که ما آن را برای جامعه و اطرافیان بر صورت خود می کنیم تا دیگران تصور منفی از ما نداشته باشند.
زمانی که کودکان رشد می کنند به تدریج یاد می گیرند یک نقاب اجتماعی بزنند و به گونه ای رفتار کنند که با انتظارات و هنجارهای جامعه همسو باشد. زیر این نقاب اجتماعی تمام احساسات و انگیزه هایی هستند که از نظر اجتماعی قابل قبول نیستند.