شرکت اینترکانتیننتال اکسچنج (ICE) شاخصی تحت عنوان شاخص دلار معرفی کرده و منتشر میکند. این شاخص، از میانگین هندسی موزون از یک سبد ارز های دیگر تشکیل شده است. پوند استرلینگ انگلیس، دلار کانادا، یورو، ین ژاپن، کرونای سوئد و فرانک سوییس هر کدام با وزن خاصی، بعنوان شرکای بزرگ تجاری آمریکا بخشی ازین شاخص هستند.
فرمول این شاخص به این شرح است:
USDX = 50.14348112 × EURUSD−0.576 × USDJPY0.136 × GBPUSD−0.119 × USDCAD0.091 × USDSEK0.042 × USDCHF0.036
با توجه به بالا بودن وزن یورو میتوان گفت بخش قابلتوجهی از نوسانات DXY تحت تاثیر نوسانات یورو قرار دارد؛ و مثلا اگر جفت EUR/USD ضعیف بشود (یعنی یورو در برابر دلار تضعیف شود/دلار در برابر یورو تقویت شود) این شاخص معمولا بالا میرود. به همین شکل میتوان تغییرات نرخ برابری دلار با سایر ارز های این سبد را نیز بکار برد.
پس در یک جمله میتوان گفت که شاخص دلار، قدرت نسبی دلار را میسنجد. البته میتوان DXY را برای یکی از فاکتورهای سنجش جذابیت داراییهای دلاری را نیز استفاده کرد. برای مثال اگر نرخ بهره انتظاری فدرال رزرو افزایش یابد، در شرایط معمول جذابیت داراییهای دلاری -مثل اوراق خزانهداری آمریکا- بالاتر رفته و این میتواند منتج به رشد شاخص دلار شود. لازم به ذکر است این رابطه کاملا مستقیم و ثابت نیست و DXY دقیقا منعکس کننده انتظارات نرخ بهره فدرال رزرو نیست.
علاوه بر این، دلار ارز اصلی و محوری نظام مالی بینالمللی هم هست و تامین مالی دلاری شرکتها و دولتهای خارج از آمریکا هم تا حد زیادی به قدرت دلار بستگی دارد. در اینجا DXY میتواند مثل یک "دماسنج تامین مالی" عمل کند؛ قدرت بیشتر دلار، تامین مالی دلاری را (بخصوص برای اقتصاد های نوظهور که بدهی دلاریشان بیشتر است) سختتر میکند.
البته شاخص دلار برای خود شرکتهای چندملیتی داخل آمریکا هم حیاتی است. زیرا مثلا اگر دلار تقویت شود، درآمد غیردلاری این شرکتها هنگام تبدیل به دلار به نسبت ارزش کمتری خواهند داشت. و همانطور که گفتیم، افزایش قدرت دلار میتواند داراییهای دلاری را جذابتر و بر داراییهای ریسکیتر بطور بالقوه فشار وارد کند.
در بازار کامودیتی، از آنجایی که بسیاری از کامودیتیها -از جمله نفت و طلا- با دلار قیمتگذاری میشوند و از طرف دیگر دلار قویتر قدرت خرید بیشتری برای خریداران آمریکایی فراهم میکند، افزایش قدرت دلار (با فرض ثابت ماندن سایر شرایط) به معنی سختتر شدن خرید این کامودیتیها برای خریدار غیر آمریکایی و به تبع آن فشار بالقوه بر تقاضا و قیمت آنهاست. (هر چند حتی این رابطه هم ثابت نیست و گاهی عوامل عرضه و تقاضای خود این کامودیتیها بر اثر دلار غلبه کرده و آن را خنثی یا کمرنگ میکنند).
به همین شکل معاملهگران طلا معمولا به این شاخص توجه ویژه دارند؛ بطور خیلی ساده DXY بالاتر برای طلا منفی بحساب میآید و بالعکس. هر چند در دورههای بحران (مثل وضعیت حال حاضر ایران) هر دوی طلا و دلار میتوانند بعنوان داراییهای امن و نقدشونده ایفای نقش کنند. شاخص میتواند بعنوان یکی از نشانگر های ریسک ارزی عمل کند. مثلا در شرایط ریسک گریزی بازار، افزایش این شاخص به معنی افزایش تقاضای دلار است.
تا به اینجا DXY و کاربرد های آن را گفتیم؛ اما فراموش نشود این شاخص در دهه ۱۹۷۰ پایهریزی و ساخته شده و در نتیجه ارز هایی مثل پزوی مکزیک و یوان چین که از آن زمان نقش مهمتری در تجارت با ایالات متحده بدست آوردهاند در این شاخص حضور ندارند و اثر نوسانات آن در DXY دیده نمیشود. با این حال،این شاخص همچنان یکی از شناخته شده ترین شاخصها در سنجش قدرت نشبی دلار بحساب میآید.