
رسول بابایی
میزان مشارکت مردم در انتخابات همواره از اهمیت بسیاری برخوردار بوده؛ اما در انتخابات سال 1400 این موضوع، موضوع اصلی است. میزان مشارکت پایین مردم در انتخابات سال 1398 باعث شده است که بسیاری از تحلیلگران این میزان مشارکت را به انتخابات ریاست جمهوری سال آینده نیز نسبت دهند. اما پیش بینی بنده این است که میزان مشارکت برخلاف بسیاری از گمانهزنیها و تحلیلها، به مراتب بالاتر از انتخابات مجلس خواهد بود و شرایط جامعه که به نظر میرسد در یک حالت گریز از مشارکت قرار دارد، تغییر خواهد کرد.
میزان مشارکت در انتخابات ریاست جمهوری برای حاکمیت در ادوار مختلف همواره مهم بوده است به نحوی که مشروعیت خود را به آن گره میزد. اما شرایط حساس کنونی به گونه ای رقم خورده است که مشارکت بالای مردم برای مقبولیت نظام، «ضرورت» پیدا کرده است. بنابراین حاکمیت با استفاده از تمام ظرفیتها تلاش میکند فضای مناسب برای افزایش مشارکت مردم را مهیا کند.
نکته مهم بعدی که میتوان به آن اشارهکرد این است که با توجه به وضعیت روابط خارجی ایران، بیش از پیش به این مشارکت احتیاج است. باید توجه داشته باشیم که انتخابات اخیر آمریکا با بیشترین میزان مشارکت در طول تاریخ این کشور رقم خورد و رئیس جمهور با رأی بسیار بالایی انتخاب شد. بنابراین حاکمیت، دولت بیست و چند درصدی را برای کشور برنمیتابد.
از طرف دیگر روی کار آمدن بایدن، تأثیر انتخابات ریاست جمهوری را پررنگتر میکند. به گونهای که در اذهان عمومی فرد منتخب احتمالا کسی است که فرصت گفتوگوی مؤثر با آمریکا را دارد. به همین دلیل مردم احساس میکنند که مشارکتشان موثر است و عدم مشارکت نتایجی را به بار خواهد آورد که مطلوب آنها نیست. بر این اساس یک فضای رقابتی شکل خواهد گرفت و مشارکت بالاتر از چیزی که اکنون تصور میشود، رقم خواهد خورد.

در مورد مشارکت طبقات مختلف نکتهای که باید گفت این است که امکان مشارکت طبقه متوسط بالا است و اگر چنانچه طبقه متوسط وضعیت را مناسب مشارکت ببیند و یا اینکه بداند که مشارکتش میتواند تغییری در وضعیت کشور ایجاد کند، در انتخابات شرکت خواهد کرد. اما شرایط طبقه پایین که بیشتر به اصولگرایان پیوند میخورد، به نحو دیگری است و نه تنها تمایلی به مشارکت ندارد، بلکه شرایط هم برای تغییر این وضعیت و بالارفتن میل به مشارکت مساعد نیست.
افزایش میزان مشارکت بنا به دلایل گفته شده، در نهایت به ضرر اصولگرایان و به نفع اصلاحطلبان تمام میشود. این جریان برخلاف تصوری که در وضعیت فعلی وجود دارد نه تنها از پیش باخته نیست، بلکه توان رقابتی بالایی هم دارد. در نتیجه میتوان گفت تاثیر منفی عدم مقبولیت دولت فعلی بر میزان مشارکت، طی ایام نزدیک به انتخابات رفته رفته کمرنگتر خواهد شد و نزاع پیرامون موضوعاتی نظیر سیاست خارجه و مسائل هستهای و موشکی باعث داغ شدن تنور انتخابات و در نتیجه افزایش میزان مشارکت خواهد شد.