واحد تحلیل سیاسی سایت ارس به در بررسی های رسانه ای خود از کانال شخصی رامین نصیری در ایتا و تلگرام و روبیکا با عنوان در مسیر خرد و اندیشه رامین نصیری وضعیت مرحله دوم آتش بس در غزه را بررسی کرد:
عناوینی که در این مقاله شما میخوانید
آتشبس غزه، که در مرحله نخست با میانجیگری قطر و مصر به آزادی محدود گروگانها و عقبنشینی نسبی نیروهای اسرائیلی انجامید، اکنون در آستانه فروپاشی است. علیرغم توافق اولیه بر خروج کامل نیروهای اشغالگر از غزه و آغاز بازسازی، رژیم صهیونیستی با پیششرطهای جدید، تمدید مرحله اول آتشبس و نقض سیستماتیک مفاد توافقنامه، مانع تحقق مرحله دوم شده است. این نوشتار با رویکردی علمی و مستند به تحلیل دلایل این سنگاندازی، با تأکید بر متغیرهای داخلی اسرائیل، نقش ایالات متحده، و استراتژی نظامی-امنیتی رژیم صهیونیستی میپردازد.
براساس نظریه «جنگ به مثابه سیاست داخلی» لیپمن، نتانیاهو برای حفظ ائتلاف شکننده خود، ناگزیر به تأمین خواستههای احزاب افراطی مانند «صهیونیستهای مذهبی» و «شاس» است. این احزاب که بر گفتمان «از نیل تا فرات» تکیه دارند، هرگونه عقبنشینی از غزه را خیانت به «اراضی مقدس» میدانند. گزارش مرکز پژوهشهای کنست (۲۰۲۴) نشان میدهد ۶۵٪ اعضای کابینه کنونی اسرائیل مخالف هرگونه توافق مبتنی بر دو دولت هستند.
از سوی دیگر، دادگاههای اسرائیل به دلیل اتهامات فساد مالی و سوءاستفاده قدرت، نتانیاهو را تحت فشار قرار دادهاند. پژوهشکده بروکینگز در گزارشی که در سال 2023 ارائه کرد، تأکید میکند که نتانیاهو با تداوم بحران، میکوشد افکار عمومی را از مسائل قضایی خود منحرف و ائتلاف راست افراطی را حول محور «تهدید امنیتی حماس» متحد نگه دارد.
برخلاف ادعای اسرائیل مبنی بر «نابودی حماس»، دادههای شورای امنیت ملی فلسطین نشان میدهد توان نظامی حماس نه تنها کاهش نیافته، بلکه با جذب نیروهای جدید، به ۱۴ گردان رزمی رسیده است. این ناکامی، اسرائیل را به سمت استراتژی جایگزین سوق داده است: «تنبیه جمعی» برای تضعیف حمایت مردمی از مقاومت؛ راهبردی که در آن شاهد به شهادت رسیدن بیش از چهل و چهار هزار نفر از فلسطینیان در طول یک و نیم سال اخیر در جنگ بزرگ غزه هستیم.
از سوی دیگر اسرائیل تلاش دارد تا تنبیه جمعی را در حوزههای دیگر من جمله اقتصادی و بهداشتی نیز متوجه مردم مظلوم فلسطین کند. طبق گزارش سازمان جهانی غذا (WFP، مارس ۲۰۲۴)، ۹۵٪ جمعیت غزه با ناامنی غذایی شدید مواجهاند و ۷۲٪ آب آشامیدنی آلوده مصرف میکنند. دادههای UNDP حاکی است تنها ۸٪ از ۱.۸ میلیون تن آوار در غزه آوار برداری شده و بازسازی ۵۶۰۰۰ واحد مسکونی تخریبشده حداقل یک دهه زمان میبرد.
اسرائیل با امتناع از خروج از محور فیلادلفیا (مرز مصر و غزه)، میکوشد کنترل معبر رفح را حفظ و توان بازسازی حکومت حماس را تحلیل ببرد. این محور، طبق توافق کمپ دیوید (۱۹۷۸)، منطقه حائل است، اما اشغال آن توسط اسرائیل، نقض قطعنامه ۲۴۲ شورای امنیت (۱۹۶۷) محسوب میشود.سویدا؛ بازی جدید صهیونی
حمایت واشنگتن از اسرائیل، بر اساس نظریه هژمونی لیبرال، نه صرفاً یک اتحاد استراتژیک، بلکه بخشی از پروژه حفظ هژمونی آمریکا در غرب آسیا است. با این حال، رویکرد دولت آمریکا در قبال غزه، تحت تأثیر رقابتهای انتخاباتی، دوگانه تصور میشد اما در عمل این دوگانگی پیامدی واحد و مشخص داشت: الف) فشار بر نتانیاهو: در فوریه ۲۰۲۴، بایدن با انتشار بیانیهای خواستار «آتشبس فوری» شد، اما کنگره (تحت کنترل جمهوریخواهان) با تصویب لایحه کمک ۱۴ میلیارد دلاری به اسرائیل، عملاً دست نتانیاهو را باز گذاشت. ب) بازگشت ترامپ: ائتلاف ترامپ-نتانیاهو، که در دوره اول ریاستجمهوری ترامپ به معامله قرن و الحاق کرانه باختری انجامید، اکنون در دومین دوره ریاست جمهوری، وعده «انتقال فلسطینیان به کشورهای ثالث» و «طرح کوچ اجباری فلسطینیان غزه» را پیشنهاد داده است. نشریه فارین پالیسی در آوریل ۲۰۲۴ با پیش بینی این موضوع، این سیاستهای ترامپ و نتانیاهو را «پاکسازی قومی نرم» توصیف کرده بود.
اسرائیل با نقض کنوانسیونهای ژنو (ماده ۵۵ درباره حق دسترسی به کمکهای بشردوستانه)، از گروگانها به عنوان اهرم فشار استفاده میکند. در حالی که خانوادههای اسرائیلی گروگانها (تشکیلات Tikvah) خواستار اولویتبندی مبادله اسرا هستند، نتانیاهو ترجیح میدهد با اتکا به حمایتهای ترامپ، فرآیند صلح را به بنبست بکشاند.
از منظر حقوقی، گزارش سازمان عفو بینالملل (۲۰۲۴) تأکید میکند که سیاستهای اسرائیل در غزه، با تعریف «آپارتاید» در اساسنامه رم مطابقت دارد: تبعیض سیستماتیک، محدودیت آزادی حرکت، و سرکوب خشونتآمیز.
۱. تشدید بحران انسانی: پیشبینی UNRWA حاکی است در صورت تداوم محاصره، تا پایان 2025، حداقل ۳۰۰ هزار کودک فلسطینی دچار سوءتغذیه حاد خواهند شد.
۲. جنگ منطقهای: مداخله احتمالی حزبالله لبنان و تقویت همکاریهای ایران-حماس، خطر گسترش درگیری به شمال اسرائیل را افزایش میدهد.
۳. سقوط اعتبار میانجیگران: شکست ابتکارات قطر و مصر، ممکن است جایگاه ترکیه و چین را به عنوان بازیگران بیطرف تقویت کند.
دلایل سنگاندازی صهیونیستها در اجرای مرحله دوم آتشبس، ریشه در سه لایه دارد:
– سیاست داخلی اسرائیل (بقای نتانیاهو و ایدئولوژی صهیونیسم افراطی)
– استراتژی امنیتی (توسل به تنبیه جمعی به جای دیپلماسی)
– حمایت هژمونیک آمریکا (وابستگی دوحزبی به لابی صهیونیستی)
راه برونرفت از این بحران بین المللی هم عبارت است از:
– تحریمهای هدفمند بینالمللی علیه شهرکسازان و مقامات ارشد اسرائیل، مبتنی بر قطعنامه ۲۳۳۴ شورای امنیت.
– تقویت دادگاه کیفری بینالمللی (ICC) برای پیگیری جنایات جنگی اسرائیل.
– فشار اتحادیه اروپا برای مشروطسازی روابط اقتصادی با اسرائیل به پایبندی به حقوق بشر.
جامعه دانشگاهی و نخبگان سیاسی باید با تولید گفتمان انتقادی، افکار عمومی جهانی را نسبت به هزینههای سکوت در قبال آپارتاید اسرائیل آگاه سازند. تنها از این طریق میتوان امید داشت که توازن قوا به نفع حقوق غیرقابل انکار فلسطینیان تغییر کند.
📷 رامین نصیری
منبع: کانال رامین نصیری در ایتا با عنوان در مسیر خرد و اندیشه