🔹تشکیل چارچوب همکاری دفاعی-امنیتی میان عربستان سعودی، ترکیه و پاکستان موسوم به «توافقنامه مکه»، پیش از آنکه متوجه بازیگران منطقهای باشد، یک نشانه آشکار و پیامی تاریخی به واشنگتن است: کشورهای منطقه به این نتیجه رسیدهاند که آمریکا دیگر توان، اراده و نفعی در تأمین امنیت آنها ندارد. اساسا برای آمریکایی ها این کشور ها جزو اولویت هایشان نیست.
🔸واقعیت این است که این توافق در اصل و اساس در مقابل ایران تعریف نمیشود. ایران اسلامی در برابر تمام قدرت آمریکا، ناتو و متحدان غربی ایستادگی کرده و اقتدار خود را به اثبات رسانده است؛ قطعا این سه کشور، چه به تنهایی و چه در کنار یکدیگر، برتر و قویتر از مجموع آمریکا و ناتو نیستند. بنابراین، شکلگیری این ائتلاف حاصل درک این حقیقت است که اتکا به چتر حمایتی واشنگتن، سرابی بیش نبوده است.
🔹اخبار و گزارشهای متعدد درباره کاهش شدید و بحرانی ذخایر استراتژیک مهمات و تجهیزات موشکی آمریکا، در کنار تغییر اولویت واشنگتن به «تأمین امنیت پایگاههای خود» و سپس «حفظ رژیم صهیونیستی»، کشورهای منطقه را از واشنگتن کاملاً ناامید کرده است. وقتی متحدان منطقهای میبینند آمریکا حتی برای گشودن تنگه هرمز و حفظ شریانهای اقتصادی خود ناتوان است، چارهای جز حرکت به سمت خودمختاری امنیتی و ائتلافهای منطقهای ندارند.
🔸این توافقنامه را باید یکی از پیامدهای اصلی شکست راهبردی آمریکا در جنگ منطقهای و آغاز فرآیند اخراج عملی ایالات متحده از غرب آسیا دانست. با این حال، شواهد میدانی مانند حملات اخیر انصارالله یمن به تأسیسات نفتی عربستان، خیلی زود این پیمان را در معرض آزمونی سخت قرار داده و نشان داد که بدون در نظر گرفتن معادلات واقعی قدرت و حضور قدرتمند محور مقاومت، هیچ سازوکار وارداتی یا شکنندهای نمیتواند امنیت پایدار ایجاد کند.
🔹در نهایت، تجربه تاریخی ثابت کرده که امنیت در خاورمیانه خریدنی نیست و از طریق صدور تسلیحات یا ائتلافسازیهای شکننده به دست نمیآید. تنها راه رسیدن به ثبات واقعی، پذیرش موازنه قدرت جدید و همکاریهای درونمنطقهای بدون مداخله قدرتهای فرامنطقهای است. بنابراین باید گفت توافق مکه به مثابه اعتراف صریح متحدان سابق آمریکا به پایان عصر چتر امنیتی واشنگتن در منطقه است.
✍🏻 رامین نصیری