ویرگول
ورودثبت نام
احمد رمضانی
احمد رمضانیبازرگان ایرانی دارای ۴۰ سال تجربه. مقیم خارج کشور . روستا زاده خراسانی .
احمد رمضانی
احمد رمضانی
خواندن ۱۶ دقیقه·۶ سال پیش

ره بادیه رفتن به از نشستن باطل

ره بادیه رفتن به از نشستن باطل
که گر مراد نیابم بقدر وسع بکوشم
.....
وارد ساختمان اتاق بازرگانی شدم ، ساختمان ها هم مثل آدما هویت و شخصیت و روح دارند ، چینش و آراستگی و نظم و نظافت ، نشان مدیریت آنجا را بر سینه دارد . راست میگن که : مرد به لباس ، خونه به پلاس .
پله پله رسیدم اتاق رئیس .
منشی ، مثل منشی ها نبود قر و قمیش نداشت ، مردی موقر ، لاغر ، کت و شلوار غیر همرنگ ولی یک مایه ، موی مردانه سنتی ، یک مباشر و امین و محاسب را مانند بود ، همين مقداری که ایستاده منتظر بودم گفتگوهایی در باره پرداخت و تحویل و قیمت و انبار از تلفن هاش فهميدم ، کنار میزش ، مرد شاید ۵۰ ، ۵۵ ساله ی ، یک بسته نامه و پاکت ریز و درشت و دفتر ،در دستش بود ، بهش می‌خورد که پستچی و نامه رسان و اینجور چیزها باشد . در صحبت‌های تلفنی آن آقا هم دخالت داشت ، وسطاش چیزی می گفت ، تلفنش که تمام شد ، گفت بیا حاج باقر این ها را هم ببر ، پس اسم نامه رسان و یا کارپرداز ، حاج باقر بود . قدی کوتاه ظاهری ساده و فقیرانه و صورتی مهربان ، مهربانی صورتش بیشتر از اسمش بیادم همیشه هست ، آن آقا که مرا منتظر دید، گفت بفرمایید، گفتم ببخشید ، من دانشجو هستم، اونوقت ها کارت دانشجویی خیلی افتخار داشت، آماده کرده بودم و نشان دادم ، خراسانی م ، می خواهم کنار درس ، کار کنم ، تجارت کنم ، بازرگانی یاد بگیرم ، انگلیسی هم بلدم ، کسی و راهنمایی ندارم ، فکر کردم اینجا کسی کمک کند ، کنار دست کسی کار کنم . حاج باقر هم گوش می کرد . این آقا که بعدا فهمیدم اسمشان آقای طباطبایی ست ، خودش رئیس دفتر ،ریاست اتاق بود ، دستی در خرید و فروش خشکبار و تامین کشمش و برگه زردآلو برای بعضی صادر کننده ها هم داشت ، رده ش منشی نبود ، مباشر و امین رؤسا بود ، تجار قدیم که بچه کمونیست های دانشگاه آنها را بورژوا و خرده بورژوا می گفتند و بچه مسلمانهای انقلاب زده ، با اکراه حاجی بازاری خطاب می کردند، اتفاقا آدم های اخلاق مدار ، پایبند اصول بازار و امانت داری و حساب کتاب و بدون تشریفات و بدون زلم زیمبو و منشی و جلسه بازی و ادا بازی ، و دور از فخر فروشی و پز دادن و به رخ کشیدن بلکه بر عکس خود را خیلی پایین تر و ساده تر از آنچه داشتند ، نشان می‌دادند ، ماشین ساده و حداکثر بنز مدل قدیمی سوار‌می شدند ، شو آف یعنی به رخ کشیدن دارایی در منش شان نبود . رعایت بزرگتری و پیش کسوتی و حل و فصل مسائل با وساطت و ریش سفیدی بزرگترها و معتمد ها را می کردند . دفتر هاشون یکی دو اتاقه ساده، یک نفر یک گوشه حساب جنس و انبار و چک و سفته و همه چی را داشت ، خط کاری و رشته و حرفه پدری و اجدادی خودشان را داشتند و خط کمتر عوض می کردند معمولا پسر و داماد شان هم به پشتشون می رسیدند و قبل مردن تکلیف فرزندان و ارث ومیراث را معلوم می کردند تا سر خاک بین عروس و داماد و فرزندان جنگ و جدال نشود ، سنت بازار و بازار سنتی خیلی وطنی تر ، اصیل تر ، سالم تر ، ابرو دوست تر از پولدارهای پر زرق و برق و تازه به دوران رسیده بود ، مشکل تجارت سنتی، درجا زدن و پويايي کم ، و حرکت بر مدار پيشينيان بود که با پدیده نوظهور شوم جهانی شدن و حل شدن در نظام تجارت بین المللی و غول های جهانی و پرتحرکی و بورس و تغییرات لحظه‌ای، هم خوانی و سازگاری و تاب آوری ندارد .

ای کاش بقالی میرزا یدالله ها هیچوقت در هایپر مارکت آقا غوله ، حل نمی شد ، کاش پشت هر پاچالی و پیشخوانی مثل قدیم خودصاحب مغازه ایستاده بود ، خوش آمدگوی و احوالپرس و صاحب مرام، رفیق و هم محله ، قصه می گفت ، نصیحت می کرد و درد دل می شنید . که بناگاه بانک ها پیشقراول سپاه سرمایه داری ، به بازار سنتی یورش بردند.
چون غول آمد ند و غلطک زدند ، چون دیو آمدند و دودمان سوزاندند ، زنجیره غول ها و مگا ها و هایپرها ، خرده پاها را خوردند . از هر متر برخاست هفتاد متر . اژدهای هفت سر و حریص نظام سرمایه داری، به هر سو لهیبی زد ، از کوچه و کوی و گذر و محله ، خاکستری بر جا ماند . دیگر پنجره ها رو به باغچه باز نمی شوند ،‌‌ پرده ها چو دیواری ست در پیش چشمانت . زمین خاکی و آسمان آبی، انگاره ای در قاب نقاشی شد. صفای خرید از دکان آشنا را شما بچه های عصر شبکه شتاب ، بیاد ندارید.

آن شهری که خانه ما بود ،خاطره شد ، یادش بخیر.
هنر مند معمار، در جنگ با ولع‌ شهرداری ها در کسب درآمد و فروش تراکم ، شکست خورد و تسلیم شد . مهندسین شهرساز کمر خدمت به صندوق درآمد شهرداری ها بستند ، دستور کارشان تراکم بیشتر وتولید پذیره شد ، این شهر به آرامش‌ و عواطف شهروند ، دهن کجی می کند . سیاسیون و کشتی گیران ،شهردار بر می گزینند، شهردار خرمن زیبایی شهر را همسوی تف باد سیاست چهار شاخ می زند . شهری که طرح و تدبیرش دورنمایی چند صد ساله را می طلبد ، بین سیاسیون و احزاب ، چهار به چهار سال دست بدست می‌شود. نفرین به خیمه شب بازی بنام‌ :" دموکراسی " . چنین می‌شود که افسردگی و خودکشی، بیماری اول بشر روزگار ماست . من همین شکوه و سخن را از معماری در توکیو ، شهر ساز نو آفرینی و معروفی در لندن ( بقول تاجیک وی از دنیا گذشت ) ، شنیده ام . من در آرزوی ساخت شهری با حال، بسیار نشست و برخاست کردم. معماران و شهر سازان دور اندیش و درد آشنا ، در اندیشه و آرزوی شهر با حال یا همان " کول سیتی " با محوریت" انسان" ، برای بازگرداندن روح به شهرها ، در طرح و تلاشند . آن پیرمرد طراح انگلیسی می گفت ، بهترین تفریح برای آدم ها ، اینست که دیده بشوند و ببینند . محله ها و مغازه ها ، پیاده رو های امن ، این نیاز را برآورده می‌کرد. به امید آنکه روزی دوباره باز گردند .
..........
آقای طباطبایی گفت : جوان ، اینجا اسمش اتاق بازرگانی ست ، ولی بازرگانی نمی کند ، اینجا تجار و صادرکنندگان و واردکنندگان هر صنفی گاهی برای مشورت جمع می شوند ، اگر تجارت خارجی کسی بخواهد شروع کند ، یک راهش رفتن به سفارت خانه های خارجی ست .
چشمان مشتاق مرا که راضی نشده دید ، چند تا مجله و نشریه هم کنار دستش بود ، به من داد . گفتم خیلی ممنون ، تلفن هم که نداشتم ولی خیلی آرزوی داشتن یک خط تلفن مدتها با من بود .
تشکر کردم ، بنظر خودم خیلی چیزی یاد گرفته بودم ، از همان روزها تا همين حالا، پس از هر تلفن ، هر جلسه ، هر ملاقات، هر مذاکره، حتی بی نتیجه ، همیشه فکر کردم یک چیزی فهميدم، یک پله بالا آمدم ، این اصل فیزیک را همیشه باور دارم که انرژی از بین نمی‌رود ، تغییر حالت می دهد ، سعی و کار و تلاش ،اگر تبدیل به محصول و نتیجه نشود، به شکلی ذخیره می شود، بعدا در طول زندگی آزاد خواهد شد. اینقدر کارت ویزیت از صدها تاجر و صنعتگر دارم که هر کدام حکایت از یک جلسه و بازدید ظاهرا بدون نتیجه ست، ولی دانش یک جلسه ی حتی شکست خورده، جایی دیگر به کارم آمده ست .
پر ارزش ترین و کم خرج ترین بخش نوآفرینی ، فکر کردن ست . هر وقت در موضوعی فکرتان را پرواز می دهید ، عميق می شوید، درگیر می شوید، آخرش از خستگی متوقف می شوید و به کار دیگری می پردازید، اینک در پایان آدم دیگری هستید، دانشی ناشی از آن کار فکری بی خرج و مخارج را با خود دارید که ميزان آن برابرست با گستره یا مساحت و دامنه ای که فکر تان پایش کرده ست ضربدر عمق تفکر .
. به گمان من ، فرق کارآفرین با مدیر و کارشناس و کاردان و کارگر در اینست که کارآفرین مساله حل نمی کند بلکه خودش مساله می آفریند، و بعد درگیر حل مساله ی می‌شود که خودش خلق کرده . کارشناس و مدیر و بقيه ، در پایین دست تر به کمک حل مساله می آیند.
..

آن روز از دیدن اتاق بازرگانی ، آقای طباطبایی ، تلفن هاش ، مجلات ، همش چیزی یاد گرفتم .
من و حاج باقر با هم از دفتر آقای طباطبایی بیرون آمدیم، تو پله ها وراهرو هم سفر شدیم . حاج باقر از اون نامه رسان هایی بود که از رؤسا کارراه انداز تر و کار گشا تر ند، معلوم بود از قبل تر ها اینجا بوده ، تجار تاج نشان دوره شاه را هم دیده بود ، از در هر اتاقی رد می شد سلام و حال و احوالی رد و بدل می کرد ، بعضی ها سوال وبعضی‌ سفارش و پیغام داشتند ، خلاصه این مرد بی درجه ، این ژنرال بی پاگون خودش ساربان یک کاروان پیغام و کلید مشکل گشا بود . من هم تا پایین و دم در همراه این مرد بودم . یک موتور گازی رکس آبی کهنه داشت ، یک خورجین مانندی هم براش درست کرده بود برای همین نامه ها و بسته ها و نمونه و مستوره .
مراسلات را تو خورجین موتور جا داد و برگشت طرف من ‌ مهربانانه مثل اینکه پسرش باشم یقه ‌‌کت مرا حین صحبت به عادت خودش مرتب می کرد و گفت ببین جوان ، به دلم نشستي ، دوست دارم کمکت کنم ، دارم میرم این نامه ها را ببرم تحویل یک تاجر درجه یک بدهم . همراه من بیا تا راهنمايي ت کنند .
شما بچه های عصر تسلا ، موتور گازی ندیدین. کره اسب آهنی مانندی، دو گانه سوز و لاغر اندام بود، باکش بنزین می سوخت و رکابهاش ، پا می زدی و انرژي شما را می سوخت، مثل خری که نمیخواد طویله رو ترک کند باید اول کمی کمکش مي کردی تا راه بیفته و بعد مي پریدی روش، مرکب چموشی نبود ، راهوار بود ، رم نمی کرد و تک چرخ هم نمی شد بزنی، من خودم با همین موتور رکس تمرین داشتم در حد فرمول وان ، حاجی را همراهی کردم، تو باند که قرار گرفت، با اجازه برج مراقبت جلدی پریدم ترکش . بسم الله گفتم و سفر آغاز شد ،
رهرو گر صد هنر دارد توکل بایدش
.....
این اولین سفر بیزنسی من بود ، آن‌هم با چه بیزنس کلاسی
...

حاج باقر ، کان زری بود در این خاکدان. از تبار مردان مردم مدار ،خوش مرام ، پاک آیین ، دریا دل ، خاک نشین ، آسمان و ماه بالین ، بود . که چون بخت خوش اقبالی کند ، بمانند صدفی گوشه نشین، در طریق زندگی، دهان می گشایند و مروارید درخشان وجودشان، نور به سینه ت می تابانند:
گفت پیغامبر که چون کوبی دری
عاقبت زان در برون آید سری

چون نشینی بر سر کوی کسی
عاقبت بینی تو هم روی کسی

چون ز چاهی می‌کنی هر روز خاک
عاقبت اندر رسی در آب پاک
...
راه کوتاه بود و مقصد بس قریب ، خيابان قره نی بود ، ساختمانی حیاط دار دو طبقه حاشیه خیابان، نوشته بود شرکت شمس و شرکت صادراتی حساس ‌.
بازاری های حسابگر قدیمی، پول به آپارتمان هدر نمی کردند ، هوا نمی خریدند ، دفتر را هم با زمینش می خریدند تا هر روز ترقی کند .
حاجی باقر با آن همه اختلاف رده نسبت به این دو نفر تاجری که پشت میزی ساده در یک اتاق نشسته بودند، خیلی رفاقتانه، صمیمانه خوش و بش کرد ، آقایان هم به رسم اخلاق و مروت خوش برخوردی و مزاح کردند، خوش خلقی و مردم داری ، منش بازاری های سنتی و تجار اصیل بود . با شاگرد و کارگر تحقیر آمیز برخورد نمی‌کردند ، هوای مباشر و پیشکار و شاگرد و پادو را داشتند ، در خرید خانه و دامادی و گرفتاری هاش کمک می کردند ، خیلی هم با دقت و وسواس آدم انتخاب می کردند ، آگهی و رزومه رسمشان نبود ، معرفی و شناخت شخصی ملاک بود. آدم بی معرفت و دست کج چشم ناپاک در بازار دوام نمی آورد . بازاری اصیل ، حسابدار و کارگر و شاگرد و آبدارچی و راننده را بخشی از دارائی معنوی خود بحساب می آوردند ، و در حلقه خویش و خودی واردمی کردند، سلامت و وفاداری شرط دوام بود ، از همین رو حال و هوای دکان و حجره ، دلپذیرتر از کورپوریشن های نسل جدید ست که گزینش ها بی اعتنا به خلق و خو و دل و عاطفه و درون ، بلکه فقط چینش های پازلی ، تا تاب و توان دارند ، اسب ارابه مسابقه بالارفتن ارزش سهام سازمان باشند .
...
دو تاجر شریک که در اتاقی ساده، کنار هم، هم گپ می زدند ‌ هم همفکری ، بگمانم پنج دهه را گذرانده بودند، از سلام و صحبت فهمیدم یکی حاج آقا شمس و دیگری حاج اسدالله عسگر اولادی ، از رده اول های صادرات کشور بودند ، سیمای شان آرامش‌ بخش بود . روی میز مقداری مستوره خشکبار بود . خدا رحمت کند حاج آقا عسگر اولادی را ، وقتی حاج باقر گفت این جوان خراسانی سرش سودای بازرگاني دارد ،همراه آورده ام تا راهنمایی کنید، ایشان فروگذار نشدند ، گمان دارم از حوصله و تلاش و پایداری و ظاهر متناسب ، واز این چنین اندرزهایی سخاوتمندانه ی دریغ نکردند. البته باورشان هم نمیشد برای من کاربردی داشته باشد .
من که خیلی ذوق زده شدم از اینکه یک روزه خود را کنار این چنین نامدارانی می دیدم و آنقدر تشنه یادگیری بودم که از ذره ذره این حال و هوا چیزی می آموختم .
آن روز چنین پر بار گذشت و دست و دلم پر شد ، روی گشاده حاج باقر ، را بفال نیک گرفتم ، بالاخره از کاروان تجار ایران ، ترک موتور نامه رسانش نشسته بودم .
سایه حق بر سر بنده بود
عاقبت جوینده یابنده بود
.......
این روز را ، روز آغازين پیشه بازرگانی خودم بحساب می آورم.
حاجی باقر ماند و من خوشحال سوی خانه بال زدم و تعریف کردم که انگار دنیائی تازه به رویم گشوده خواهد شد.
صبح زود روز بعد ، زودتر ازحاجی باقر ، پیش در انتظارش بودم ، آمد و با خوشروئی گفت کمی صبر کن ، یک جایی با هم برویم . ترک موتورش نشستم و راهی شدیم. یک ساختمان کهنه بود و یک دفتر کاری نامرتب ، مردی جوان ، قیافه ش مثل ابی خواننده. حاج باقر گفت کار این خویش ما را راه بنداز ،
شرکتی براش ثبت کن تا کارت بازرگانی بگیرد . لطفی که به من داری از این جوان دریغ نکن . چند تا اسم خواست ، همينطوری انتخاب کرديم و فرم هایی پر کرد، آدرس خونه را دادم بعنوان آدرس شرکت ، هزینه ش چند هزار تومان، رقم کمی گفت ، این قدرها را داشتم، چند روز بعد خودم تنهایی رفتم ، یک پوشه مدارک شرکت و ‌کارت بازرگانی آماده کرده بود ، خیلی ذوق کردم ، بال در آوردم ، سریع رفتم به حاج باقر نشان دادم . خانه رفتم ، همسرم به ‌کارهای من مهربانانه می خندید، خنده همراهی و دلگرمی و البته ناباوری ، از اینکه می دید هر صبح میرم شب میام باز یک کاری کرده بودم
از روی سکه پنجاه ریالی آن زمان ، که طرح خوشه گندم داشت و چرخ دنده به نشانه صنعت، گفتم تو نقاشی ات خوبه ، همین رو برای آرم شرکت بکش، بعدا مهر و سربرگ درست کردم .
حالا دیگه شرکت و مهر و کارت بازرگانی داشتم ولی خود بازرگانی اش رو نداشتم .
پالانش را داشتم خرش را نه . کوزه بود آب می باید که جست .
صالح آباد که بودیم ، برق و تلویزیون که نبود زیر آسمان پر ستاره،از امیدها ، آرزوها، رؤیاها ، هر کسی هر چه می خواست دل تنگش می گفت ، بقیه شب را هم چشمها را به آسمان می دوختیم و هم صحبت چشمک زنان کهکشانی می شدیم . من که همه آرزوهام شکلی از خوشحال کردن مادر و پدرم را داشت ، مثلا آرزو می کردم به وقت خاک بازی ، مثلا دستم به یک دو قرونی می خورد آخه سکه بالاترش رو آرزو نداشتم و نمی شناختم ، پنجه به خاک می زدم ، یکی دیگه ، چند تا دیگه ، اووو ، یک دنیا سکه بود، چه جوری تا خانه ببرم. آها، پیرهنم رو میکردم تو شلوارم و سکه ها را مثل سنگ پلخمون، می ریختم تو یقه م و می دویدم بطرف خانه . و اینجوری با رؤیای لبخند شادی مادرم ، خواب مرا می ربود .
یادم هست ، برادرم محمود که آدم فنی آچار بدست و چرخ و دنده دوستی بود ، مدتی رؤیا ش این بود یک کمباین که گندم درو می کند داشته باشد ،کمباین ها خیلی موجودات جالبی بنظر می رسیدند ، وقتی پیداش میشد از داس و عرق و گرما راحت میشدی، در یک روز کار یکماه را تمام می‌کرد، البته که بدرد رؤیا پروری می خورد . برادرم هر شب همین قصه را می گفت . مادرم هم برای خوشنودی او همراهی می کرد و انشالله انشالله می گفت . و می گفت چشمات چی ، تو چشمات گرد و خاک میره . برادرم می گفت عینک داره ، عینک مخصوص داره. رو خود کمباین می‌دهند.
یک روز یک عینک گیر آورده بود ، مادرم گفت این چیه ، گفت عینکش رو گیر آوردم، اگر کمباین بخرم ، این رو میزنم تا تو چشمام خاک نره . از کل آرزوی کمباین داری ، فعلا عینکش رو خریده بود . تا از حالا به بعد با عینک ، خواب کمباین ببیند .
من هم حالا از خر سواری پالونش رو داشتم ، خرش را نه هنوز .کارت بازرگانی و مهر و سربرگ، و عشق و ذوقش را با خود داشتم ، ولی خود کار و رشته تجارت و پول و ملزوماتش را نداشتم . قصه آن چوپانی که گفت مادر قصد دارم با دختر حاکم ازدواج کنم ، نصفش هم درست شده .
چطور گل مادر ، چی جوری پنجاه در صدش رو درست کردی ؟
پسر گفت: نصفش که خودم باشم خیلی هم راضیم و آماده . خب نصفه اون طرف دختر را نمی‌دانم، حاکم چه نظری داشته باشد .
.......
گاه‌گاهی دانشگاه می رفتم . برای بچه ها تعریف می کردم ، موضوع جوک و خنده و شوخی دور همی ها همکلاسی هام بود . تعداد واحدهای ترم را به کمترین تقلیل دادم تا مگر به کارم برسم . تو رو در واسی درس مونده بودم ، چقدر دویدم و دویدم تا به دانشگاه رسیدم .
.........
گر تو خواهی باقی این گفت و گو

ای رفیق در دفتر چهارم بجو

۱۹
۱
احمد رمضانی
احمد رمضانی
بازرگان ایرانی دارای ۴۰ سال تجربه. مقیم خارج کشور . روستا زاده خراسانی .
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید