هیچ عاملی مثل"مهربانی و مدارا" نمیتواند پیوندی عمیق و اصیل میان رهبران، مدیران و زیردستان ایجاد کند و همراهی آنان را تضمین نماید. رهبران جز با نرمی و ملایمت نمیتوانند فاصلههای میان خود و کارکنان را بردارند، در اعماق دل آنها نفوذ کرده، آنان را با خود همراه نمایند. در اداره امور و تعامل با مردم، اصل رفق و مدارا و مهربانی را ملاک قرار دهید و حتی الامکان از برخورد شدید و تند بپرهیزند. در آنجا که مدارا کردن بهتر است مدارا کنید، اما آنجا که جز با شدت عمل کارها پیش نمیرود، شدت عمل به خرج دهید و با چهره گشاده با آنها رو به رو شوید و نرم خویی با مردم را هدف خود قرار دهید. (هنگام شدت و سختگیری نیز نباید از مهربانی و عطوفت غفلت کرد به عبارتی شدت و سخت گیری را با کمی نرمش و مدارا در هم آمیزید)
انسانها فراموش میکنند که چه گفتید و چه کردید، اما هرگز احساسی را که به آنها دادید فراموش نخواهند کرد. سعی کنید نرنجید و نرنجانید. مراقب زبان، رفتار و حرکات خود باشیم تا موجب شکستهشدن دلی نشویم. اگر چنین اتفاقی افتاد، باید نزد شخص دل شکسته رفته و ناراحتی او را برطرف کنیم. عذرخواهی، از مقام و قدرت شما نمیکاهد. همچنین از ایجاد بستری که سبب رنجش و شکسته شدن دل دیگران شود جلوگیری کنید مانند عیب جویی، با تکبر و غرور راه رفتن و حرفزدن، مسخره کردن دیگران، روی از دیگران برگرداندن، سر از کار دیگران در آوردن و غیبت کردن و افراد را با نام و القاب زشت خواندن.
یک رهبر، باید اول خودش از لحاظ روانی قدرتمند و چابک باشد. یکی از وظایف رهبر، برقراری ارتباط عاطفی با کارکنان است. کارکنانی که هر یک ممکن است به دلایل سازمانی و گاه شخصی، روانی به هم ریخته داشته باشند. در حقیقت، یک فرآیند ارتباط مداوم در بین افراد درون سازمان و رهبر وجود دارد که بدنه سازمان را میسازد.
چگونه از نظر روانی قدرتمند باشیم؟
از تنهایی نترسیم و به بهانه تنهایی وارد هر رابطهای نشویم.
غرق در گذشته نشویم، درسهای آن را دریابیم و رشد کنیم و عبور کنیم.
فکر نکنیم که دنیا به ما بدهکار است، تلاش کنیم و مهارت کسب کنیم و حقمان را بگیریم.
تلاش نکنیم همه را راضی نگه داریم، اما علت حال بد دیگران هم نباشیم.
دست از تاسف خوردن برای خودمان برداریم، حرکت کردن را آغاز کنیم.
انرژیمان را برای چیزهایی که نمیتوانیم کنترل کنیم هدر ندهیم.
اگر کسی مدام به ما احساس منفی منتقل میکند، ارتباطمان را با او محدود کنیم.
بعد از اولین شکست جا نزنیم و عوامل شکست را بررسی کنیم و به نقاط ضعفمان پیببریم.
شاکر بودن کلید شادی درونی و یا همان خرسندی در زمانهای مختلف است. چه زمانهایی که روال زندگی عادی است و در حال لذت بردن از طی مراحل آن هستیم و چه زمانهایی که بحرانهای مختلف و چالشها حال و احوال ما را دگرگون کرده است. تا خرسندی رهبر از داشتههایش در روح و روان او نهادینه نشود، نمیتواند برای بقیه منشاء بزرگواری و احساسات خوب باشد.
جاه طلبی یکی از صفات منفی است که به شدت میتواند خرسندی و شادی درونی را از بین برده و بزرگواری را به نقطه صفر برساند. اگر رهبر سازمان از آنچه دارد راضی نباشد، مشکل است که بتواند بزرگوار باشد، بزرگواری از خرسندی بر میآید و نه از افزایش جاه و مال.
زندگی به تعادل وابسته است. مهربان باشید، اما اجازه ندهید آدمها از شما سوء استفاده کنند. اعتماد کنید، اما گول نخورید. قانع باشید، اما هرگز از اصلاح کردن خود دست نکشید. قرار نیست به عنوان یک رهبر و یا مدیر در سازمان طوری رفتار کنید، که برخی از اخلاقتان سوء استفاده کنند. قرار نیست رفتارتان باعث شود پشت سرتان بگن فلانی خیلی سادهلوح و زود باور است. هر چیزی به اندازش خوب است و میتواند باعث برقراری ارتباطات سازنده گردد.
خودخواهی و منیّت
یکی از مهمترین راهها برای جذب آدمها دوری از منیت و خودشیفتگی است. چرا که اگر رهبر نتواند این صفت را از خود دور سازد قطعا اطرافیان را از خود دور خواهد ساخت.
اقدامات و روشهای دور شدن از خودخواهی و منیّت
نرم و آرام صحبت کنید: منیت در صحبت کردن با صدایی بلند و خشن، خیلی آشکار است. سعی کنید درجهی صدای خود را، هنگام صحبت کردن، پایین آورید و از کلمات خوبی که تاثیر خودبینی شما را بر دیگران کم میکند، استفاده کنید.
اشتباهاتتان را بپذیرید: هر کدام از ما، به نحوی، در زمانی، دچار اشتباهاتی شدهایم. هرچند، وقتی منیت زیاد باشد روبرو شدن با آن روی زشت از ذات خودمان خیلی سخت است. پس ممکن است ترجیح دهید که دیگران را مقصر بدانید، موضوع را عوض کنید یا کارهایتان را توجیه کنید و… که البته راهی آسان برای فرار از خودخواهی شماست. ولی همین اعتراف به اینکه مرتکب اشتباه شدید، خود تلاشی بزرگ در کاهش منیتتان محسوب میشود.
از دیگران طلب بخشش کنید: نه تنها لازم است که با دعا کردن از خدا طلب بخشش کنید، بلکه درخواست بخشش از دیگرانی که رنجاندهاید نیز، منیتتان را کم میکند.
درباره خودتان بیاموزید: از بروننگری به دروننگری سفر کنید. درون نگری کمک میکند، که کمتر فکر خود را مشغول موقعیتهای گوناگون بیرونی کرده و در عوض به درون خود توجه کنید. این باعث میشود که از عیبهای خود مانند حس انتقام، حسادت، خشم، نفرت و … نیز آگاه شوید و بجای توجه به عیبهای دیگران و داشتن کینه و پیش داوری دربارهشان، به درون خود نگریسته و ببینید که شما هم کم و بیش، آن عیبها را دارید.
بر خوبیهای دیگران تمرکز کنید: تمرکز و نیز دیدن نکات خوب و مثبت در دیگران، احساس خود برتر بینیتان را کم میکند.
رفتار و منش یادگیرنده داشته باشید: بعضی مردم از آموختن در زندگی دست کشیده و در عوض، سعی دارند مدام به دیگران بیاموزند. وقتی یک حس استادی و همه چیز دانی وجود داشته باشد، رفتار و نگرش”من میدانم” بیشتر میشود، و این خود، نشان منیت است. اشتیاق برای یادگرفتن، باعث میشود که شما سوال پرسیده و بر نادانی خود آگاه شوید. جایی که منش یادگیری وجود دارد، منیتی در کار نیست.
به دیگران بها دهید: همیشه آنچه برای خود میپسندید، برای دیگران نیز بپسندید. وقتی چیزی که خود دوست دارید را به دیگری میدهید، در واقع میل خود را برای داشتن آن مهار کردهاید و با اینکار، اولویت دادن به خود کم شده و در نتیجه منیت ناپدید میشود.
نام خدا را ذکر کنید: وقتی نام خدا را زمزمه میکنید، منیت خود را از یاد میبرید. باید آنقدر در اسم خدا غرق شوید که خود را فراموش کرده و با نام او یکی شوید. نام خدا، یک حالت مریدانهی قوی در ضمیر نیمه هشیار بوجود میآورد.
بدانید که همه چیز دست خداست: با حس این که دارید کاری را برای خدا انجام میدهید، متوجه میشوید که در واقع خدا آنکار را به واسطه شما انجام میدهد. دانستن اینکه همه چیز در دست خداست، منیت شما را از بین میبرد.
بعد از کم شدن منیّت، شما از لحاظ معنوی پیشرفت میکنید و حس عشقتان به دیگران افزایش مییابد. دیگر خود را نه با “بدن” بلکه با “روحتان” میشناسید که سرشار از هوشیاری الهی است.
از مهمترین گامها در مسیر رهبر موفق شدن، توانایی رهبر در استفاده از ظرفیت انسانها در قالب یک تیم است. تا زمانی که رهبر خود اهل "منیت" بوده و بخواهد همه کارها را به نام خود تمام کند، قطعا حرف زدن از کار تیمی در سازمان، کاری عبث و بیهوده است. رهبران باید قبل از هر چیز از خود شروع کرده و ضمن به حداقل رساندن منیت در خود، برای کم کردن منیت کارکنان هم تلاش نمایند. پس از آن، نکته اصلی این است که به اعضای سازمان فهمانده شود که کار تیمی برای آنها ارزش بالاتری نسبت به کار فردی دارد.
مقایسه کسانی که در سازمان قیافه یک رهبر را به خود میگیرند با کسانی که واقعا رهبرند:
رهبران میگویند "ما"، اما نارهبران میگویند "من".
رهبران در جایی که باید، اعتبار میدهند. نارهبران فقط اعتبار میگیرند.
رهبران تیمهای خود را نمایندگی میکنند، نارهبران آنها را به صورت خرد مدیریت میکنند.
رهبران رشد را تشویق میکنند در حالی که نارهبران از تیم خود انتقاد میکنند.
رهبران بر نقاط قوت افراد تمرکز میکنند، نارهبران بر نقاط ضعف تمرکز میکنند.
رهبران جلو میروند و مسئولیت را بر عهده میگیرند، اما نارهبران تمایل دارند دیگران را مقصر بدانند.
رهبران برای مربیگری افراد خود وقت میگذارند اما نارهبران از بالا به پایین به اعضای تیم نگاه میکنند.
رهبران بیشتر گوش میدهند، اما نارهبران زمان بیشتری را صرف صحبت کردن میکنند.
رهبران شور و شوق را بر میانگیزند، اما نارهبران ترس را در میان تیمهای خود ایجاد میکنند.
رهبران میپرسند، در حالی که نارهبران فرمان میدهند.
از قرار معلوم، برای بسیاری از افراد، انگیزه اصلی رهبر شدن، پاداشهایی است که رهبری با خود به همراه میآورد. چیزهایی مانند شهرت، مقام و قدرت. ولی افرادی که چنین انگیزههایی دارند، هنگامیکه میان انجام وظایفشان و دریافت این پاداشها هیچ ارتباطی نمیبینند یا ارتباط کمرنگی میبینند، به اقتضائات رهبری تن نمیدهند. آنها چگونگی استفاده از زمان و انرژیشان را بر اساس منافعی که نصیبشان میشود گزینش میکنند، نه بر اساس کارهایی که باید برای افراد تحت رهبریشان انجام دهند.
اصولا موفقیت برای انسانهای کمظرفیت، مقدمه گستاخی است. مدرک تحصیلی، رتبه و حقوق شما ممکن است مهم باشد، اما آنچه مهمتر است نحوه رفتار شما با کارمندان و همکارانتان است. آیا رفتار شما تیم را مستحکم میکند یا پایههای امید را در آن سست میکند؟
شیوه رفتار درست مدیر با کارکنان و تیم
مدیر باید در رفتار با مردم از ستمگری و درندهخویی بپرهیزد.
مدیر باید از همنشینی با کسانی که به گفتن زشتیهای مردم اصرار دارند، بپرهیزد.
مدیر باید از افراد بخیل، ترسو و حریص بپرهیزد.
مدیر باید از افراد متملق و کسانی که در شرارت و ظلم شریک بودهاند، بپرهیزد.
مدیر باید از شکستن سنتهای خوب بزرگان و پیشینیان بپرهیزد.
مدیر باید از بیعدالتی پرهیز نماید.
مدیر باید از خودپسندی، منت گذاشتن و بزرگنمایی کارهای کوچک پرهیز نماید.
مدیر باید از عجله و شتابزدگی پرهیز نماید.
مدیر باید بر زبان خود مسلط بوده و هنگام خشم از تصمیمگیری پرهیز نماید.
مدیر باید در عزل و نصب کارگزاران، از آزمایش و خطا بپرهیزد.
بنابراین برای دوری از خودخواهی و رسیدن به بلوغ فکری همزمان یک مربی و یک یادگیرنده پذیرا باشید. از یک طرف با به اشتراک گذاشتن تخصص خود به رشد افراد کمک کنید و از طرف دیگر، یاد نگرفتن از مردم را مساوی با نادیده گرفتن آنها و کم ظرفیتی خود بدانید.