
یکی از وظایف مهم رهبران این است که هر روز بهتر از دیروز باشند. این نوع آدمها در پی فهم چرایی کارها هستند. مطالعه و تفکر، حلقه مفقوده مدیرانی است که در سر آرزوی رهبر شدن دارند ولی معمولا کارهای خود را با رویکردهای قدیمی و نه به روز و بدون تحلیل چگونگی، انجام میدهند. کسی که چگونگی را بداند بیکار نمیماند، اما کسی که چرایی را بداند رهبر میشود. همه رهبران با کفایت، پیوسته در جستجوی راههای هستند که یاد بگیرند، رشد کنند و به پیشرفت خود ادامه دهند.
این واقعیت برای همهی رهبران مصداق دارد که، صرف نظر از اینکه چه کسانی را رهبری میکنند و دستاورد آنها چیست، سخت ترین مرحله رهبری کردن برای رهبران، رهبری خود است. رهبرانی که حواسشان جمع نیست آنقدر که باید هم تأثیرگذار نیستند و موجب حرکت نمیشوند.
رهبران آگاه انتخاب میکنند که زمان زیادی را در جهت یادگیری سپری کنند، در حالی که رهبران ناآگاه فکر میکنند همه چیز را میدانند. از آن جایی که عمده افراد، امروزه کارکنان دانش محور هستند این چابکی در یادگیری به آنها مزیت رقابتی میدهد. در مقابل، رهبران ناآگاه زمان زیادی را در تلاش برای محق بودن، دفاعکردن از منیت و در حالت تدافعی بودن سپری میکنند و بنابراین برتری خود را در بازار تضعیف میکنند. حالت تدافعی قطعا باعث میشود که بسیاری از ایدهها را پس بزنید و اجازه اجرای آنها را ندهید. چون ایدههای خلاق، معمولا ریسک بالایی برای موفقیت دارند و اگر کنجکاو نباشید به سمت آنها نمیروید.
رهبران در رشد مردم سرمایهگذاری میکنند. آنها تلاش و دانش خود را سرمایهگذاری میکنند، به مردم اعتقاد دارند و آنها را برای آینده شکل میدهند. رهبری یک هنر است. ماهر بودن در رهبری به معنای دیدن زیباییها، تنوع احساست و خواستههای افراد و یافتن راه حلهای منحصر به فرد برای هر خواسته است.
رهبران بزرگ دوست دارند شاهد رشد افراد باشند. روزی که بترسید از اینکه نیروهایتان بهتر از شما شوند، روزی است که به عنوان یک رهبر شکست میخورید. رهبر مردم را رشد میدهد. بسیاری از مردم برای کشف پتانسیل خود به کمک نیاز دارند. در عین حال، همیشه خواستههای آنان مستقیما بیان نمیشوند. به همین دلیل کمک به افراد در کشف و رشد خود یک امتیاز است.
اَبَر رهبران موفقیت را نتیجه به موفقیت رساندن دیگران میدانند؛ موضوعی که بیشتر مدیران از درک آن عاجزند. حتی بعد از اینکه فرد از سازمان خارج میشود، رهبران بزرگ به توصیه و راهنمایی کردن آنها ادامه میدهند. یکی از نکات جالب دربارۀ رهبران بزرگ این است که این رهبران باعث میشوند، این کار (رهبری) آسان جلوه کند، در حالی که این گونه نیست. لازمۀ آن شجاعت، اعتماد به نفس و پشتکار است؛ برخلاف بسیاری از مدیران، ابر رهبران بسیار مطمئن هستند و نیازی نیست تا دائماً بر دیگران تسلط داشته باشند. این کار به آنها کمک میکند تا وقت کافی برای لذت بردن از شخصیتهای بزرگ دیگر را داشته باشند و حتی بتوانند مسئولیت کمک کردن به کارکنان جوانتر را برعهده بگیرند تا رشد کرده و خود به شخصیتهای بزرگ تبدیل شوند. بخشی از کار شما به عنوان مدیر این است که مطمئن شوید افراد زیر دست افراد موفقی هستند.
رهبران خوب، نه تنها باعث میشوند که مردم از آنها پیروی کنند، بلکه به دیگران نیز کمک میکنند تا رهبر شوند. اگر در سازمان بیش از آنکه به فکر رشد و پیشرفت نیروهای خود باشید، فقط برای ارتقای خودتان هدفگذاری کنید، رهبر بزرگی نخواهید شد. حقیقت این است که رهبران خوب قبل از آنکه به فکر خود باشند، به فکر دیگران هستند.
سازمانهایی که در آن، کارکنان احساس میکنند دارای "مدیرانی خیرخواه" هستند (مدیرانی که امتیاز بالایی در چهار صفت صداقت، مسئولیت پذیری، بخشندگی و دلسوزی دارند) به طور محسوسی عملکرد بهتری نسبت به سازمانهایی دارند که مدیران آنها توجه چندانی به این موضوعات ندارند و یا آنها را رعایت نمیکنند.
رهبران بزرگ، هر چقدر بالاتر میروند، دست نیروهای خود را گرفته و آنها را هم بالا میکشند. الهام بخشیدن به اعضای تیم یکی از وظایف مهم رهبران است که میتواند به بالا بردن مهارتها و توانمندیهای نیروها منجر گردد. رهبری با اعمال قدرت تعریف نمیشود، بلکه با توانایی افزایش احساس قدرت در کسانی که آنها را رهبری میکنید، تعریف میشود.
روزی رهبر میشویم که، تصمیم بگیریم به رشد دیگران کمک کنیم نه فقط رشد آمار و ارقام! در هر جایگاهی که هستید، روزانه با انسانهای زیادی به عنوان زیردست، همکار و یا مافوق سر و کار دارید. از خودتان بپرسید:
رهبران مؤثر همیشه در حال رشد هستند. آنها هرگز متوقف نمیشوند. یکی از ویژگیهای رهبران بزرگ کنجکاوی است. آنها بی امان کنجکاوی میکنند و این کنجکاویها باعث رشد آنها میشود. سازمانهایی که از خود راضی میشوند، مانند افراد از خود راضی، ناگزیر افول میکنند. هر چه بیشتر به موفقیت برسید، بیشتر گمان خواهید کرد که به مقصد رسیدهاید، به همین دلیل است که بزرگترین دشمن موفقیت آینده شما، موفقیت فعلی شماست.
افراد موفق همان کاری را میکنند که ناموفقها از انجام آن می ترسند. کنجکاوی، نقشی حیاتی در رهبری شایسته ایفا میکند. رهبران عالی و برجسته به پرسیدن سوالات بسنده نمیکنند. آنها یک گام فراتر میروند و به "کنجکاوی عامدانه" دست میزنند. رهبران عالی به جای اینکه صرفا به دنبال انجام شدن کارها و کسب اطلاعات سطحی باشند، بر پرسش گری و درک عمیق تاکید دارند. تمامی رهبران اثربخش، به دنبال ترویج ذهنیت کنجکاوی عامدانه هستند و مشکلات را با عطشی سیری ناپذیر برای یافتن بهترین پاسخ بررسی میکنند. آنها فقط به دنبال پاسخهای باب میل خود نیستند، بلکه در پی پاسخهایی هستند که آنان را در گرفتن بهترین تصمیم به بهترین نحو یاری میکند. (زیرکی مرد را میتوان از پاسخهایش فهمید و خرمندیاش را از سوالاتش)
برخی از افراد تنها به مهارتهای موجود خود تکیه میکنند، اما رهبران کارآمد مهارت و کفایت را در هم میآمیزند تا سازمان خود را به سطحی جدید از ترقی و تعالی برسانند.
رهبران درسهای متعددی را همزمان منتقل میکنند. در ابتدا، جزئیات کوچکی را دربارۀ کسب و کارشان آموزش میدهند. این جزئیات در حقیقت بینشی است که کارمندان در هیچ جای دیگر نمیتوانند کسب کنند. لایۀ دوم درسها نیز به همان اندازه با اهمیت است و در حکم فوت کوزه گریاست که رهبران بزرگ میتوانند در زمینۀ رهبری کسب و کار و ادارۀ سازمانها آموزش دهند.
چه چیزی رهبران عالی را از رهبران صرفاً خوب متمایز میکند؟ این عامل ضریب هوشی نیست، بلکه هوش هیجانی است؛ هوش هیجانی مجموعهای از پنج مهارت است که بهترین رهبران را قادر میسازد عملکرد خود و زیر دستانشان را بهبود و افزایش دهند.
هوش هیجانی، احساسی یا عاطفی شامل شناخت، کنترل عواطف و هیجان خود است. هوش هیجانی، اصطلاح فراگیری است که مجموعهٔ گستردهای از مهارتها و خصوصیات فردی را دربرگرفته و به طور معمول به آن دسته مهارتهای درون فردی و بین فردی گفته میشود که فراتر از دایرهٔ مشخصی از دانشهای پیشین، مانند بهرهٔ هوشی و مهارتهای فنی یا حرفهای است.
پنج حوزه اساسی هوش هیجانی عبارتند از:
برخی از نشانههای هوش هیجانی بالا:
هیچ رهبری بدون انضباط شخصی رهبر نمیشود. نظم و انضباط شخصی به معنای داشتن اقتدار در کنترل عادات، روالها و اولویتهای شخصی است. رهبر باید اکنون و در آینده قابل پیش بینی باشد و اعتماد به یک رهبر نامنظم سخت است. به عنوان یک رهبر باید با بینظمی مبارزه کنید و با به اشتراک گذاشتن یک "برنامه اقدامات و تعهد به انجام آن" ثبات را در تیم خود ایجاد کنید، در غیر این صورت ممکن است اعتماد از بین برود. اعتماد عنصر بسیار مهمی در فرهنگ سازمانی است. برنامهها به افراد کمک میکنند تا احساس کنترل داشته باشند و روی کارهایی که میتوانند انجام دهند تمرکز کنند. یک برنامه اهداف، اقدامات و اولویتهای شما را ترسیم میکند و جهت سازمان و تیم شما را شفاف مینماید.
یکی از بارزترین خصوصیات یک رهبر نظم و انضباط او در برنامهریزیها و انجام کارهاست. تقریبا همه خطاهای ما قابل بخششتر از شیوههاییاند که با آنها میخواهیم خطاهایمان را بپوشانیم. انواع دلایلی که برای بیانضباط بودن دارید، فقط مشتی عذر و بهانهاند و اگر میخواهید رهبر شوید باید با آنها مبارزه کنید.
اهداف، برنامهها و نتایج مورد نظر خود را مکتوب کنید. مکتوب کردن اهداف و خواستهها یعنی خلق یک منبع ارتعاشی مثبت که به طور دائم و پیوسته حتی زمانی که به اهدافتان نمیاندیشید، شما را به خواستهها و رویاهایتان متصل کرده و زمینه جذب آنها را فراهم میکند. بهتر آن است هر روز چند دقیقه برنامههای کلان زندگی خود را در دفتری به نام "اهداف" بنویسید. با نوشتن مرتب اهداف، به بالاترین سطح انگیزه و اشتیاق نیز میرسید. هیچ راهکاری مانند توجه و تفکر به اهداف، شعلههای انگیزه را در درون انسان شعلهور نگاه نمیدارد. از طرف دیگر نوشتن روزانهی اهداف، بهترین راهکار موثر برای حفظ تمرکز است. همچنین به افرادی که معمولا دارای بههمریختگی فکری برای زندگی خود هستند نیز این روش پیشنهاد میشود.
یکی از راهکارهای بزرگ موفقیت، رفتارکردن به گونهای است که انگار پیشاپیش به جایی که میخواهید، رسیدهاید. طوری حرف بزنید، طوری رفتار و احساس کنید که انگار به هدف خود دست یافتهاید. وانمودسازی، فرامین قدرتمندی به ذهن نیمه هوشیار شما میفرستد و اینگونه ذهن شما چنان فعال میشود که شما را در رسیدن به خواستههایتان یاری میدهد. به تمام عالم هستی پیام میفرستد که این هدف، آن چیزی است که میخواهید به آن برسید.
این که بگوییم برای بهبود زندگی وقتی برای تفکر نداریم، دقیقا مثل این است که بگوییم مشغول رانندگی هستیم ولی برای بنزینزدن وقت نداریم! کیفیت زندگی یک شخص به میزان غنیبودن افکارش بستگی دارد. اگر بخواهید زندگی آرام و پرمعنایی داشته باشید، افکارتان نیز باید آرام و با معنا باشد. برای آزاد کردن قدرت ذهن، باید ابتدا بر آن مسلط شوید و بر روی هدفی تمرکز کنید که در دسترس است.
بهتر است هر روز در سکوت کمی تعمق کنید، نه فقط در مورد جایی که هم اکنون در آن قرار دارید، بلکه در مورد جایی که در آینده قرار است به آن برسید. امروز، عمیقا و خالصانه به چیزی فکر کنید که روز بعد باید آنرا بهبود دهید. حتی ده دقیقه تفکر روزانه، اثر مفیدی را بر روی کیفیت زندگی خواهد داشت. این کار باعث میشود پیشرفتهایی بصورت روزانه ایجاد شوند که نتایج ماندگاری دارند.
برای مثال اگر میخواهید جلسهای برگزار کنید، باید قبل از جلسه نوشته کوتاهی تهیه کنید و موضوعاتی را که قرار است دربارهشان بحث شود، توضیح دهید و موضع خود را نیز بیان کنید. وقتی جلسه شروع میشود، همه نوشته خود را بخوانند. بعد بحث شروع شود، در حالی که همه اطلاعات زمینهای یکسانی دارند و به سرعت پیش میروند. پژوهشهای زیادی نشان داده است مغز بیشتر افراد اطلاعات مکتوب را چندین برابر سریعتر و اثر بخشتر از اطلاعات شفاهی درک میکند. از طرفی وقتی کسی برنامههایش را مکتوب میکند، مجبور میشود ایدههایش را با جزئیات عمیقتری بیان کند.
مدیریت از نقطهای آغاز میشود که مدیر وارد حوزه برنامهریزی شده باشد و برنامهریزی از نقطهای آغاز میشود که مدیر بتواند، ابزار، افراد و اسناد هدف را مشخص کند. یکی از خصوصیات رهبر، اعتقاد قوی به اهداف تعریف شده است. افراد وقتی میبینند رهبر حاضر است برای رسیدن به هدف جانفشانی کند، نیرویی شگرف یافته و مخلصانه به کمک رهبر میآیند.