
شیراز مقصدی جذاب برای سفری چندروزه است. هر گوشه از این شهر زیبایی چشمگیری دارد. نورانی وصال چه زیبا در وصف شیراز گفت «خوشا شهر شیراز و فرخ دیارش/ کز او ملک ایران بود افتخارش». اگر مسافر این شهر هستید، پیشنهاد میکنم از مسجد نصیر الملک شیراز هم دیدن کنید. در این مسجد، چیزی بیشتر از زیبایی انتظارتان را میکشد.
اگر برای بازدید از این بنا مشتاق هستید، باید به طرف جنوب ایران و استان فارس حرکت کنید. بعد از رسیدن به شهر دوستداشتنی شیراز، خودتان را به خیابان لطفعلی خان زند برسانید. کوچه تریاکچی را که پیدا کنید، مسجد نصیر در همان اطراف است.

کمتر کسی است که به شیراز برود و از این مسجد دیدن نکند. شکوه و عظمت این مسجد در واژهها نمیگنجد. نصیر الملک یکی از بزرگان قاجار، در سالهای 1293 به محمد حسن معمار دستور ساخت این بنا را داد. در حال حاضر این مسجد یکی از جذابتترین جاذبههای گردشگری در شیراز است.

تفاوت در رنگها، سبک معماری و توجه به جزئیات همان ویژگیهایی است که این مسجد را متمایز میکند. خشتبهخشت مسجد نصیر را با ذوق و قریحه ساختهاند. در همان ابتدای ورود، بازی رنگها و شگفتی بنا چشمها را خیره میکند. به همین خاطر است که مسجد نصیر را به موزه_مسجدی ارزشمند میشناسند.

قدمت این مسجد به اواخر دوره قاجار و اوایل دوره پهلوی میرسد. میرزا حسن علی خان که به او نصیر الملک هم میگفتند یکی از بزرگان قاجار بود. به دستور او در اواخر دوره قاجار ساخت مسجد نصیر را شروع کردند. ساخت این مسجد 12 سال طول کشید و در سال 1305 به پایان رسید.

وسعت مسجد نصیر الملک شیراز به 2980 مترمربع میرسد و زیربنایی بهاندازه 2112 مترمربع دارد. پلان این در بیشتر بخشها به مسجد وکیل شبیه است؛ اما کاشیکاریهای متفاوت در مسجد نصیر، زیبایی آن را چندین برابر کرده است. از قدیم رواج داشت که در تزئین مساجد از رنگهای آبی، فیروزهای و لاجوردی استفاده کنند. اگر کمی از خاصیت رنگها خوانده باشید، خوب میدانید ک آبی خاصیتی آرامشبخش دارد. آسمان هم به همین رنگ است و مؤمن برای رسیدن به معبود دستهایش را به طرف آسمان بلند میکند. هیجانانگیزترین بخش در معماری مسجد نصیر، استفاده از رنگهای گرم مثل صورتی در کاشیکاریهاست. از دیگر تفاوتهای معماری در مسجد نصیر، متقارننبودن ایوانهای مسجد است که آن را تابوشکنی در معماری مساجد میدانند.

اوج زیبایی مسجد از همان ابتدا مشخص است. سردر ورودی مسجد دو در بزرگ و چوبی دارد. بالای درها، طاقنمایی هست که آن را با مقرنسکاری و کاشیکاریهای هفترنگ تزئین کردهاند. قرارگرفتن کاشیهای رنگارنگ با سنگ گندمک ازاره در، دست کمی از تابلویی هنری ندارد. روی سنگ مرمری سردر هم شعری از شوریده شیرازی به یادگار مانده است.

بیترید شبستان اصلی، تماشاییترین بخش در مسجد نصیر است. در شبستان اصلی قدم بزنید و از دیدن این بنای قدیمی لذت ببرید. معماری بینقص این بخش از مسجد همه را شگفتزده میکند. ترکیببندی معماری اسلامی و سنتی ایرانی، نقشی چشمگیر از هنر ارزشمند معماری را به همه نشان میدهد.

از جالبترین نکتهها در ساخت مسجد نصیر این است که به همه بخشها توجهی ویژه کردهاند. با واردشدن به شبستان، بیاختیار سرتان به هر طرف میچرخد تا زیباییهای مسجد را ببیند. سقف شبستان شاهکاری دیگر است که مثل تابلویی هنری در جلوی چشمهایتان خودنمایی میکند. کاشیهای کوچک را مثل پازلی روی سقف چیدهاند و طرحی برجسته به وجود آوردهاند. بیشتر کاشیها در بالای ستونها آبی و در مرکز گنبدها صورتی است. طرحهای گلوبوته و آیات قرآن اصلیترین نقشهایی است که روی کاشیها حک کردهاند.

در شبستان مسجد نصیر الملک شیراز، 12 ستون در دو ردیف ششتایی وجود دارد. شاید به خاطر مقدسبودن و اشاره به 12 امام این تعداد را انتخاب کردهاند. اگر به مسجد وکیل رفته باشید، دیدن این ستونها شما را به یاد آن مسجد میاندازد. زیرا ستونهای هر دو مسجد شباهت زیادی به هم دارند. وجود ستونهای پشتسرهم در شبستان پرسپکتیو زیبایی را به وجود آورده است. گچکاریهای مارپیچی روی بدنه هر ستون و طرحهای برجسته در بالای ستونها بسیار باظرافت هستند. طاقهای قوسی فضای خالی بین هر دو ستون را پر کرده است. کمی که دقت کنید متوجه قرینگی دو ردیف ستونها میشوید. تماشای این بخش از شبستان از قاب دوربینتان هم دلنشین است؛ پس دست به کار شوید.

معمولاً در مساجد و اماکن مقدس نورپردازی نقش مهمی دارد؛ اما در مسجد نصیر از چلچراغهای بزرگ خبری نیست. به لطف پنجرههای بزرگ، تا غروب خورشید فضای شبستان روشن است. این بخش از مسجد همان جایی است که گردشگرها برای دیدنش مشتاق هستند. پنجرههای بزرگ شبستان را با شیشههای کوچک و رنگی درست کردهاند که هنر استاد حاج میرزا است. در ترکیب این رنگها چهار رنگ اصلی زرد، قرمز، سبز و آبی وجود دارد. کافی است خورشید دست و دل نوازی کند تا زیباترین رقص نورها را ببینید.

بازتاب نورهای رنگی روی فرشها و دیوارها میافتد و شکلی رویایی میگیرد؛ البته تغییر رنگها در هر ساعت از روز غافلگیرکننده است. با تغییر زاویه تابش خورشید، رنگبندیها عوض میشود. تماشای این تصویرها از پشت لنز دوربین همه را به وجد میآورد و سوژههایی ناب برای عکاسی نصیبتان میکند.

ممکن است شبستان شرقی یا زمستانی به اندازه شبستان اصلی برایتان جذاب نباشد؛ اما دیدنش خالی از لطف نیست. برای ساخت این شبستان از سنگ گندمک یکپارچه استفاده کردهاند. رنگبندی کاشیها در این شبستان به رنگهای آبی و لاجوردی محدود میشود؛ ولی تصویر نهایی باز هم زیبایی خودش را دارد. روی کاشیها میشود طرحهای گلوبوته و آیات قرآن را دید. این آیات را با خط زیبای ثلث نوشتهاند. در این شبستان هشت طاقنما ساختهاند و ستونها در وسط شبستان استوارند. در سردر شبستان، بیتی از سعدی شاعر بزرگ ایرانی حک کردهاند.

از پشت شبستان شرقی میتوانید به گاو چاه بروید. خوب میدانید که در قدیم مردم برای تهیه آب باید زحمت زیادی میکشیدند. برای تأمین آب مسجد چاهی حفر کرده بودند و برای برداشت آب از حیوانات کمک میگرفتند. آب را از چاه به طرف حوض مسجد هدایت میکردند و بعد از آن فوارههای آب به کار میافتاد.

مسجد نصیر دو ایوان دارد که با هم متفاوت هستند. ایوان شمالی مسجد تزئینات و کاشیکاریهای زیباتری دارد که به آن شاهنشین هم میگویند. اگر در این بخش قدم بزنید، سه نیمطاق میبینید که طاق میانیاش نسبت به دیگر طاقها بلندتر است. کمی که دقت کنید فرورفتگیهایی مثل مروارید در حجاریهای سقف پیدا است. به همین خاطر به این ایوان، طاق مروارید هم میگویند. کاشیهای هفترنگ طاق مروارید هم دیدنی است.

سقف قوسی ایوان جنوبی قابی تماشایی را در این بخش از مسجد ساخته است. با وجود گلدستهها بهراحتی میشود تفاوت این ایوان با ایوان شمالی را فهمید؛ البته بیشتر تزئینات در هر دو ایوان یکسان است. ایوان جنوبی هم مثل ایوان شمالی کاشیکاریهای زیبایی دارد. روی دیوارها آیات قرآن را با خطی چشمگیر نوشتهاند. امامزاده زنجیری

اگر به بخش شمال شرقی مسجد برودید، بارگاهی را میبینید. این مقبره به امامزاده زنجیری از نوادگان امام سجاد(ع) تعلق دارد. آرامگاه امامزاده زنجیری کوچک؛ اما دلنشین است. ساخت مقبره امامزاده به دوره صفوی میرسد که بعدها در زمان قاجار آن را تکمیلتر کردند. وجود پنجرههای رنگی در این بخش هم زیبایی را به اوج میرساند.

در نزدیکی مسجد میتوانید از مسجد وکیل، نارنجستان قوام، مسجد شاه چراغ و مسجد عتیق هم دیدن کنید.

اگر میخواهید اوج شکوه و زیبایی مسجد نصیر الملک شیراز را ببینید، برنامهای برای صبح بچینید. زیرا صبحها خورشید نورش را به پنجرههای رنگی مسجد میتابد و انعکاس نور در مسجد، تصویری رویایی به وجود میآورد. از ساعت 7:30 تا 10 صبح بهترین زمان است.
حالا که تا شیراز رفتید، چند روزی را مهمان شیرازیها باشید. اقامتگاه های سنتی و هتل های عالی شیراز میزبان خوبی برایتان هستند. اسم چند هتل در نزدیکی مسجد نصیر الملک شیراز را برایتان میگذارم. شاید به کارتان آمد.
اقامتگاه بومگردی گلستان راز؛

اقامتگاه سنتی ترنجستان؛

اقامتگاه سنتی گلشن شیراز؛

هتل آپارتمان هدیش شیراز؛

هتل کوثر شیراز.

بعد از رسیدن به استان فارس و شهر شیراز، از بلوار سلمان فارسی به خیابان لطفعلی خان زند بروید. مسیرتان را به طرف غرب این بلوار ادامه بدهید. یک کیلومتر را که پشت سر بگذارید، در طرف چپ جاده کوچه نصیر الملک را میبینید. مسیر را تا کوچه تریاکچی ادامه بدهید. مسجد نصیر الملک شیراز در همان کوچه است.
مسجد نصیر الملک شیراز از آن دسته بناهایی است که نمیشود با کلمهها توصیفش کرد. این مسجد را باید از نزدیک ببنید و زیباییهایش را لمس کنید. تلاش کردیم در این سفر مجازی با ره بال آسمان برای تماشای مسجد مشتاق بشوید. برای رفتن به شیراز هم کافی است به سایت ره بال آسمان نگاهی بیندازید. در این سایت انواع بلیطهای اتوبوس، قطار و هواپیما به مقصد شیراز مهیاست. انتخابش با خودتان باشد!