
نوشته های دوستان خوبم جناب مهدی زاده (چند دقیقه با قوی سیاه این قسمت«سلطه در رابطه») و سرکار خانم نایبی (یک قدم عقبتر رفتم...) رو که خوندم تصمیم گرفتم مطلبی در مورد بازی های روانی بنویسم که این دو بزرگوار هم به خوبی به این موضوع اشاره کردند.
از این که هر روز صبح قبل از این که چشمام رو کامل باز کنم، ذهنم شروع میکنه به محاسبه. امروز چه حالیه؟ دیروز چی گفتم که ناراحت شد؟ امروز چی بگم که ناراحت نشه؟ امروز چی نگم که سکوت نکنه؟
خستهام از این که شدم یه ماشین پیشبینی هوا. هر روز صبح چک میکنم امروز آفتابیه یا بارونی. اگه بارونی باشه، نمیتونم دربارهی مشکل خودم حرف بزنم. اگه آفتابی باشه، شاید بتونم. ولی شاید. فقط شاید.
خستهام از این که وقتی میگم «خوبم»، تو باید بفهمی خوب نیستم. اگه نفهمیدی، تقصیر منه. اگه گفتم، تقصیر منه که گفتم. اگه نگفتم و نفهمیدی، بازم تقصیر منه.
خستهام از این که شدهام یه آدم دیگه. آدمی که همیشه لبخند می زنه. همیشه «اوکی»ه. همیشه «چیزی نیست»ه. همیشه «من که مهم نیستم»ه.
و بدتر از همه؟ میدونم تو هم خسته ای. میدونم تو هم داری بازی میکنی. میدونم تو هم هر روز صبح بیدار میشی و نمیدونی امروز من چه حالی دارم. میدونم تو هم داری یه قدم جلوتر از من فکر میکنی.
ما دو تا آدمیم که همدیگه رو دوست داریم. ولی به جای این که به هم بگیم «من خستهام»، داریم بازی میکنیم. بازی «من قوی ترم». بازی «من کمتر نیاز دارم». بازی «من زودتر ناراحت نمیشم». بازی «من بیشتر دوست دارم».
و بعد شبها، هر کدوم توی تخت خودمون، به سقف نگاه میکنیم و فکر میکنیم «چرا اینقدر خستم؟»
جوابش اینه: چون داری بازی میکنی. و بازی کردن خستهکننده ست. حتی وقتی برنده بشی. حتی وقتی عشق توی کار باشه. حتی وقتی طرف مقابلت رو دوست داشته باشی.
نه دروغ بزرگ. دروغ های کوچیک. دروغ هایی که اسمشون رو گذاشتیم «ادب» یا «مراعات» یا «عشق».
«خوبم» — دروغ
«چیزی نیست» — دروغ
«مهم نیست» — دروغ
«هرچی تو بگی» — دروغ
«من ناراحت نشدم» — دروغ
و بعد از این دروغها، انتظار داریم طرف مقابل بفهمه. انتظار داریم از پشت این «خوبم» بشنوه که «حالم بده». از پشت این «چیزی نیست» بشنوه که «یه چیزی هست». از پشت این «مهم نیست» بشنوه که «خیلی هم مهمه».
و وقتی نمیفهمه؟ ناراحت میشیم. میگیم «تو هیچ وقت نمیفهمی.»
آخه عزیزم، تو داری دروغ میگی. اون چطور بفهمه؟
ما به هم یاد دادیم که راست نگیم. بعد شکایت میکنیم که همدیگه رو نمیفهمیم.
ما عاشق قربانی بودنیم.
من عاشق اینم که بگم «من همیشه کوتاه اومدم» تو عاشق اینی که بشنوی «من همیشه کوتاه اومدم.» هر دوتامون عاشق اینیم که فکر کنیم ما اون یکی هستیم که بیشتر تلاش کرده. ما اون یکی هستیم که بیشتر داده. ما اون یکی هستیم که بیشتر سوخته.
و چرا؟ چون قربانی بودن یه لذت عجیبی داره. یه لذت پنهانی. یه لذت که بهت میگه «من آدم بهتری ام. من بیشتر دوست دارم. من پاک ترم.»
و بعد توی جمع های دوستانه میشینی و میگی «آره بابا، من همیشه کوتاه میام. همیشه منم که عذرخواهی میکنم.» و بقیه سر تکون میدن و میگن «وای چقدر تو خوبی. چقدر تو صبوری.»
و تو لذت میبری. از این قربانی بودن لذت میبری. و همین لذت، تو رو نگه میداره توی رابطه ای که تهش خستگیه.
میگیم «مهم نیست». میگیم «تقصیر خودم بود». میگیم «حتماً من یه کاری کردم». میگیم «همه رابطه ها سختی دارن». میگیم «حداقل اون منو دوست داره».
این جمله رو با طلا بنویس، بذار روی یخچال. چون هر روز داری تکرارشون میکنی.
«حداقل» بدترین کلمهی دنیاست.
«حداقل کتکم نمیزنه»
«حداقل خیانت نکرده»
«حداقل پول درمیاره»
«حداقل تنها نیستم»
حداقل. یعنی داری خودت رو قانع میکنی که این قدرها هم بد نیست. یعنی داری خودت رو کوچیک میکنی تا توی این رابطه جا بشی.
و هر بار که «حداقل» میگی، یه تیکه از خودت رو میذاری کنار. و اون تیکه رو دیگه پس نمیگیری.
هیچ کس قرار نیست یه شبه عوض بشه. نه تو. نه من. نه اون.
ولی میشه یه کار کرد. یه کار کوچیک. یه کار که شاید اولش ترسناک باشه.
میشه راست گفت.
«خوب نیستم» به جای «خوبم»
«ناراحت شدم» به جای «چیزی نیست»
«مهمه برام» به جای «مهم نیست»
«من این رو میخوام» به جای «هرچی تو بگی»
و بعدش؟ بعدش ببین چی میشه. ببین طرف مقابلت چیکار میکنه.
اگه تونست بشنوه، تونست حرف بزنه، تونست بدون این که دفاعی بشه یا حمله کنه یا قهر کنه، باهات حرف بزنه... خوبه. این رابطه شانس داره.
ولی اگه هر بار راست گفتی و با سکوت، با قهر، با «تو داری بزرگش میکنی»، با «تو همیشه همینطوری هستی»، با «من که چیزی نگفتم» مواجه شدی...
بدون که این بازی رو تو شروع نکردی. ولی میتونی تمومش کنی.
ما به هم یاد دادیم که عشق یعنی بازی. یعنی نقش. یعنی نمایش. یعنی همیشه یه چیز رو بگو و یه چیز دیگه رو حس کن. یعنی هیچ وقت کاملا خودت نباش.
و بعد تعجب میکنیم که چرا خسته ایم.
آخه عشق بازی نیست. عشق استراحته. عشق جاییه که میتونی خودت باشی. بدون نقش. بدون سناریو. بدون پیشبینی هوا. بدون محاسبه. بدون «حداقل».
اگه توی رابطه ات خسته ای، اگه هر روز صبح با اضطراب بیدار میشی، اگه شدی یه بازیگر که نقشش رو حفظ کرده ولی دیگه ازش لذت نمیبره...
شاید وقتش رسیده پرده رو بکشی کنار. شاید وقتش رسیده به جای این که بپرسی «چطور این نقش رو بهتر بازی کنم؟»، بپرسی:
«من کی این نقش رو قبول کردم؟ و چرا فکر میکردم این اسمش عشقه؟»
راستی، اگه این متن رو خوندی و یه جاهایی حس کردی «این دقیقاً همون چیزیه که من دارم زندگی میکنم»، بدون که تنها نیستی. خیلی ها این مسیر رو رفتن. خیلی ها هم تونستن ازش بیرون بیان. اولین قدم، اینه که اعتراف کنی خسته ای. نه از کار. نه از زندگی. از این بازی.
تو بازیگر نیستی. تو آدمی. و آدم ها قرار نیست همیشه نقش بازی کنن. آدم ها قراره زندگی کنن.