ای بسا هندو و ترک همزبان...... ای بسا دو ترک چون بیگانگان
پس زبان محرمی خود دیگرست..... همدلی از همزبانی بهترست
مولانا
جلالالدین محمد بلخی معروف به مولانا، مولوی و رومی (۶ ربیعالاول ۶۰۴، بلخ[۷] یا وخش (شهر)[۸] – ۵ جمادیالثانی ۶۷۲ هجری قمری، قونیه) (۱۵ مهر ۵۸۶ – ۴ دی ۶۵۲ هجری شمسی) از مشهورترین شاعران ایرانی[۹][۱۰][۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵][۱۶][۱۷][۱۸] پارسیگوی است.[۱۰][۱۹][۲۰][۲۱][۲۲][۲۳] نام کامل وی «محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی» بوده و در دوران حیات به القاب «جلالالدین»، «خداوندگار» و «مولانا خداوندگار» نامیده میشدهاست. در قرنهای بعد (ظاهراً از قرن ۹) القاب «مولوی»، «مولانا»، «مولوی رومی» و «ملای رومی» برای وی به کار رفتهاست و از برخی از اشعارش تخلص او را «خاموش» و «خَموش» و «خامُش» دانستهاند. زبان مادری وی پارسی بودهاست.[۲۴]
نفوذ رومی فراتر از مرزهای ملی و تقسیمات قومی است.[۲۵] ایرانیان، تاجیکها، ترکها، یونانیان، پشتونها، دیگر مسلمانان آسیای مرکزی و مسلمانان آسیای جنوب شرقی در طی هفت قرن گذشته به شدت از میراث معنوی رومی تأثیر گرفتهاند.[۲۵] اشعار او بهطور گستردهای به بسیاری از زبانهای جهان ترجمه شدهاست. رومی به عنوان «محبوبترین» و «پرفروشترین» شاعر در ایالات متحده آمریکا شناخته میشود.[۲۶]
رومی بیشتر آثارش را به زبان فارسی نوشتهاست، اما در اشعارش از ترکی، عربی و کاپادوسیهای یونانی نیز استفاده کردهاست.[۲۷][۲۸][۲۹] مثنوی معنوی او که در قونیه تصنیف شدهاست یکی از عالیترین اشعار زبان فارسی بهشمار میرود.[۳۰][۳۱] آثار او بهطور گسترده در سراسر ایرانِ بزرگ خوانده میشود[۳۲][۳۳] و ترجمه آثار او در ترکیه، آذربایجان، ایالات متحده، و جنوب آسیا بسیار پرطرفدار و محبوب هستند.[۳۴]