بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم
اخیرا با حکم رئیس دانشگاه تهران ریاست دکتر سید مهدی اعتمادی‌فرد بر دانشکده علوم اجتماعی، علی‌رغم مخالفت‌های بسیاری از اساتید، به مدت سه سال تمدید شد. ریاست ایشان در سه سال گذشته بر دانشکده علوم اجتماعی فرازونشیب‌های بسیاری داشته است که مرور آن‌ها خالی از لطف نیست. نویسنده این متن امیدوار است جناب دکتر اعتمادی‌فرد گوش شنوایی نسبت به انتقادات مطرح شده داشته باشد و روالی بر خلاف سه سال گذشته را در پیش گیرد چرا که اوضاع دانشکده علوم‌اجتماعی در این سال‌ها چندان مساعد نبوده است. نشان این حال نامساعد را بیش از هر جای دیگر، در زوال علمی گروه‌های دانشکده می‌توان یافت. در این شماره به مشکلات مدیریتی دکتر اعتمادی‌فرد در حیطه علمی و در شماره آینده به جنبه‌های دیگر مدیریتی ایشان می‌پردازیم.
شاید اصلی‌ترین معضلی که در طول چند سال اخیر گریبان‌گیر گروه‌های علمی دانشکده علوم‌اجتماعی بوده و ریشه بقیه مشکلات نیز قلمداد می‌شود، سیاسی‌زدگی و قبیله‌گرایی است. اتفاقات این چند سال نشان از این دارند که نه‌تنها در دانشکده علوم اجتماعی مناسبات علمی حاکم نبوده، که مناسبات سیاسی و بعضاً حتی قبیله‌ای جایگزین شده است. یکی از این موارد جذب‌های سال گذشته گروه جامعه‌شناسی مانند دکتر فریدزاده است که در شمارۀ آیندۀ نشریه به آن پرداخته خواهد شد. نمونه دیگر این گونه اتفاقات انتقال عجیب دکتر غفاری از گروه برنامه‌ریزی به گروه جامعه‌شناسی است. در سال ۹۷ به شکل ناگهانی خبر انتقال دکتر غفاری به گروه جامعه‌شناسی مطرح می‌شود. ابهامات بسیاری حول این انتقال وجود داشته که در این‌جا به مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازیم. در وهله اول این ابهام مطرح است که دلیل این انتقال چه بود؟ در شرایط ایده‌آل دلیل جذب یک استاد به گروه‌های علمی باید تخصص و توانایی فرد و پرکردن نیازهای آن گروه علمی باشد. اما آیا واقعاً تخصص دکتر غفاری، تخصصی بود که کمبود آن در گروه جامعه‌شناسی احساس می‌شد؟ نکته جالب توجه این است که پس از این انتقال، درس روش تحقیق دکتر صادقی در مقطع دکتری (که از لحاظ کیفی به گونه‌ای بوده است که بعضاً افرادی از دانشگاه‌های دیگر نیز در آن شرکت می‌کرده‌اند) از وی گرفته می‌شود و دکتر غفاری به تدریس آن می‌پردازد. جذب یک استاد بدون داشتن هیچ‌گونه مزیت علمی نسبت به سایر افراد و نادیده انگاشتن تعداد زیادی از متقاضیان جذب، خود به تنهایی این شائبه را مطرح می‌کند که این انتقال نه بر اساس صلاحیت‌های علمی دکتر غفاری و پر کردن خلاهای نظری گروه جامعه‌شناسی که بر اساس رابطه سیاسی این فرد با برخی اساتید دیگر گروه بوده است. اما با این حال ابهام دیگری غیر از دلیل جذب ایشان نیز وجود داشته است و آن هم نحوۀ جذب ایشان است. اولاً که بیان می‌شود گروه جامعه‌شناسی برای جذب هیئت علمی اعلام عمومی نکرده بوده است و سایر متقاضیان جذب حتی فرصت درخواست هم نداشته‌اند. بعد از این، مسئلۀ جلسه‌ای که رأی به جذب ایشان داده شده مطرح است. در حالت عادی روال معمول این است که این‌گونه موارد به اطلاع اساتید رسیده و از پیش اعلام شده باشد که در این جلسه قرار است در مورد جذب فلان فرد تصمیم گرفته شود. این درحالی است که بسیاری از اساتید گروه جامعه‌شناسی از این مسئله بی‌اطلاع بوده‌اند. نمونه دیگر این اتفاقات، انتقال دکتر حاجی‌حیدری به گروه علوم اجتماعی اسلامی با دلایلی مضحک است که بسیج علوم اجتماعی پیش از این در کلیپی به نام “علم بهتر است یا سیاست” به آن پرداخته و در توضیح این مورد به کلیپ مذکور ارجاعتان می‌دهم. در تمامی این موارد و انتقالات و جذب‌ها، شائبه حذف مناسبات علمی و جایگزینی مناسبات سیاسی مشهود است.
مسئله دیگر که باعث زوال گروه‌های علمی شده، رؤسای این گروه‌هاست. از دکتر بهار گرفته که در زمان ریاست خود بر گروه ارتباطات به کشور کانادا می‌رود و چند ماه تمام مسئولیت‌های خود را روی زمین می‌گذارد تا دکتر جوادی‌یگانه که همزمان با سمت معاونت امور فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران، ریاست گروه جامعه‌شناسی را نیز به عهده دارد و همین مسئله باعث می‌شود تا حتی در حساس‌ترین زمان‌هایی که حضور رئیس گروه در دانشکده لازم است، مانند ایام انتخاب واحد، در دانشکده حضور نداشته باشد. (بگذریم که ریاست ایشان با قانون منع تصدی بیش از یک شغل نیز منافات دارد)
البته که اساتید گروه‌های نامبرده نیز بی تقصیر نیستند و در سیاست‌زدگی گروه‌های علمی نقش داشته‌اند اما در خوش‌بینانه‌ترین حالت نیز نمی‌توان رئیس دانشکده را بی‌تقصیر دانست. آیا دکتر اعتمادی‌فرد وظیفه صیانت از فضای علمی دانشکده را به عهده نداشته است؟ آیا ریاست دانشکده نقشی در انتقال و جذب افراد به گروه‌های علمی ندارد؟ آیا رئیس دانشکده نباید بر رؤسای گروه‌ها نظارت داشته باشد تا یکی از این رؤسا در حین مسئولیت خود، چندین ماه را در خارج از کشور نگذراند و مسئولیت را به امان خدا رها نکند؟ حداقل کاری که رئیس دانشکده می‌تواند بکند این است که نسبت به مطالبات دانشجویان پاسخگو باشد و در مورد اتفاقات این چنینی و پرشائبه شفاف‌سازی کند. اما دریغ آن که در طول سه سال گذشته دکتر اعتمادی‌فرد کوچک‌ترین جوابی به مطالبۀ دانشجویان نداده است.
در موارد مختلفی، مانند انتقال دکتر غفاری و انتقال دکتر حاجی‌حیدری و ابهام در مقاله دکتر اعتمادی‌فرد و دکتر آزاد، بسیج دانشکده علوم‌اجتماعی طی نامه‌ای رسمی از ایشان درخواست کرده است به شفاف‌سازی حول مسئله مطرح شده بپردازند و در جلسه‌ای عمومی هر گونه شائبه عملکرد جناحی و سوء برداشت را برطرف کنند. اما ایشان هیچ‌گونه پاسخی به مطالبه دانشجویان نداده‌‌اند. موارد این چنینی در کنار یکدیگر نشان از رویه‌ای دارند که در طول این سه سال بر دانشکده علوم اجتماعی حاکم بوده و آن بی‌اهمیت انگاشتن دانشجویان است. و البته این امر باعث می‌شود که دانشجوی سر خورده از مطالبه‌گری‌های بی‌نتیجه، خود را با اتفاقات دانشکده بیگانه ببیند و دیگر برایش اهمیتی نداشته باشد که فلان استاد با کم‌‌ترین میزان سواد ده واحد در طول یک ترم ارائه می‌دهد، در حالی که استاد دیگر که همه از کلاس‌هایش راضی هستند، حتی دروس تخصصی خود را نیز نمی‌تواند ارائه دهد. و این‌گونه فضای دانشجویی که به علت کرونا و مجازی شدن نفس‌های آخر خود را می‌کشید، با مرگ مواجه می‌شود.
(پی‌نوشت: برای آگاهی بیش‌تر از اتفاقاتی مانند انتقال دکتر حاجی حیدری به گروه علوم اجتماعی اسلامی، انتقال دکتر غفاری به گروه جامعه‌شناسی و معضلات ریاست دکتر جوادی‌یگانه و آزادارمکی بر گروه جامعه‌شناسی می‌توانید به متون “یگانه نیست!” و “حال ناخوش دانشگاه ایرانی” در شماره ۲۱۶ نشریه سمر، “آکادمی نمایشی خویشاوندان و رفقا” و “مرگ گروه جامعه‌شناسی” در شماره ۲۱۷ نشریه سمر، “خراب اندر خراب” در شماره ۲۲۶ نشریه سمر، “آتش بیاران معرکه دیروز، ساکتان مهلکه امروز” و “آواز دهل شنیدن از دور” در شماره ۲۳۳ نشریه سمر و همچنین کلیپ “علم بهتر است یا سیاست” مراجعه کنید.)
