
کودکی که باید در آغوش مهر پرورش یابد، گاه در چنگال بیمهری اسیر میشود. نه کبودی روی پوست دارد، نه شکستگی استخوان ولی زخمهایش عمیقتر است؛ زخمهایی که شاید هرگز التیام نیابند. این رنجِ خاموش، کودکآزاری پنهان نام دارد؛ وقتی دادگاه به اشتباه یا بر پایه اسناد نادرست، حضانت را به والد ناسالم میسپارد و کودک، قربانی بیصدایی میشود که کسی فریادش را نمیشنود.
از نگاه حقوقی، حضانت باید به والد صلاحیتدار واگذار شود، ولی چه بسیار مواردی که مدارک دروغین، شهادتهای نادرست، یا سوگیریهای پنهان، مسیر عدالت را منحرف میکنند. قاضی بر اساس پروندهها تصمیم میگیرد، ولی پروندهها همیشه واقعیت را بازتاب نمیدهند. روانپزشکی قانونی گاه به جای بررسی عمیق، به ظواهر بسنده میکند و کودک، محکوم به زندگی در کنار کسی میشود که نه عشق میدهد، نه امنیت.
روانشناسی کودک فریاد میزند که تأثیر این آسیبها مادامالعمر است. کودکآزاری عاطفی، تحقیر، بی توجهی، یا قرار دادن کودک در نقش پیامرسان میان والدین، به مراتب ویرانگرتر از خشونت فیزیکی است. کودکی که هر روز میشنود "پدرت نمیخواست تو را ببیند" یا "مادرت آدم بدی است"، در باتلاق تنفر و دوگانگی عاطفی فرو میرود. او نه تنها اعتماد به نفسش را از دست میدهد، بلکه در بزرگسالی، در روابطش همیشه ترس از رها شدن را یدک میکشد.
جامعه چه میکند؟ گاه آنقدر درگیر حاشیهها میشویم که اصل ماجرا گم میشود. برخی میگویند "بالاخره پدر یا مادرش است، چرا نمیگذارد بچه را ببیند؟" ولی آیا هر پدر یا مادری شایستگی این عنوان را دارد؟ وقتی والد ناسالم، کودک را وسیلهای برای انتقام یا کنترل طرف مقابل میداند، این دیگر والد بودن نیست، سوءاستفاده است.
چه باید کرد؟ قانون باید پویاتر شود. بررسیهای روانشناسی دقیقتر، نظارت مستمر بر خانوادههای درگیر اختلاف، و ایجاد سیستمهای حمایتی برای کودکانی که در حضانت والد ناسالم گرفتار شدهاند، گامهای ضروری هستند. کودک نباید قربانی اشتباهات سیستم شود.
و در پایان، این سؤال باقی میماند: آیا ما به عنوان جامعه، به اندازهی کافی گوش میدهیم؟ آیا صدای کودکی که در سکوت رنج میبرد را میشنویم، یا ترجیح میدهیم به بهانهی "حریم خانواده"، چشمهایمان را ببندیم؟ کودکآزاری پنهان، جنایتی است که تاریخ انقضا ندارد. زخمهای روح، همیشه خونریزی میکنند.
پاینده باشید .
دانش آموز دیروز، امروزو فردا