۱- در آیات ۱۳۳ و ۱۳۶ سوره‌ی بقره ما با دو نوع توحید مواجهیم. آیه‌ی ۱۳۳ با عبارت «گفتند» آغاز می‌شود و آیه‌ی ۱۳۶ با عبارت «بگویید». قرآن می‌گوید آن‌گونه نگویید، این‌گونه بگویید.
۲- در آیه‌ی ۱۳۳ یعقوب یا همان اسرائیل از فرزندانش یعنی بنی اسرائیل می‌پرسد «پس از درگذشت من چه می‌پرستید؟» و آن‌ها توحید خود را بازگو می‌کنند. اما چه توحیدی؟! توحید آن‌ها که با عبارت «گفتند» توسط قرآن نقل شده، از پایین به بالاست. از خدای «تو» یعنی یعقوب آغاز می‌شود و سپس به خدای «پدران» که اتفاقا این «پدران» نبی نیز هستند می‌رسد و در پایان این آیه به خدای یگانه می‌رسیم:
«گفتند خدای “تو” را و خدای “پدرانت” ابراهیم و اسماعیل و اسحاق را که خدای یگانه است می‌پرستیم و ما فرمانبردار او هستیم (۲:۱۳۳)»
۳- در آیه‌ی ۱۳۶ اما توحید از بالا به پایین است. این توحید تازه از پدران و انبیاء آغاز نمی‌شود بلکه بلافاصله با خداوند مواجه هستیم:
«بگویید به خداوند باور داریم و آن‌چه بر ما و آن‌چه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و آن نوادگان نازل شده و آن‌چه به موسی و عیسی و آن‌چه به پیامبران از سوی کردگارشان داده شده، و بین هیچ‌یک از آنان فرق نمی‌گذاریم و ما فرمانبردار او هستیم (۲:۱۳۶)». همچنین در هر مرحله بلافاصله پس از نام بردن از پیامبران معین، پیامبران نامعینی را نیز به آنان می‌افزاید تا شنونده به‌اشتباه تصور نکند ویژگی خارق‌العاده‌ای در پیامبران نام‌برده‌شده وجود داشته است. عبارات پایانی آیه نیز بر این عدم خصوصیت تأکید می‌کنند.
۴- تصحیح دیگری که از آیه‌ی ۱۳۳ تا ۱۳۶ به چشم می‌خورد، تغییر «عبادت» به «ایمان» است. در ۱۳۳ می‌خوانیم «قالوا “نَعْبُدُ” إلهَك و إلهَ آبائِك» و در ۱۳۶ می‌خوانیم «قولوا “آمنا” بالله».
۵- در آیه‌ی میانی این دو الگوی توحید، یعنی ۱۳۵ نیز با یک «گفتند» و «بگو» مواجهیم. در بخش «گفتند» هدایت از رهگذر دو دین الهی «مدوّن» ممکن دانسته می‌شود اما در بخش «بگو»، گویی هدایت در امر «تدوین‌ناشده» خانه دارد:
«و گفتند یهودی یا مسیحی باشید تا هدایت یابید، بگو چنین نیست، هدایت در آیین ابراهیم حق‌گراست و او از مشرکان نبود (۲:۱۳۵)». عبارت «و او از مشرکان نبود» در پایان این آیه اشاره‌ای است به شرک پیروان ادیان تدوین‌شده به میراث پدران و انبیائشان در ادراک حقیقت زنده و تدوین‌نایافتنی.
۶- در این مجموعه آیات شاهد دو نوع توحید هستیم:
(الف) خدای یگانه‌ای که از رهگذر شرک به میراث مدوّن پدران و انبیاء تأیید اعتبار و فهمیده و عبادت می‌شود.
(ب) باور به خدا و حقیقت یگانه و شریک‌ناپذیری که میراث همه‌ی انبیاء را تأیید اعتبار می‌کند؛ چه این انبیاء پدران ما باشند و چه پدران دیگر ادیان مدوّن.
گرچه اکثر مؤمنان از نوع اول هستند و خود قرآن در جای دیگری فرموده است:
«و بیش‌تر ایشان به خداوند ایمان نمی‌آورند مگر آن‌که مشرک‌اند (۱۲:۱۰۶)»
