۱- وقتی می‌گوییم «من با قدرت می‌جنگم» منظورمان چیست؟ یعنی من علیه قدرت می‌جنگم؟ یا من قدرتمندانه می‌جنگم؟ در زبان‌شناسی به این ابهام می‌گویند ابهام نحوی یا ساختاری[۱] این ابهام به معنای قاموسی کلمات وابسته نیست، به طرز هم‌نشینی کلمات وابسته است.
۲- در جلد پانزدهم و شانزدهم وسائل الشیعه ابوابی هست با عنوان «جهاد النفس» درباره‌ی «جهاد با نفس» یا جهاد اکبر. این بخش از کتاب وسائل الشیعه بارها مستقلا به فارسی ترجمه و چاپ شده است.
۳- «جهاد النفس» که در عنوان این باب‌های حدیثی آمده دقیقا به معنای «جنگ علیه نفس» است. یعنی واجب است علیه نفس خودتان بجنگید.
۴- در قرآن هیچ عبارت یا اشارتی درباره‌ی «جهاد النفس» وجود ندارد. مصدر جهاد در قرآن ۹ بار با نفس هم‌نشین شده است. «الجهاد بالأنفس» را که در قرآن آمده به فارسی ترجمه کرده‌اند «جهاد با نفس» اما این‌جا با یک ابهام ساختاری طرفیم. «جهاد با نفس» یعنی (الف) جهاد علیه نفس؟ یا (ب) جهاد به وسیله‌ی نفس؟ پاسخ در خود این ۹ آیه وجود دارد. این عبارت همیشه با قرینه ذکر شده است یعنی «الجهاد بالأموال والأنفس». چیزی به نام جهاد علیه نفس در قرآن وجود ندارد. آن‌چه هست جهاد به وسیله‌ی نفس و مال است.
۵- تنها در یک آیه از قرآن مصدر جهاد در کنار نفس به گونه‌ی دیگری به کار رفته است. آیه‌ی ۶ سوره‌ی عنکبوت:«مَن جَاهَدَ فإنِّما يُجاهِدُ لِنَفسهِ - هر کس جهاد کند تنها برای نفس خویش جهاد کرده است». در نتیجه نه‌تنها چیزی به نام «جهاد النفس- جهاد علیه نفس» در قرآن وجود ندارد بلکه هر جهادی «الجهاد للنفس- جهاد برای نفس» است.
۶- قرآن نفس را اصیل‌ترین حریم الهی می‌داند و از آن با عبارت «النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ- نفسی که حریم خداوند است» یاد می‌کند. بسیار طبیعی است که خداوند به گرامی‌داشت حریم خود فرمان می‌دهد نه جهاد علیه آن.[۲]
۷- ما با دو قرائت طرفیم. قرائت اول نه‌تنها ابعاد زمینی و زنانه و تنانه و خاکی انسان یا همان نفس را تحقیر می‌کند و مانع سعادت می‌شمارد بلکه به سرکوب و جهاد علیه نفس و زمین و زن و خاک و تن فرا می‌خواند. قرائت دوم نه‌تنها ابعاد زمینی و زنانه و تنانه‌ی انسان یا همان نفس را هم‌پایه‌ی ابعاد آسمانی و مردانه و عقلانی انسان یا همان روح برمی‌شمارد بلکه نفس را اصیل‌ترین حریم الهی می‌نامد و به جهاد در راه خدا برای نفس و زمین و زن و خاک و تن فرا می‌خواند.
«چرا در راه خدا و مردان و زنان و كودكان زبون‌شده نمى‌جنگيد؟ همانان كه مى‌گويند: ای آفریدگار ما! ما را از اين شهر ستمکاران بيرون بر و از جانب خود براى ما یار و ياورى قرار ده (۴:۷۵)»
[۱] Syntactic or Structural ambiguity
[۲] برای مطالعه‌ی بیش‌تر درباره‌ی «حرمات الله- حریم‌های خداوند» ر.ک:
https://t.me/quranicfragments/55
