نازیسم یک ایدئولوژی نژادپرستانه بود که هدف اصلی‌اش پاک‌سازی جامعه آلمان از گروه‌هایی بود که آن‌ها را نامطلوب می‌دانست. در مرکز این نفرت، یهودیان قرار داشتند. این دشمنی هیچ پایه واقعی نداشت؛ نه سند تاریخی، نه دلیل منطقی. هیتلر و نازی‌ها یهودستیزانی متعصب بودند که از یهودیان نفرت داشتند و این نفرت را تبدیل کردند به سیاست، قانون، تبلیغات و در نهایت نسل‌کشی.در سال‌های نخست قدرت‌گیری نازی‌ها، دو ادعای کاملا غلط به‌طور مداوم در تبلیغات رسمی تکرار می‌شد:
اول اینکه یهودیان آلمانی در جنگ جهانی اول به کشور خیانت کرده و مسئول شکست آلمان بودند،
دوم اینکه یهودیان عامل بحران اقتصادی دهه ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ بودند و اقتصاد آلمان را نابود کردند.
این ادعاها هیچ سندی نداشت، اما تکرار مداوم آن‌ها باعث شد بخش بزرگی از جامعه آلمان آن‌ها را باور کند.
در کنار این‌ها، افسانه بزرگ‌تری مطرح شد: «توطئه جهانی یهود». این دروغ قرار بود همه مشکلات را به یک دشمن خیالی نسبت دهد و نفرت را توجیه کند.در دوران رایش سوم، این باور تبلیغ می‌شد که( نژاد آریایی ناب)باید از آلودگی یهودیان پاک شود. این تلقین‌ها فقط یک شعار نبود تبدیل شد به سیاست رسمی دولت. مدارس، رسانه‌ها، کتاب‌ها، پوسترها و سخنرانی‌ها همه یک پیام را تکرار می‌کردند یهودیان خطرند.
این پیام سنت‌های قدیمی یهودستیزی را دوباره زنده کرد سنتی که ریشه‌هایش در تاریخ اروپا بود.نفرت از یهودیان در اروپا سابقه‌ای طولانی داشت. در قرون وسطی، یهودیان بارها قتل‌عام و تبعید شدند.
کلیسا آن‌ها را قاتلان مسیح معرفی می‌کرد و این تصویر قرن‌ها در ذهن مردم باقی ماند. در هنر و ادبیات، کلیشه‌های یهودستیزانه تکرار می‌شد و یهودیان به‌عنوان بیگانه و خطرناک نمایش داده می‌شدند. در قرن نوزدهم، این نفرت مذهبی با نظریه‌های نژادی ترکیب شد
نظریه‌هایی که به‌جای عقیده، بر خون تاکید داشتند. نتیجه این ترکیب، یهودستیزی مدرن بود نفرتی که نه بر اساس رفتار، بلکه بر اساس هویت تعریف می‌شد.نازی‌ها این نفرت تاریخی را برداشتند و تبدیلش کردند به یک برنامه سیاسی. مرحله اول، حذف آرام بود قوانین نورنبرگ، محرومیت از کار، ممنوعیت تحصیل، مصادره اموال، جداسازی در گتوها. این اقدامات، جامعه را آماده می‌کرد تا یهودیان را غیرخودی ببیند. وقتی انسان‌ها از حقوق‌شان محروم شوند و تصویرشان در رسانه‌ها تحریف شود، کشتن‌شان آسان‌تر می‌شود.
اما این حذف تدریجی مقدمه مرحله دوم بود: نابودی.
نازی‌ها تصمیم گرفتند نفرت را تبدیل کنند به راه‌حل نهایی برنامه‌ای برای نابودی کامل یهودیان اروپا. این تصمیم، مرگ را صنعتی کرد. اردوگاه‌های کار اجباری و اردوگاه‌های مرگ ساخته شدند. قطارهای باری، انسان‌ها را در دسته‌های عظیم به این اردوگاه‌ها منتقل می‌کردند. در آشویتس، تربلینکا، بلزک و سوبیبور، کشتار با اتاق‌های گاز انجام می‌شد. اجساد در کوره‌ها یا گودال‌های روباز سوزانده می‌شدند. لباس‌ها، اشیای شخصی، حتی موی سر و دندان طلا جدا می‌شد تا هیچ نشانه‌ای از زندگی باقی نماند.
رائول هیلبرگ، مورخ برجسته هولوکاست، این مسیر را چنین خلاصه می‌کند:
کشیش‌های مسیحی گفتند: «شما حق زندگی در میان ما را ندارید.»
حاکمان سکولار گفتند: «شما حق زندگی در کشور ما را ندارید.»
و نازی‌ها در نهایت گفتند: «شما حق زندگی ندارید.»
این جمله، خلاصه هزار سال نفرت است که در نهایت تبدیل شد به یک ماشین مرگ.هولوکاست نتیجه پیوستگی همین نفرت‌ها بود: نفرت مذهبی، نفرت نژادی، تبلیغات سیاسی، بحران‌های اقتصادی، و یک رژیم تمامیت‌خواه که تصمیم گرفت یک قوم را از روی زمین حذف کند.
در ادامه، چند کتاب و فیلم درباره رنج یهودیان در دوران نازیسم معرفی می‌کنم؛ آثاری که دیدن و خواندنشان تصویر انسانی‌تری از این تاریخ می‌دهد
انسان در جستجوی معنا — ویکتور فرانکل
روایت یک روان‌پزشک یهودی که در اردوگاه‌های نازی زندانی شد و میان گرسنگی، تحقیر و مرگ، معنای زندگی را کشف کرد. فرانکل نشان می‌دهد چگونه امید و معنا می‌تواند انسان را در جهنم هولوکاست زنده نگه دارد. ترکیبی از تجربه زیسته و روان‌شناسی.
خاطرات آن فرانک — دفترچه یک دختر یهودی
یادداشت‌های روزانه آن فرانک، دختر نوجوانی که دو سال در اتاقک مخفی از نازی‌ها پنهان شد. نوشته‌هایش ترس، امید، شوخی‌ها و رشد یک نوجوان را در دل تاریکی نشان می‌دهد. پس از دستگیری، آن در اردوگاه جان باخت و دفترچه‌اش سندی جهانی از رنج یهودیان شد.
«شب روایت الی ویزل، نوجوان یهودی است که از آشویتس تا بوخن‌والد با گرسنگی، تحقیر، کار اجباری و مرگ پدرش روبه‌رو می‌شود. کتاب شهادتی خام و بی‌رحم از فروپاشی انسانیت در اردوگاه‌هاست جایی که امید می‌میرد و تنها زنده‌ماندن، یک مبارزه لحظه‌به‌لحظه است.
فیلم سینمایی پیانیست — Roman Polanski
داستان واقعی ولادیسلاو اشپیلمن، نوازنده یهودی لهستانی که در میان ویرانی ورشو و خشونت نازی‌ها برای بقا می‌جنگد. فیلم سقوط شهر، گرسنگی، جدایی خانواده‌ها و تلاش فردی برای زنده ماندن را با واقع‌گرایی تکان‌دهنده نشان می‌دهد.
زندگی زیباست (۱۹۹۷)— Roberto Benigni
روایت پدری یهودی که برای محافظت از فرزندش در اردوگاه نازی‌ها، واقعیت تلخ را به شکل یک بازی خیالی تبدیل می‌کند. فیلم ترکیبی از طنز، عشق و تراژدی است و نشان می‌دهد چگونه امید می‌تواند در دل خشونت مطلق، انسان را زنده نگه دارد.
جوجه خرگوشه (۲۰۱۹)— Taika Waititi
داستان پسربچه‌ای عضو جوانان هیتلری که با پیدا کردن یک دختر یهودی پنهان‌شده در خانه‌شان، جهانش فرو می‌ریزد. فیلم با طنز تلخ نشان می‌دهد چگونه تبلیغات نازی کودکان را شست‌وشوی مغزی می‌داد و چگونه مواجهه با انسان واقعی می‌تواند نفرت را بشکند.
