
خیلی به این فکر کردهام که چقدر برای ادمها سخته که چیزهایی رو که قبلا توشون سرمایهگذاری کردن رها کنن. منظورم فقط پول نیست بحث خیلی عمیقتر از این حرفاست. بحث زمانه، انرژیه، اعتبارته، حتی گاهی بحث هویتته. انگار وقتی یه مسیری رو انتخاب میکنیم و یه قدم اول رو برمیداریم یه جورایی با خودمون یه پیمان ناگفته میبندیم که باید تا آخرش بری. انگار که اگه وسط راه متوقف بشیم تمام اون تلاشها، تمام اون شبهای بیدار موندنها و تمام اون هزینههایی که کردیم، یهو میره توی هوا و بیارزش میشه.
و دقیقاهمینجاست که این مغالطه، این هزینه از دست رفته، خیلی بیسروصدا میاد سراغمون. البته در روانشناسی بهش میگن مغالطه هزینه هدر رفته
در واقع مثل یه صدای زمزمه که مدام تو گوشمون میگه نکن، اگه الان ولش کنی یعنی همهی اون چیزهایی که قبلا دادی هدر رفته و این باعث میشه ما به حرکت در مسیری ادامه بدیم که دیگه واقعا بهمون چیزی نمیده، فقط داره ما رو بیشتر تو خودش غرق میکنه.
من کمکم دارم متوجه میشم که ترک کردن همیشه به معنای شکست نیست. اصلا اینطور نیست. گاهی اوقات ترک کردن، استراتژیکترین و هوشمندانهترین تصمیمیه که میتونی بگیری. چون ادامه دادن به یه مسیر اشتباه تو رو متعهدتر نمیکنه بلکه فقط تو رو بیشتر تو دام میاندازه.
خب اینم بگم یه سریا اینو با پشتکار اشتباه میگرن.. اصلا بهم نمیخورن.بین پشتکار و لجاجت یه مرز خیلی باریکی هست یه مرز که خیلی وقتها با غرور و با اون ترس لعنتی از هدر دادن گذشته پوشیده شده. ما میترسیم بگیم اشتباه کردیم، چون میترسیم بقیه فکر کنن شکست خوردیم.
این من رو یاد ماشینها میاندازه. یه ماشین رو در نظر بگیر کل فلسفهی وجودی اون اینه که حرکت کنه، جلو بره. اما اگه دقت کنی میبینی که ترمزها به اندازهی موتور، حیاتی هستن. در واقع یه لحظههایی هست که ترمزها باارزشترین بخش کل سیستم هستن. چون اگه فقط موتور داشته باشی و نتونی کنترل کنی یا سرعت رو کم کنی، یا اگه دیدی مسیر اشتباهه متوقف بشی یا تغییر مسیر بدی، تهش فقط تصادفه. هیچکس یه ماشین رو فقط به خاطر اینکه مدام داره با سرعت میره جلو تحسین نمیکنه ،مردم به ماشینی ارزش میدن که میدونه کی باید بایسته، کی باید سرعتش رو کم کنه و کی باید فرمان رو بچرخونه و یه مسیر دیگه رو انتخاب کنه.
این توی قمار هم هست ، البته تویی قمار این تله خیلی وحشیانهتر خودش رو نشون میده. آدمها وقتی میبازن دیگه برای بردن بازی نمیکنن، اونا فقط میخوان اون چیزی رو که از دست دادن جبران کنن. میخوان اون باخت رو پاک کنن. اما حقیقت تلخ اینه که گذشته گذشتهست. گذشته دیگه وجود نداره. و هر چقدر بیشتر بخوای دنبال گذشته بدوی تا جبرانش کنی، فقط داری خودت رو بیشتر توی اون چاله عمیق میاندازی.
و این فقط تو قمارنیست این توی زندگی روزمرهی ما هم هست. من این رو توی کارها دیدم، توی بیزینسها دیدم. دیدم چطور استارتاپهایی هستن که میدونن مدلشون دیگه جواب نمیده میدونن زیرساختهاشون قدیمی شده و باید برن سمت مدلهای جدید اما چون کلی هزینه کردن، نمیتونن رهاشون کنن. یا اون آدمهایی که سالها با یه مهارت یا یه شغل خاص خودشون رو تعریف کردن و حالا که دنیا عوض شده و همه دارن با تکنولوژیهای جدید و مدلهای جدید مثل SaaS پیش میرن، اونا هنوز همونجا ایستادن. نه به این خاطر که مهارتشون بد بوده بلکه چون میترسن از تغییر، میترسن از اینکه قبول کنن اون چیزی که قبلا براشون تعیینکننده بوده، دیگه کار نمیکنه.
امتناع از تکامل، گذشته رو حفظ نمیکنه بلکه فقط باعث میشه ارتباط آدم با زمان حال قطع بشه.
حتی این موضوع توی خیلی از چیزهای کوچیک و روزمره هم پیش میاد. مثلا وقتی یه کیک میخریم و با اولین گاز میفهمیم که اصلاً طعمشو دوست نداریم، با خودمون میگیم حیفه، بذار بخورمش و اینکه براش پول دادم ! اما حقیقت اینه که خوردن اون کیک پول ما رو بهمون بر نمیگردونه، فقط باعث میشه بیخود و بیجهت کالری اضافه وارد بدنمون بشه، کالریای که بعدا سوزوندنش به این راحتیا نیست. یا مثلا وقتی بیست دقیقه از تماشای یه فیلم گذشته و میفهمیم اصلاً با حال ما جور نیست، اصرار به دیدن بقیهاش فقط باعث میشه زمان بیشتری رو هدر بدیم،زمانی که میتونستیم اون رو صرف دیدن چیزی کنیم که واقعا ازش لذت میبردیم.
واقعا میبینم که چطور آدمها با احساس مسئولیت دروغین نسبت به گذشتهشون، دارن آیندهشون رو فدای چیزهایی میکنن که دیگه وجود ندارن. ما یاد گرفتیم که چطور برای اهداف بزرگ بجنگیم، چطور با تمام وجود رویمان بایستیم، اما یاد نگرفتیم چطور با تمام وجودرها کنیم.
یه جور غرور خاصی با این جمله همراهه که من قبلاً خیلی براش مایه گذاشتم، دیگه نمیتونم دست از تلاش بردارم. اما کمکم دارم میفهمم که این جمله، بزرگترین تلهی منه. چون بعضی وقتها، شجاعانهترین کاری که میتونی بکنی اینه که با خودت روبرو بشی و اعتراف کنی مسیرم اشتباه بود. مهم نیست چقدر جلو رفتی، مهم اینه که الان داری کجا میری.
هر چقدر بیشتر منتظر بمونی تا شاید اوضاع عوض بشه بیشتر ضرر میکنی. و این ضرر فقط مالی نیست، بلکه ضرر زندگیه چون داری وقتت رو توی مسیر اشتباه هدر میدی. دارم یاد میگیرم که رشد، لزوما به معنای رفتن به جلو نیست گاهی رشد یعنی مکث کردن، یعنی فکر کردن، و حتی یعنی تغییر مسیر. قرار نیست هر چیزی رو که شروع کردیم، حتماً تا تهش بریم. بعضی تجربههاها، بعضی آدمها و بعضی مسیرها فقط برای این هستن که به ما یاد بدن کی باید بایستیم.
و به طرز عجیبی یاد گرفتن اینکه کی باید کنار بکشیم، میتونه یکی از واضحترین نشانههایی باشه که نشون میده واقعا داری رشد میکنی و داری به سمت جلو حرکت میکنی. یعنی به جای اینکه بردهی گذشته و تصمیمات اشتباه دیروز باشی، داری تبدیل میشی به ارباب ایندهی خودت. یعنی یاد گرفتی که ترمزت هم به اندازهی موتورت قدرتمند باشه.