من اخیراً زیاد شطرنج بازی کرده‌ام. ذهنم همیشه برای وسواس آماده بوده است، اما در چند هفته گذشته متوجه شدم که شطرنج ممکن است داروی بی‌نظیری برای یک مغز معتاد باشد. من اولین کسی نیستم که این را کشف کرده است. وقتی یک هفته پیش نظراتی رو خوندم که تعداد زیادی از مردم اعتراف کردند که دوره وسواس خود را پشت سر گذاشته‌اند، برخی هنوز تا به امروز در اعماق آن هستند.
من همیشه شیفته‌ی شطرنج بوده‌ام، برادرم تو مسابقات شطرنج شرکت می‌کرد...هر چند که برنده نشد ،
به هر حال وقتی خیلی کوچک بودم به منم یاد دادکه چگونه بازی کنم. این به هیچ وجه من را به یک نابغه تبدیل نکرد، مدتی یک فعالیت سرگرم‌کننده بود اما به یاد دارم که بیشتر به خلق روایت‌ها و بازی تخیلی با مهره‌های شطرنج علاقه‌مند بودم تا یادگیری مکانیسم‌های مناسب انها.
من و دوستانم یه مدته در chess.com حساب کاربری ساختیم و یک سری بازی‌های نه چندان خوب، مستانه، اما سرگرم‌کننده انجام دادیم.
شاید این واقعیت که من اصلاحات دکترای خود را ارسال کردم (و در حال حاضر منتظر روز قضاوت هستم) باعث شد که دوباره برنامه را با یک حساب کاربری جدید و صفحه پاک دانلود کنم . علت هر چه بود، بعد از چند بازی من معتاد شدم. من بیشتر وقت ازادم را صرف تماشای محتوای شطرنج، بازی شطرنج، رویای شطرنج و خواندن درباره شطرنج کرده‌ام. من کاملاً وسواس دارم، هیچ چیز به من این مقدار اضطراب، شادی، خشم، لذت و تحقیر را به طور همزمان نداده است.
مطمئنا راه‌های بدتری برای گذراندن وقت وجود دارد، اما این موضوع مرا به فکر شطرنج، هنر و وسواس انداخت. بنابراین، با هدف به‌کارگیری وسواس جدیدم، بیایید نگاهی بیندازیم به اینکه شطرنج چگونه توسط هنر آوانگارد مورد استفاده قرار گرفت و چگونه توانایی حاد ان در مسموم کردن ذهن‌ها در مدرنیسم به کار گرفته شد.
وقتی به هنر مدرن و شطرنج فکر می‌کنیم، مارسل دوشان اولین هنرمندی است که به ذهن خطور می‌کند. مارسل دوشان یکی از تاثیرگذارترین و مهم‌ترین هنرمندان قرن بیستم بود. دوشان در حالی که در برابر هرگونه هویت‌یابی با یک جنبش یا گروه خاص مقاومت می‌کرد، در دادا، سوررئالیسم و انبوهی از جنبش‌های هنری مدرنیستی نقش مهمی داشت. دوشان که به خاطر آثار آماده و اثر بحث‌برانگیزش چشمه شناخته می‌شود مفهوم هنر معنای آن (اگر اصلاً معنایی داشته باشد) و نقش هنرمند در فرایند خلاقیت را به چالش کشید.
دوشان یازده ساله بود که برای اولین بار شطرنج را یاد گرفت. در ان زمان، شطرنج یک سرگرمی بی‌ضرر و راهی برای گذراندن وقت با خانواده بود. در ان برهه از تاریخ، شطرنج در اوایل قرن بیستم به اوج محبوبیت خود رسیده بود و دیگر سرگرمی مختص طبقه مرفه نبود. او در نوجوانی و اوایل بیست سالگی به بازی ادامه داد، اما در اوج دوران هنری‌اش بود که این وسواس کاملا در او ریشه دواند.
دوشان از اروپای جنگ‌زده گریخت و در بوئنوس ایرس اقامت گزید، جایی که شطرنج را جدی گرفت و در نامه‌ای به دوستانش نوشت که در استانه تبدیل شدن به یک (دیوانه شطرنج) است. او شروع به مطالعه بازی‌های کاپابلانکا، تکرار موقعیت‌ها و بهبود بازی خود کرد. در اوایل سی سالگی او اساسا از هنر کناره‌گیری کرد و زندگی خود را وقف بازی شطرنج کرد هرچند همانطور که خواهیم دید، هنر و شطرنج انطور که به نظر می‌رسد از هم جدا نبودند.
روزهایش با مسائل شطرنج پر می‌شد، تنها شطرنج بازی می‌کرد، با دوستانش شطرنج بازی می‌کرد، با غریبه‌ها شطرنج بازی می‌کرد در مهمانی‌های دنیای هنر شطرنج بازی می‌کرد به قول خودش:
همه چیز در اطراف من شکل شوالیه یا ملکه را به خود می‌گیرد و دنیای بیرون هیچ جذابیت دیگری برای من ندارد جز تبدیل شدن به موقعیت‌های برد یا باخت.
بدنام‌ترین داستان، داستان ماه عسل دوشان است. در سال ۱۹۲۷، پس از ازدواج با لیدیا سارازین لاواسور دوشان تمام هفته ماه عسلشان را صرف مطالعه مسائل شطرنج کرد. لاواسور با چسباندن تمام مهره‌هایش به تخته، انتقام او را گرفت. انها سه ماه بعد از هم جدا شدند.
در حالی که بسیاری با عجله تلاش می‌کنند تا تعهد دوشان به شطرنج را به عنوان نفی حرفه او به عنوان یک هنرمند تلقی کنند، باید اشاره کرد که دوشان لزوما اینگونه به ان نگاه نمی‌کرد. رویکرد او به شطرنج بی‌شباهت به هنر نبود او نه تنها این بازی را در اثارش گنجاند، بلکه می‌توانیم این را در زبانی که او برای توصیف شطرنج به کار برد، مشاهده کنیم:
بازی شطرنج یک چیز بصری و پلاستیکی است و اگر به معنای استاتیک اثر، هندسی نباشد، مکانیکی است زیرا حرکت می‌کند یک نقاشی است... در شطرنج چیزهای بسیار زیبایی در حوزه حرکت وجود دارد اما نه در حوزه بصری. در این مورد تصور حرکات یا ژست است که زیبایی را می‌سازد. این کاملا در ماده خاکستری مغز فرد است.
در واقع وقتی یک بازی شطرنج دارید، کمی شبیه زمانی است که چیزی را طراحی می‌کنید یا انگار در حال ساخت ماشین‌آلاتی هستید که باعث برد یا باخت شما می‌شود. جنبه رقابتی بازی بی‌ربط است، اما خود بازی بسیار انعطاف‌پذیر است، احتمالا همین ویژگی من را جذب کرده است.
اولین اشاره به شطرنج در آثار دوشان نقاشی (بازی شطرنج )بود که در سال ۱۹۱۰، زمانی که دوشان بیست و سه ساله بود به پایان رسید. این نقاشی نقطه شروع سفر هنرمند به قلمرو شطرنج و همچنین کاوش در تجربه انجام این بازی را نشان می‌دهد
دوشان شطرنج را نوعی هنر می‌دانست، او اعلام کرد که اگرچه همه هنرمندان شطرنج‌باز نیستند، اما همه شطرنج‌بازان هنرمند هستند:
به نظر نمی‌رسد زیبایی در شطرنج مانند نقاشی یک تجربه بصری باشد. زیبایی در شطرنج به زیبایی در شعر نزدیک‌تر است؛ مهره‌های شطرنج الفبای بلوکی هستند که افکار را شکل می‌دهند و این افکار، اگرچه طرحی بصری بر روی صفحه شطرنج می‌سازند، زیبایی خود را به صورت انتزاعی، مانند یک شعر، بیان می‌کنند... هر بازیکن شطرنج ترکیبی از دو لذت زیبایی‌شناختی را تجربه می‌کند اول تصویر انتزاعی شبیه به ایده شاعرانه نوشتن، دوم لذت حسی اجرای اندیشه‌نگارانه ان تصویر بر روی صفحات شطرنج
شطرنج هم از نظر زیبایی‌شناسی، هم از نظر فلسفه و هم از نظر مکانیسم‌هایش تصویرسازی مهمی برای هنرمندان داشت. در واقع در دهه ۱۹۴۰ تصویرسازی شطرنج در هنر بسیار قدرتمند بود تا جایی که هنرمندان شروع به طراحی مجموعه‌های خود کردند و مرزهای بین شطرنج و هنر را بیش از پیش محو کردند.
فرضیه‌ای مطرح شده است که شطرنج از چندین جهت، پس‌زمینه‌ای ثابت برای آوانگارد بوده است به عنوان یک فعالیت فکری برای اوقات فراغت در حوزه‌های خصوصی و عمومی، به عنوان یک استعاره اجتماعی، به عنوان بقایایی از دیدگاه مرسوم، به عنوان وسیله‌ای برای تامل در زبان، به عنوان تئاتری با ظرفیت بیان دراماتورژی آگاهی به عنوان یک بازی جنگی، و به عنوان صفحه‌ای برای به چالش کشیدن قوانین و قراردادها
دوشان شطرنج را واجد تمام زیبایی‌های هنر می‌دانست، بدون هیچ جنبه‌ی تجاری. او استدلال می‌کرد که هیچ راهی برای کسب درامد از شطرنج وجود ندارد و بنابراین از نظر جایگاه اجتماعی‌اش، از هنر ناب‌تر است. ( روحت شاد دوشان، از سه‌شنبه‌های عنوان‌دار متنفر می‌شدی ).
در سال ۱۹۴۴، دوشان نقش کلیدی در سازماندهی نمایشگاهی در گالری جولین لوی در شهر نیویورک با عنوان «تصویرسازی شطرنج» ایفا کرد . هنرمندانی که در این نمایشگاه حضور داشتند، تخته‌ها و مجموعه‌های متنوعی را در کنار آثار هنری تحت تأثیر بازی شطرنج طراحی کردند. این نمایشگاه نه تنها شامل آثار مجسمه‌سازان، طراحان گرافیک، عکاسان و نقاشان بود، بلکه نوید یک رویداد شطرنج با چشمان بسته را نیز می‌داد که در آن هفت نفر از هنرمندان شرکت‌کننده بازی‌های همزمانی را در مقابل جورج کولتانوفسکی انجام می‌دادند. در دعوتنامه آمده بود:
جورج کولتانوفسکی
قهرمان شطرنج چشم بسته جهان
همزمان با چشمان بسته ۵ نفر بازی خواهند کرد
بازی‌های مقابل آلفرد بار جونیور،
مکس ارنست، فردریک کیسلر
جولین لوی، دوروتیا تنینگ، و
دکتر گرگوری زیلبورگ
پذیرش فقط با دعوتنامه
مارسل دوشان .. داور
ایده پشت این ایده ابتدا زمانی جرقه زد که جولین لوی و هنرمند سورئالیست مکس ارنست، به همراه شرکایشان، موریل استریتر و دوروتیا تنینگ، خانه‌ای در نزدیکی گریت ریور لانگ ایلند اجاره کردند. انها از اینکه متوجه شدند حتی یک مهره شطرنج هم در خانه وجود ندارد شوکه شدند. برای حل این مشکل، ارنست و لوی مهره‌های شطرنج گچی خود را اختراع کردند که به نوبه خود منجر به دعوت آنها از همه افراد در حلقه خلاق خود برای طراحی مهره‌های شطرنج و آثار هنری با موضوع شطرنج شد. این شامل نقاشی زیبای دوروتیا تنینگ نیز می‌شد.
زندگی یک استاد شطرنج بسیار دشوارتر از زندگی یک هنرمند است بسیار افسرده‌کننده‌تر. یک هنرمند می‌داند که روزی به رسمیت شناخته خواهد شد و پاداش مالی دریافت خواهد کرد، اما برای استاد شطرنج شناخت عمومی کمی وجود دارد و مطلقاً هیچ امیدی برای تامین مالی خود با تلاش‌هایش نیست. اگر بابی فیشر برای مشاوره به من مراجعه می‌کرد، مطمئناا او را دلسرد نمی‌کردم انگار هر کسی می‌توانست اما سعی می‌کردم به طور قطعی روشن کنم که او هرگز از شطرنج پولی نخواهد داشت، زندگی راهب‌مانندی نخواهد داشت و بیشتر از هر هنرمندی که تا به حال برای شناخته شدن و پذیرفته شدن تلاش کرده، طرد خواهد شد.
-مارسل دوشان
آخرین حضور عمومی دوشان در یک اجرای شطرنج در سال ۱۹۶۸ با آهنگساز جان کیج بود. در این اجرا با عنوان « تجدید دیدار» با حرکت هر مهره توسط هر بازیکن، قطعات الکترونیکی اجرا می‌شد و بدین ترتیب یک بازی شطرنج موزیکال خلق می‌شد. کیج اولین بار در دهه ۱۹۴۰ با دوشان ملاقات کرد و از دوشان خواست که به او شطرنج بازی کردن را بیاموزد، ظاهراً به عنوان راهی برای گذراندن وقت بیشتر با این هنرمند.
پس از یک سری درس، کیج پیشنهاد داد که یک بازی عمومی انجام دهند که تخصص کیج را به عنوان یک آهنگساز موسیقی تجربی در خود جای داده بود. لوول کراس صفحه شطرنج الکترونیکی مخصوص این رویداد را ساخت. این صفحه دارای سلول‌های مقاوم در برابر نور بود که هر زمان بازیکن حرکتی انجام می‌داد، صداها و تصاویر را روی صفحه نمایش ایجاد می‌کرد.
مسابقه شطرنج در تئاتر رایرسون در تورنتو برگزار شد...
دوشان در هنر به همان اندازه که در شطرنج موفق بود، موفق نیز بود. در سال ۱۹۳۱ او به عنوان نماینده فرانسه در فدراسیون جهانی شطرنج خدمت کرد در سال ۱۹۳۳ در المپیاد شطرنج در تیمی با الکساندر آلخین، که قهرمان آن زمان جهان بود، بازی کرد.
علاقه او به شطرنج پس از نقل مکان به نیویورک، جایی که با دیگر شطرنج‌بازان در حلقه آرنزبرگ، گروهی از هنرمندان و روشنفکران برجسته مدرنیست، آشنا شد، شدت گرفت. او به باشگاه شطرنج مارشال پیوست و تقریباً هر شب تا ساعت ۳ بامداد در آنجا بازی می‌کرد. در این مدت، او می‌نوشت.
در مورد شطرنج؟ عالی، عالی! من در مسابقات همزمانی که مارشال برگزار می‌کرد، زیاد بازی کردم و همزمان روی ۱۲ تخته بازی می‌کردم. و دو بار مسابقه‌ام را بردم. طبیعتاً این بخشی از زندگی من است که از آن بیشترین لذت را می‌برم. من در شرف عرضه نوع جدیدی از مجموعه‌های شطرنج به بازار هستم. آنها از گچ ریخته‌گری مخلوط با چسب ساخته خواهند شد که آنها را به محکمی قطعات چوب می‌کند.
هر کسی با شطرنج سروکار داشته باشد، ممکن است با این جمله مواجه شده باشد:
توانایی بازی شطرنج نشانه یک جنتلمن است، اما توانایی خوب بازی کردن شطرنج نشانه یک زندگی هدر رفته.
وقتی به دوشان فکر می‌کنم، این نوع اظهارات برایم خیلی منطقی به نظر نمی‌رسند. دوشان هنرمند بزرگی بود، او همچنین یک شطرنج‌باز فوق‌العاده بود. در حالی که برخی از مقالات اغراق امیز اصرار دارند که او حرفه هنری خود را به خاطر وسواس شطرنج کنار گذاشت، زندگی و کار او کاملا برعکس آن را نشان می‌دهد. شطرنج و هنر اغلب نشانه‌ای از نبوغ دارند، اما لزوما اینطور نیست. سخت‌کوشی، فداکاری و اشتیاق، ویژگی‌های مهمی برای هر دو هستند، به خصوص شطرنج. دوشان تضمین کرد که می‌تواند زمان و فداکاری لازم برای پیشرفت در شطرنج را داشته باشد، اما فکر نمی‌کنم منصفانه باشد که بگوییم هنر او آسیب دیده است. همانطور که از کار او با لوی، کیج و همکاران مختلف می‌بینیم، اگر اصلا چنین چیزی وجود داشته باشد، شطرنج چشم‌انداز جدید و منحصر به فردی را برای این هنر ایجاد کرد. من به این نگاه می‌کنم و فکر می‌کنم چقدر باورنکردنی است که بتوانیم دو اشتیاق را در یک مجموعه کار متمایز ادغام کنیم. چه راه زیبایی برای هدر دادن یک زندگی.(:
وقتی به ساعت‌هایی که در چند هفته گذشته صرف بازی شطرنج کرده‌ام فکر می‌کنم، خودم را هنرمند بزرگی در مسیر تبدیل شدن به یک شطرنج‌باز حرفه‌ای نمی‌دانم. با این حال، چیزی که احساس می‌کنم این است که در زمانی که توجه ما دائما پراکنده است، خوب است که یک چیز واحد را به عنوان بخش فعال زندگی‌ام داشته باشم، چیزی که تمام توجه من را می‌طلبد، یک فعالیت واحد که باعث می‌شود تعداد زیادی از احساسات را تجربه کنم. نمی‌توان دوپامین شطرنج را در اینجا (به خصوص در مورد الو) انکار کرد، اما من معتقدم که می‌تواند مغز شما را به نوعی دوباره اموزش دهد. بله.. برنده شدن حس شگفت‌انگیزی دارد اما ان برد را نمی‌توان به عنوان یک دوپامین یک‌باره در نظر گرفت، شما باید برد خود را بررسی کنید قبل از رفتن به سراغ بعدی، برای بازی خود وقت بگذارید و ببینید کجا اشتباه کرده‌اید. همین را می‌توان به ویژه در مورد باخت گفت. باخت حس بدی د
ارد، اما با اموزش دادن به خودتان که ان را به عنوان بخشی از همه چیز، به عنوان یک درس، به عنوان یک ضرورت مطلق برای پیشرفت و بهتر شدن خود ببینید، ان فلسفه می‌تواند به آرامی، اما مطمئنااابه سایر حوزه‌های زندگی نفوذ کند. شطرنج فعالیتی است که هم منطق و هم خلاقیت خارق‌العاده آن را تقویت می‌کند و می‌تواند بحث‌ها و گفتگوهای شدیدی را برانگیزد، که شاید بخش مورد علاقه‌ی من در مورد این بازی باشد.
لذت من از بازی به شهوت بازی تبدیل شد، شهوت بازی به اجبار بازی، به یک شیدایی، به یک خشم دیوانه‌وار که نه تنها ساعات بیداری‌ام را پر می‌کرد، بلکه به خوابم نیز هجوم می‌آورد. به هیچ چیز جز شطرنج نمی‌توانستم فکر کنم.
- اشتفان زویگ، داستان شطرنج
