ویرگول
ورودثبت نام
پویا میری
پویا میریعلاقمند به پژوهش در دنیای علوم انسانی و تکنولوژی | مدیر محصول | ورزشکار |‌ عکاس | نویسنده
پویا میری
پویا میری
خواندن ۴ دقیقه·۷ سال پیش

بودن فعالانه



مارتین هایدگر فیلسوف آلمانی در جایی می گوید زبان خانه بودن است و بشر در دل خانه اش زندگی می کند. جمله ای که می تواند معانی متفاوتی داشته باشد. نگارنده در این مقاله از نقطه نظر شخصی به مساله ی "بودن " انسان اشاره می کند. آن جنس از "بودن" که "شدن" را برای انسان به ارمغان می آورد.


انسان موجود پیچیده ای است. از طریق زبان، فرهنگ و خاطره قومی به وجود خود موجودیت می بخشد. آنچه را در کودکی تجربه می کند در بزرگسالی به روشی ناخود آگاه تکرار می کند. زندگی را به گونه ای زیست می کند که آنچه تجربه می شود معنا بخش باشد. انسان در ذات خالی وجودی اش زبان را کشف می کند و آن را به عرصه امکان می آورد. کلام ابزاری است برای آنکه انسان وجود خود را در بستر معنا پدیدار کند. آنچه در درون خالی اش پوشیده شده را آشکار کند. انسان تشنه ی معنا است. به همین علت انسان موجودی خداگونه است. چیز ها را می بیند و کلام را در فضای وجودی اش کشف می کند.


اما چگونه کلام انسان "بودن" اش را رقم می زند؟ آیا انسان هویت خویش را دل خاطره ازلی می سازد؟ فرهنگ، زبان و خاطره چگونه بر اصالت وجود انسان تاثیر می گذارد؟ شاید انسان تصور کند چیزی جز گذشته و آینده خود نیست. اگر انسان دمی از گذشته رها شود دچار فراموشی می شود. این فراموشی اضطراب می آورد. اضطرابِ بودن در فضایی خالی از معنا. آنجا که کلام دیگر چیزی برای عرضه ندارد و چیزی در وجود خود پیدا نمی کند. همین فرضیه را می توان درباره آینده متصور شد. زمانی که آینده چیزی نیست مگر تکرار بدیهیات کرخت شده ی گذشته. همین نحوه تفکر است که انسان را دچار خطای شناختی می کند. کشف کردن را از یاد می برد. از روحیه جستجوگرانه ی خود دست می کشد و بودن به فراموشی سپرده می شود. بودن چیزی نمی شود مگر بودنی منفعلانه در فعل و انفعالات این جریان سیلان که نامش "زندگی" است.


کلام انسان جادویی است و می تواند چیز ها را رقم بزند. اگر انسان بتواند قدرت کلام خویش را دریابد آنگاه می تواند دنیا و خانه ای اصیل برای "بودن" فعالانه اش بسازد. این جنسِ نگاه، رهایی در بودن را برای انسان به ارمغان می آورد. در هر لحظه از زمان و مکان خودش را پدیدار می کند. جهانِ چیز ها را پدیدار می سازد و وجود های دیگری را با موجودیت خویش همراه می سازد. رهایی در بودن جهان خلاقیت را در انسان زنده می کند تا بتواند آنچه را در انتزاع خویش خلق می کند به جهان امکان بیاورد و با دیگران سهیم شود. این اصیل ترین رسالت انسان است برای آنکه از مرحله بودن فعالانه به شدن برسد. به هست شدن و زیستن در کنار دیگر هستندگان این جهان انتزاعی. جهانی که انسان معنوی و خدا گونه در آن سکنی می گزیند و عمارت می کند.


به همین سبب شناخت زبان این کشف انتزاعی و جادویی انسان مهم است. زبانی که بتواند همه ی آنچه در خاطره قومی و ازلی تجربه شده را با اکنونِ اینجا و خالی اش در هم آمیزد. زبانی که بازنمایی و تکرار نیست. تکرار آنچه در گذشته زیست شده است. بلکه زبانی است در خدمت ساختن خانه وجود. خانه ای که در آن آسمان ستاره هایش امکان کشف و پدید آمدن را یاد آوری کند. خانه ای که ساختن آن کاری مشکل است چرا که بودنی فعالانه می خواهد. بودنی که مدام جستجو می کند و چیزی تازه کشف می کند. بودنی که با تکرار تجربیات و بدیهیات کرخت شده زندگی چیزی دیگر خلق می کند. بودنی که سر انجام راستین اش رهایی در بودن است. این نهایت آرزوی انسانی است. انسانی که فارغ از یاد و خاطره است. گرفتار در گذشته و آینده نشات گرفته از گذشته نمی باشد. آینده ای را خلق می کند که حاصل وجود خود اوست. وجودی که تبدیل فعل"بودن" به "شدن" را ممکن می کند.


مارگوت بیکل شاعر آلمانی در جایی به ترجمه ی احمد شاملو می گوید:

پیش از آن که واپسین نفس را برآرم ‬
‫پیش از آن که پرده فرو افتد ‬
‫پیش از پژمردن آخرین گل ‬
‫برآنم که زندگی کنم ‬
‫برآنم که عشق بورزم‬
‫برآنم که باشم.


‫در این روزگار سرشار از فجایع ‬
‫در این دنیای پر از کینه ‬
‫نزد کسانی که نیازمند منند ‬
‫کسانی که نیازمند ایشانم‬
‫کسانی که ستایش انگیزند،‬
‫تا دریابم ‬
‫شگفتی کنم ‬
‫بازشناسم ‬
‫که ام ‬
‫که می توانم باشم‬
‫که می خواهم باشم،‬
‫تا روزها بی ثمر نماند ‬
‫ساعت ها جان یابد‬
‫و لحظه ها گرانبار شود‬

‫هنگامی که می خندم ‬
‫هنگامی که می گریم ‬
‫هنگامی که لب فرو می بندم‬ 

‫در سفرم به سوی تو ‬
‫به سوی خود ‬
‫به سوی خدا ‬
‫که راهی ست ناشناخته ‬
‫پُر خار‬
‫ناهموار،‬
‫راهی که، باری‬
‫در آن گام می گذارم ‬
‫که در آن گام نهاده ام ‬
‫و سر ِ بازگشت ندارم‬

‫بی آن که دیده باشم شکوفایی ِ گل ها را ‬
‫بی آن که شنیده باشم خروش رودها را‬
‫بی آن که به شگفت درآیم از زیبایی ِ حیات.- ‬
‫اکنون مرگ می تواند‬
‫فراز آید‬
‫اکنون می توانم به راه افتم‬
‫اکنون می توانم بگویم .‬
‫که زنده گی کرده ام ...‬


زمستان 98



زندگیفلسفهزبانفرهنگروانشناسی
۸
۲
پویا میری
پویا میری
علاقمند به پژوهش در دنیای علوم انسانی و تکنولوژی | مدیر محصول | ورزشکار |‌ عکاس | نویسنده
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید