بیست و هفتم آبان ماه ۱۳۷۵. ورزشگاه آزادی. سی ثانیه تا پایان بازی. یک بر صفر عقب هستیم. مدافع قهوهای رنگ با موهایی پرپشت ساق پای نعیم سعداوی را هدف قرار میدهد. انگشتان داور کچلِ خوشفرمِ ترسناک نقطه پنالتیِ سرنوشتساز را نشانه میگیرد. در این جو فوق العاده وحشتناک صدای هیچ یک از ما بهم نمیرسد. فرانک اوفارل با آن گونههای تپل و سرخ رنگ و پیراهن آبی کم رنگی که با کراوات قرمز ست شده و آستینها تا آرنج بالا آمده زیر نیمکت بشقابی شکل با ادا و اشاره چیزهایی به حشمت خان میگوید که من اصلاً نمیفهمم. گمان بردیم به خاطر آسیبدیدگی کتف ناصر حجازی، یک نفر دیگر باید پنالتی بزند. وقت چندانی برای تصمیمگیری نبود. نمی دانم چگونه قرعه به نام من دیوانه افتاد. در میان ۷۰ هزار چشم پر از استرس، سی ثانیه تا ورود تاریخی ایران به جام جهانی بعد از بیست سال، من دانیال نادرپور ملقب به ‘بچهی سرهنگ’ پشت نقطه پنالتی میایستم. نفس عمیقی میکشم و در یک چشم برهم زدن توپ نامبارک چهل تیکه سیاه و سفید به تیرک بالایی دروازه محمد الدعایه میخورد و در برگشت کاپیتان سامی جابر با اندام لاغر و استخوانیاش توپ را به سمت تماشاچیان پشتی میفرستد. انگار که بخواهد ما را به بازی بگیرد. گابریل فرناندو آرژانتینی فوت تلخی درون سوت سیاهش میکند و آرزوی صعود به جامجهانی نقشِ بر آب میشود.
جشن و پایکوبی عربستانی ها در میان ۷۰ هزار بغض فرو خورده و بطریهای خشمگین که به سمت چمن سبز پرتاب میشدند. بهت و ناباوری. از تونلِ کاشی سفید زیر نورهای مهتابی انگار در حال رفتن به بخش آی.سی.یو بودم. هیچکس در رختکن نبود و عجیب تر آنکه از شدت لرزش شدید درونی اشکی از چشمانم بیرون نمیریخت. اشک ۷۰ هزار نفر بعلاوه میلیون ها بینندهی پشت تلویزیون و شنوندهی کنار رادیو. مجتبی محرمی با استوک کفش راستش محکم به در کوبید و رویش را به من کرد: “لعنتی چرا توپ را زمینی نزدی؟ تو چقدر بی غیرتی!” و مرتضی فنونیزاده که نیمکتنشین مجتبی بود در پاسخ گفت: “تو اگه عقل تو کلهات بود اون لحظه سرجات وایمیسادی.” مجتبی مشتی بر صورت مرتضی میزند و اتاق تیم ملی ایران به بهانه اتهامهای بیاساس بوی خون میگیرد. فرانک اوفارل سالخورده با ابروهای سفید پرپشت و موهای شانه زده از فرق راست به چپ با خونسردی و قاطعیت تمام رویش را به همه بازیکنان میکند: No one is here to be blamed! Stop it! It’s my job as a coach to take responsibility for this great loss!”
زیر سقف به روشنایی برآمده از چراغ مطالعه تمام فلزی بر روی پنکهی بیحرکت زل زده بودم. وقتی سرم را چرخاندم فهمیدم مریم خوابش برده. دلداریهای آبکی تحویلم داده بود و نمیتوانستم همدلیاش را درک کنم. مثل یک تدوینگر هزار بار صحنه پنالتی را مرور کردم. آیا باید به توپ آرام تر ضربه میزدم؟ چرا محمد الدعایه بیش از حد سیاه بود؟ عجلهای در کار بود یا بیش از حد مکث کردم؟ اصلا چه شد که یک لحظه من پشت توپ قرار گرفتم؟ کابوس یا ترس از سایهی پدر؟ حشمت خان به درستی حرفهای اوفارل را ترجمه کرده بود؟ هیچ جوابی نداشتم. هوا تاریک و روشن بود. با سرگیجهای عجیب به سمت آشپزخانه رفتم. احساس تلخی بدی در لوله گوارشم مزه مزه کردم. انگار همه چیز غیر قابل تحمل بود و باید از این فضای بسته بیرون میآمدم. صدای مریم را از دور شنیدم: “تو رو خدا امروز بمون خونه. من که حریف تو نمیشم اما جان مادرت بیخیال روزنامهها شو.” خودم را زیر کاپشن کلاهدار سیاه رنگ پشت کوچههای بلوار میرداماد مخفی کردم و یکراست به جایی رفتم که حس حقارت و تحقیر را در من به عذابآورترین شکل ممکن تغذیه میکرد’ نادرپور این چه وقت هوایی زدن بود؟’ ‘بچه از جنس مرغ بود. سرهنگ از جنس شیر.’ به ساق پای ضعیف و نحس دانیال باختیم’
کلمات انگار مثل کاغذ مچاله شده در چشمانم فرو می رفتند تا کور شوم. سیگارم را روشن کردم تا مرهمی برای کورک های مغز و این تفهای کثیف پیدا کنم.
جوانی گفت:”آقای نادرپور فایده نداره. با همین سیگار کشیدنت دل ما رو زخمی کردی.”
رانندهای داد زد:” خاک بر سرت، تف به غیرتت که ذرهای هم شبیه پدرت نیستی.”
مردم همه جوره مرا شناسایی میکردند و در پیادهرو منتهی به ساختمان بانک مرکزی صداها و نگاههای آمیخته به حسرت و افسوس به سمت من دوخته شده بود. هیچ چیز جای این زخم را پر نمیکرد و من در دریایی از سیاهی غرق شده بودم.
بعد از ساعت ها پیاده روی بیهدف در آن دقایق مرگبار و کشنده راه خانهی باربَد را در پیش گرفتم.
“آقا این ویژگی شغلته. هر چی رنگ تعلق و امید و آرزوی بیخود هست بهش میچسبه. به دل نگیر. تو هم یک عضو از این تیم یازده نفره هستی. فوتبال همینه دیگه”
“بیست سال عدد کمی نیست. بیست سال این مردم منتظرن. من میخواستم الدعایه را با اون قد بیریختش فریب بدم. اون تیرک لعنتی از کجا اومد؟”
“چرا هیشکی درباره پاس اشتباه مجتبی نمیگه؟ وقتی برنده میشی همه سهم خودشون رو میخوان ولی وقتی میبازی هیشکی تخم نداره بیاد وسط. بیا عزیزم! اینو بکش حالت جا میاد! تازه امشب برنامه داریم!”
صدای موسیقی رپ میآید. یکی از زنها با موی بلوند و هیکل خوشفرمش روی پای باربد نشسته و آن زیباروی دیگر مست از حضور در کنار یک شخصیت معروف به دانیال نزدیک شده و با بوی گرمش او را میبوسد. دانیال در یک سرخوشی بیمارگونه بلند میشود و یک گیلاس ودکای دیگر برایشان میریزد. بلند میگوید: “خانمها آقایان به سلامتی تک بازیکن ملی شما که خدمتگذار تیم نظامی پاس تهران بوده!”
نوبت به پک بعدی میرسد و باربد با تمسخر کودکانه میگوید: “به سلامتی این احمقِ فوتبالیست که لژیونر شما در آلمان و انگلیس بوده و پنالتی رو خراب کرده! هاهاهاها!”
به پکی دیگر میرسند و در بی تعادلی دانیال روی میز کانتر میایستد: “راستی این بازیکن شما چگونه از شهر لندن به روستای تالش برگشت؟ کس خلی.” و همه قاهقاه میخندند.
تلوتلوخوران روی صندلی اپن چوبی با ریموتی روی آن می افتد و تصادفاً تلویزیون روشن میشود. پیکسل های تلویزیون استودیو ورزشی آن لاغراندام قورباغهای چشم با موهای فرفریاش را نشان میدهد. سرهنگ محمد نادرپور با کت و شلوار رسمی بعنوان کارشناس مهمان روی صندلی نشسته و دستانش را روی هم گذاشته. دانیال روزهای شاد کودکیاش را به یاد میآورد. صدای تلویزیون را بلند میکند: “به هرحال میتونست بعد از بیست سال ادامه دهنده راه شما باشه.” و در این لحظه چشمان دانیال خنده تلخ و مکیدنی پدرش را میبیند و احساس گرفتاری در یک باتلاق تکراری را میکند. ذهنش چیزهایی را درک میکند اما نمیتواند به روشنی ببیند. در حالت خواب و بیدار به اطرافش نگاه میکند. شیشه لیوان ها را میشکند. کاپشن را پوشیده و عدسی قرمز رنگ چشمهایش به سمت سینه زن حملهور شده و از دهانش لب میگیرد و بعد راه خروج را در پیش میگیرد.
در تاریکی خیابان شاه سایه ها و کابوسهایی میبیند. صدایی میشنود که از او میخواهد چهره قهرمانانانه خود را حفظ کرده ولیکن احساس میکند در فروپاشی محض است. به سالهای بازی در مونشن گلادباخ کنار رود راین میاندیشد. آن رسوایی بزرگ که خبرچینهای مهاجر از زندگی زناشویی او پرده برداشتند. همانجایی که ازدواجش با تارا به طلاق انجامید. به سادگی و حماقت خودش مینگرد و در عین حال کورسویی از شهامت در وجودش سوسو میزند. تارا همچنان او را طرد میکند اما او برای اولین بار مرزهای غرور ایران را جابجا کرده و حس سرخوردگی مردمانش را با گلهای متعدد در اروپا از بین برده بود. یادش آمد آن روزهای نیمکت نشینی و بیاعتنایی نژادپرستانه توماس اشتارکه سختگیر آلمانی به عطش چشمگیر او برای بازی. همان روزهای سرد و ابری که فقط چند دقیقه فرصت بازی پیدا میکرد و عادت داشت همه را غافلگیر کند. با سرسختی مثال زدنیاش بعدها توپچیهای لندن را به سی و ششمین جام در مسابقات داخلی رساند. به یاد آورد صدای هزاران فرنگی را که یکصدا فریاد میزدند دنیل...دنیل! و در همان حال چلق چلق صدای موتوری را در خیابان خاموش شاه میشنید و احساس میکرد چقدر خسته شده. روبهروی نمای آلومینیومی ساختمان قدیمی هتل لاله ایستاد. ولع و شوقی عجیب برای دیده شدن داشت و این استعداد را از پدرش به ارث برده بود. لرزان لرزان از درب شیشهای گردان هتل به سمت پیشخوان رفت. دلش نمیخواست با این وضع به خانه برود و میخواست در خلوت فلسفهبافانه خودش تنها باشد.
متصدی هتل با نگاهی محتاطانه انگار که او را بشناسد گفت: “سلام آقای نادرپور، در خدمتم. چطور میتونم کمکتون کنم؟”
“اگر ممکنه یک اتاق به من بدید.”
“جسارتاً حالتون خوبه؟ چیزی لازم ندارین؟”
با لحنی آمرانه گفت: “من خوبم خانم!”
بدون هیچگونه مخالفتی بیآنکه مدارکی از او بخواهد و با ترس درخواستش را اجابت کرد و کلید اتاق شماره ۱۳ را به او داد.
در اتاقِ تخت دو نفره با موکت قرمز و پنجره ای که به سمت چنارهای خیابان مشرف بود احساس امنیتی بیمعنی بهش دست داد. کپسول قرص های متعددی را که در جیبش بود بیرون آورد و روی میز ریخت. آبی پیدا نکرد و سپس با دست راستش ابتدا عدد ۹ را چرخاند و بعد ۳. به تیتر فردای روزنامهها فکر میکرد. به مردم و اینکه چگونه در یادها باقی میماند. نقشهها در عمیق ترین لایه ذهنش او را لبریز از عطش نابودی و سر به نیست کردن خودش کرده بود. شاید هم نفرتی بی دلیل از خود. به کلی گیج بود.
لحظهای بعد صدای تق تق در را شنید. پیرمردی آرام و آراسته با ریش و پیراهن سفید و جلیقه مشکیاش خم شد: “خدمت شما. این پارچ آب خنک را براتون آوردم. راستی اگه امکانش هست پنجره رو باز کنین. عجیبه هوا اونقدر سرد نیست شاید بخاطر بارون جیرجیرک ها با قدم مبارکشون اومدن تو شهر خشک ما آواز بخونن!”
دانیال حیرتزده از این مسئله که خدمتکار او را نشناخته سرش را به نشانه تایید پایین آورد و در را بست. پنجره را باز کرد و صدای سوت ممتد جیرجیرکها را شنید. انگار که آن داور آرژانتینی به صورت ممتد در حال نواختن است. با صدایی بلند به طرز احمقانه خندید و لحظهای بعد مستی از رنگش پرید و بی اختیار اشکهایش سرازیر شد. احساس کرد خیلی وقت است که خودش را تجربه نکرده و فهمید از این همه رقابت تنشزا خسته شده. کاغذی با سربرگ هتل لاله را برداشت و شروع به نوشتن کرد:
“مردم ایران سلام. من دانیال نادرپور فرزند سرهنگ محمد نادرپور از تاریخ بیست و هشتم اردیبهشت ماه ۱۳۶۵ بی تابانه در زمینهای خاکی فوتبال دویدم و از بدو ورود آرزویی جز شادی شما را در سر نمیپروراندم. وقتی در کودکی آن شور و نشاط شما را بعد از ضربه طلایی سر پدرم و صعود به جامجهانی دیدم با خود عهد کردم که کاری برایتان بکنم. در سالهای جنگ، تحریم و فشارهای بین المللی علیرغم نایب قهرمانی تلخ در آسیا به همراه تیم پاس تهران، توانستم دیوار ورود به اروپا را بشکنم و بدین ترتیب نماینده شما در مونشنگلادباخ آلمان شدم. سال های تنهایی، فقر و مشکلات زبانی که تا آخرین نفس تلاش کردم نمایندهی شایستهای برای احساس غرور شما باشم. و بعد از آن قهرمانی شیرین با توپچیهای لندن. یقین دارم که هیچ یک از این افتخارات کام تلختان را شیرین نمیکند. لحظه دردناکی که در آستانه صعود به جامجهانی بودیم و شادی تلخ عربستانیها در ورزشگاه آزادی. خدا میداند در آن ثانیه چه استرس و فشاری را تحمل میکردم و با تشنگی فراوانی میخواستم به آن رویای کودکی جامه عمل بپوشانم! و در این مدت آنچه در توان داشتم را انجام دادم. باید اعتراف کنم که از همین لحظهی پاییز برای همیشه کفشهایم را در عرصه ملی میآویزم بی آنکه جامی زرین را در خاک کشورم لمس کرده باشم. امیدوارم از آخرین فرصت باقیمانده برای شادی مردم تالش در صعود به مسابقات برتر فوتبال استفاده کنم. خدا نگهدارتان!”
بغض کرده بود. قلم را بر زمین گذاشت. دوباره به صدای جیرجیرک ها گوش داد و سپس هوایی سبک و آزاد از درونش بیرون آمد. به ته چشمهای زیبا از هیچ رسیده بود و خودش را در آغوش گرفت. فکر میکرد هنوز خیلی چیزها هست که تجربه نکرده و شاید وقت آن رسیده با ذوقی کودکانه آنچه تاکنون خاموش و تاریک بوده را بیدار کند.