بسیاری از افراد، عزت نفس را با اعتماد به نفس یکی می دانند! در صورتی که این دو مفهوم متفاوتی دارند.
عزت نفس ( Self-Esteem ) میزان ارزش و بهایی است که ما برای خودمان متصور هستیم.
اعتماد به نفس (Self-Confidence ) یعنی قدرت نمایش توانایی ها در حد نیاز و خواسته فرد.
انسان بصورت کلی از ارزش و منزلت بسیار بالایی برخوردار است و این قدرت را دارد که تا بالاترین سطوح مادی و معنوی رشد کند. واقف بودن به این موضوع می تواند موجب شود که انسان، قدر و منزلت خود را دانسته و با افکار و اقدامات نادرست به روح و روان خودش آسیب وارد نکند. نکته بسیار مهمی که وجود دارد این است که می بایست این تصور به حقیقت نزدیک باشد و جای خود را به غرور کاذب نداده باشد! اگر می خواهیم به شکل مطلوبی از عزت نفس بهره بگیریم می بایست آن را به خوبی بشناسیم.
از مهم ترین و بارزترین خصوصیات افراد فاقد عزت نفس می توان به موارد زیر اشاره نمود:
خود را کمتر و ضعیف تر از دیگران می بینند.
ارزش و تعصب خاصی برای اعتقادات و باورهای خود ندارند.
خود را مسبب اصلی همه مشکلات می دانند.
اعتماد به نفس کمی دارند.
معمولا افسرده یا غمگین هستند.
موفقیت های چشمگیری در زندگی خود ندارند.
و …
شخصی را در نظر بگیرید که قصد دارد به جنس مخالف خود، پیشنهاد ازدواج دهد. اگر جرات مطرح کردن اینکار را داشته باشد می توان گفت آن شخص از اعتماد به نفس مطلوبی برخوردار است. با فرض اینکه آن شخص بتواند درخواست خود را مطرح نماید و پاسخ منفی بشنود! دو حالت متفاوت وجود خواهد داشت:
حالت اول: اگر این شخص از عزت نفس مطلوبی برخوردار باشد بصورت منطقی با این موضوع برخورد خواهد کرد. به اینصورت که ممکن است موارد زیر دلیل اصلی پاسخ منفی باشد:
ممکن است شخص مورد نظر به فرد دیگری علاقه مند بوده و با آن فرد در ارتباط است.
ممکن است آمادگی و شرایط ازدواج را نداشته باشد.
ممکن است درخواست ازدواج در موقعیت و شرایط درستی مطرح نشده باشد.
ممکن است پاسخ منفی به دلیل هیجانات لحظه ای بوده باشد.
و ده ها مورد دیگر …
حالت دوم: اگر این شخص از عزت نفس مطلوبی برخوردار نباشد بصورت غیرمنطقی با این موضوع برخورد خواهد کرد. به اینصورت که ممکن است موارد زیر دلیل اصلی پاسخ منفی باشد:
من خیلی زشت هستم و تیپ و قیافه خوبی ندارم!
من در سطح او نیستم و به همین دلیل به من پاسخ منفی داد.
من همیشه ناموفق هستم.
من ایرادهایی دارم که همه آنرا می دانند.
و ده ها مورد دیگر …
توجه داشته باشید حتی ممکن است شخصی که به آن پیشنهاد ازدواج می دهید به دلیل اینکه از چهره و ظاهر شما خوشش نیامده باشد، پاسخ منفی بدهد! اما این موضوع دلیل بر آن نیست که هر شخصی به شما پاسخ منفی خواهد داد و ممکن است معیارهای زیبایی از نظر یک شخص با شخص دیگر متفاوت باشد. اگر با یک پاسخ منفی و بدون در نظر گرفتن شرایط مختلف به این نتیجه رسیدید که مشکل از شماست، باید بگوییم واقعا مشکل از شماست چون سطح عزت نفس شما پایین است. جالب است بدانید زیباترین و خوشتیپ ترین افراد هم اگر در زمان طرح پیشنهاد ازدواج به خودشان ایمان نداشته باشند احتمال شکست بسیار بالاست! برای حل این مشکل می بایست نسبت به بالا بردن سطح عزت نفس خود که در واقع نوعی واقع بینی محسوب می شود اقدام کرد.
برای اینکه عزت نفس خود را افزایش دهید می بایست واقع بین باشید. بر حقیقت های وجود خود اشراف داشته و به آنها باور داشته باشید. در ادامه نیز می بایست مهارت های لازم را کسب نمایید. با توجه به اینکه مشکلات روحی و روانی که عزت نفس پایین نیز جزو همین دسته است در پی سالها فراز و نشیب در وجود شما شکل گرفته است، نمی توان در یک روز آن را تغییر داد. چون کسب همه مهارت ها نیاز به تمرین و تکرار دارد.
و اما اعتماد به نفس :
داشتن مهارت اعتماد به نفس یکی از لازمه های زندگی اجتماعی است. ما از کودکی تا آخرین روزهای زندگی خود به داشتن این مهارت نیاز داریم. زیرا این موضوع ارتباط بسیار مستقیمی با کیفیت و موفقیت زندگی ما دارد. در بسیاری از مواقع نبود اعتماد به نفس می تواند مسیر زندگی یک شخص را تغییر داده و از رسیدن به موفقیت بازدارد!
اعتماد به نفس یک مهارت است و بصورت اکتسابی در طول زندگی هر شخص با یکسری راهکارهای علمی و عملی بدست می آید.
داشتن مهارت اعتماد بنفس یک اصل اجتناب ناپذیر است. در صورتی که یک فرد این مهارت را داشته باشد خواهد توانست:
به راحتی با دیگران ارتباط برقرار کند.
در تحصیل و شغل موفق شود.
مورد تحصین و تمجید افراد در جامعه قرار گیرد.
از خود رضایت داشته و آرامش روحی روانی داشته باشد.
و ده ها مورد دیگر …
نبود اعتماد بنفس مشکلات بسیاری را برای فرد به همراه خواهد داشت. در این حالت موارد ذکر شده فوق می تواند کاملا برعکس برای فرد اتفاق بیافتد. متاسفانه وجود این مشکل زمینه ساز بسیاری از آسیب ها و بیماری های روحی و روانی است. علت نبود اعتماد بنفس باید ریشه یابی شده و راهکار صحیحی برای رفع آن ارائه شود. معمولا بسیاری از این مشکلات ریشه در کودکی فرد داشته و تا زمانی که بصورت اصولی برطرف نشود همراه اوست.
لازم است توجه داشته باشید که بالا بردن این قابلیت ها بصورت فردی بدون مراجعه به مشاور روانشناس بسیار دشوار است. بنابراین پیشنهاد می شود به این منظور حتما به روانشناس مراجعه نمایید تا با بکارگیری روشهای اصولی و علمی بتوانید به سطح مطلوبی از عزت نفس دست پیدا کنید.
سخن آخر
با توجه به اینکه همه ما در زندگی خود به نحوی دنبال موفقیت هستیم. باید قبل از اینکه به خود بگوییم چگونه موفق شویم باید این تلاش را بکار بگیریم که چگونه می توان شرایط ایده آل برای موفقیت را فراهم کنیم.
موفقیت نتیجه مجموعه شرایط ایده آل در یک فرد است.
