بلک فرایدی (Black Friday)، جمعه سیاه ، حراج جمعه (به قول بعضیها حراجمعه!) یا هر اسم دیگری که رویش میگذارند، روزی است مخصوص طرفداران تخفیف و خرید ارزان، آن هم در فروشگاه های شلوغی که جا برای سوزن انداختن ندارند. برای آشنایی بیشتر با این جمعه شگفت انگیز با ما همراه باشید.
جمعه سیاه یا بلک فرایدی نام حراجی فردای روز شکرگزاری است. دلیل نامگذاری این روز به جمعه سیاه، ترافیک و جمعیت بالای ایجادشده از مردمی است که برای خریدهای ارزانقیمت به فروشگاهها هجوم آوردهاند. اولین بار دپارتمان پلیس فیلادلفیا از عبارت جمعهی سیاه برای توصیف هرجومرج و هجوم توأم با خشونت مردم در مرکز شهر استفاده کرد.
فروشندگان علاقهای به نام «جمعهی سیاه» نداشتند، چراکه از صفت «سیاه» غالباً برای توصیف روزهای سقوط بازار بورس استفاده میشود؛ روزهایی مانند دوشنبهی سیاه، که نام منتخب برای روز 19 اکتبر و 1987 و یکی از بهیادماندنیترین روزهای سقوط ارزش سهام در بازار بورس است. در این روز سهام شرکت Jones Industrial Average Dow به میزان 22 درصد سقوط کرد. ورشکستگی این شرکت بیشترین کاهش قیمت سهام یکروزه را در تاریخ بازار بورس رقم زد.
مثالی دیگر روز 24 اکتبر 1929 موسوم به پنجشنبه سیاه است. این روز آغاز رکود بزرگ اقتصادی بود و پس از آن سهشنبهی هفتهی بعد را نیز سهشنبهی سیاه نام گذاری کردند؛ چرا که در آن روز ارزش سهام علیرغم تمام تلاشهای سهامداران و سرمایهگذاران برای جلوگیری از سقوط بازار بورس، به میزان 11 درصد سقوط کرده و بازاری را که در آن روزها بهعنوان چرخانندهی اقتصاد میشناختند، برای سرمایهگذاران ناامن کرد.
پس تعجبی نیست که فروشندگان با نامگذاری جمعهی سیاه موافق نبوده و در تلاش بودند تا به این نام بار مثبت بدهند. از طرفی این روز برای فروشندگان یکی از پرفروشترین روزهای سال بود؛ پس تصمیم گرفتند تا در مقابل این نامگذاری مقاومت نکرده و به این رویه ملحق شوند.
فروشندگان از این نام برای توصیف موفقیت خود در فروش استفاده کردند و حسابدارها واژهی «سیاه» را برای توصیف سوددهی در یک روز کاری انتخاب کردند. آنها برای مشخص کردن سقوط و کاهش درآمد و سوددهی از رنگ قرمز استفاده میکنند پس جمعهی سیاه برای فروشندگان و اقتصاد آنها به معنای جمعهی پرسود است.
خشونت در جمعه سیاه کابوس نیروی پلیس است. از سال 2010 خشونت در روز بلک فرایدی منجر به 10 کشته و 111 مصدوم شده است. به نظر میرسد که بیشترین خشونت در فروشگاههای زنجیرهای وال مارت اتفاق میافتند و به دنبالهی آن هشتک #Walmartfights (به معنای مبارزات والمارتی) به وجود آمده است.
بدترین جمعهی سیاه اما در سال 2008 اتفاق افتاد. در آن روز مردی زیر پای مردم جان داد. علیرغم قد 195 سانتیمتری و وزن 122 کیلویی، یکی از کارگران موقت وال مارت نیویورک زیر پای مردم و به دلیل خفگی جان سپرد. حداقل 2000 نفر با شکستن دربها، به درون فروشگاه هجوم آوردند و او را زیر پای خود خفه کردند. در آن روز چند تن دیگر نیز صدمه دیدند که یکی از آنها زنی حامله بود.
اینطور که به نظر میرسد پلیس برای نامگذاری این روز به جمعه سیاه، دلیلی موجه داشته است.
جمعهی سیاه رسماً در سال 2001 بود که عنوان شلوغترین روزِ خرید سال را به خود اختصاص داد. تا قبل از آن شلوغترین روز خرید در سال شنبه قبل از کریسمس بود.
بااینکه سالهاست که در این روز آمریکاییها جشن میگیرند اما اصطلاح جمعهی سیاه اکثراً در فیلادلفیا مورد استفاده قرار میگرفته است. زبانشناس و سردبیر اجرایی بنجامین جیمر میگوید:
این اصطلاح تا قبل از اواسط دهه 90 همهگیر نبوده است.
از آن زمان به بعد در تمام دنیا از نام جمعه سیاه استفاده کردند و این عنوان بار تبلیغاتی بالایی پیداکرده است.
تحقیقاتی توسط WalletHub نشان داد که 14 درصد از کالاهایی که در روز جمعه سیاه به فروش میرسند، قیمتی مشابه باقیمت معمول دارند. همچنین در این تحقیقات مشخص شد که 17 درصد کالاهای فروختهشده در جمعه سیاه، قیمتی بالاتر دارند!
بسیاری جمعه سیاه را با مسابقات فیلم Hunger Games مقایسه میکنند! اما آیا لازم است برای یک خرید ارزان، تن به چنین مبارزاتی داد؟ دلایل زیادی برای شرکت نکردن در خرید این روز وجود دارد و یکی از مهمترین آنها، امنیت جانی و مالی شماست. اما راههای دیگری نیز هست که میتوان جایگزین جمعه سیاه کرد و صحیح و سالم به زندگی ادامه داد.
فردای جمعه سیاه، بانام «شنبهی تجاری کوچک» شناخته میشود. در این روز نیز پیشنهادهای خوبی در اختیار خریداران قرار میگیرد
شرکت REI هرساله تبلیغات زیادی در ارتباط با عدم مشارکت در جمعه سیاه میکند. هدف این شرکت این است که کارکنان و خریداران از خانه بیرون زده و هوایی تازه کنند.
اگر شما یکی از افرادی هستید که از خرید جمعه سیاه لذت میبرید، بسیاری از پیشنهادها و تخفیفهای جمعهی سیاه زودتر از موعد شروع شده و میتوانید تا قبل از شلوغی و ازدحام جمعهی سیاه خریدهای خود را ثبت کنید.
تصور این است که جمعه سیاه بهترین روز برای خرید ارزان است، اما حقیقت این است که در روزهای دیگر سال نیز پیشنهادهای جذاب و قابلتوجهی از طرف فروشگاههای بزرگ ارائه میشود.