
شاید همه قبول داشته باشیم که کیفیت زندگی ما به کیفیت تصمیمهایی که میگیریم ارتباط دارد. گفته میشود که هر شخص به طور متوسط هر روز ۳۵ هزار بار تصمیمگیری میکند!!!
حالا اگر راهی وجود داشته باشد که ما را در اتخاذ بهترین تصمیم یاری کند، میشود حدس زد که کیفیت زندگی چقدر تغییر میکند. خوشبختانه این راه وجود دارد و به آن «تفکر انتقادی» میگویند. یادگیری مهارتهای تفکر انتقادی در تمام جنبههای زندگی ما تاثیر مثبت دارد.
تفکر انتقادی یا critical thinking به زبان ساده یعنی "تصمیمگیری در مورد این که چه چیزی درست است و چه کاری باید انجام شود."
اما تعریف ساده و مورد علاقه من این است که تفکر انتقادی صرفاً "فکر کردن در مورد تفکر" است!!!
این مهارت مرز بین موفقیت و شکست را تعیین میکند. مغز ما در معرض تصمیمهای غیرمنطقی، تعصبها و جهتگیریهای شناختی مختلفی مثل تفکر فاجعهسازی یا همان منفی بافی، سوگیری تاییدی (گرایش به جستجو در اطلاعات یا تعبیر کردن آن به نحوی که باورها یا فرضیههای خودِ شخص را تأیید کند) و ترس از دست دادن قرار دارد. تفکر انتقادی به ما کمک میکند از محدودیتهایی که تفکر غیرمنطقی برای ما ایجاد میکند عبور کنیم. بد نیست نگاهی به تاثیرهایی که تفکر انتقادی میتواند بر زندگی ما داشته باشد بیاندازیم:
۱.تفکر انتقادی کلید موفقیت حرفهای است. در خیلی از مشاغل مثل حسابداری، پزشکی، مهندسی و تحلیل داده تفکر انتقادی جزئی جداییناپذیر از آن حرفه است. اما این مهارت به تدریج به مهارتی ضروری در همه مشاغل تبدیل میشود. تفکر انتقادی در کنار مهارتهای حل مساله، خلاقیت، روابط عمومی و مهارت مذاکره به فهرست انتظارات کارفرمایان از کارمندان اضافه شده است.

۲.تفکر انتقادی به تصمیمهای بهتر ختم میشود. گفتیم که هر روز هزاران بار باید تصمیم بگیریم که بعضی از آنها مثل اینکه امروز کدام کفش را به پا کنید بسیار ساده است و نیازی به تفکر زیادی ندارد. اما تصمیمهای مهمی که باید در زندگی بگیرید مثل اینکه چه زمانی باید به دنبال شغل جدیدی بگردید، آیا برای زندگی به شهر دیگری نقل مکان کنید، آن خانه را بخرید یا نه، بچهدار بشوید یا نه و .... نیاز به صرف زمان بیشتری برای تفکر دارند. در محل کار هم لازم است تصمیمهایی بگیرید که میتواند حرفه شما یا حتا زندگی دیگران را تحت تاثیر قرار بدهد. تفکر انتقادی یعنی از اطلاعات موجود به خوبی استفاده کنیم و بهترین تصمیم را بگیریم.
۳.تفکر انتقادی ما را شاد میکند. گفتیم که کیفیت زندگی ما به کیفیت تصمیمهای ما بستگی دارد، که بر اساس تفکرات ما گرفته میشوند. پس با تفکر انتقادی تصمیم بهتری میگیریم، کیفیت زندگی بالاتر میرود و شاد میشویم! به همین سادگی!
۴.تفکر انتقادی عقاید شما را پذیرفتنیتر میکند. تفکر انتقادی به ما کمک میکند از اطلاعات بهترین بهره را ببریم و نظرات خود را بر اساس حقایق شکل بدهیم. به تدریج که به عنوان فردی با عقاید منطقی و منطبق بر حقایق شناخته بشوید و بیشتر مورد پذیرش قرار بگیرید، اعتماد به نفستان هم زیاد میشود.
۵. تفکر انتقادی روابط ما را بهبود می بخشد. تفکر انتقادی ذهن شما را باز میکند و خیلی راحتتر نظرات دیگران را درک و تحلیل میکنید. افراد با مهارت تفکر انتقادی قابلیت انعطافپذیری بیشتری دارند و از نتیجهگیری احساسی پرهیز میکنند و اگر کسی با آنها روراست نباشد و یا به دنبال کسب منفعتی از آنها باشد متوجه میشوند و وارد یک ارتباط سمی نمیشوند.
۶.تفکر انتقادی از ما یک شهروند بهتر میسازد. چنین افرادی هر دو جنبهی موضوع را در نظر میگیرند، کمتر تحت تاثیر جوسازی قرار میگیرند و راهکار مناسب را شناسایی میکنند.
۱.موضوع یا مساله را کامل و واضح تعریف کنید. آلبرت انیشتین گفته است: اگر یک ساعت برای حل یک مساله فرصت داشته باشم، ۵۵ دقیقه از آن را به تفکر در مورد مساله اختصاص میدهم و ۵ دقیقه را به تفکر در مورد راهحلهای آن.
۲.اطلاعات لازم را جمعآوری کنید. فقط اطلاعات کاربردی و از منابع قابل اعتماد.
۳.سوال بپرسید. اطلاعات را خوب بررسی کنید. این پرسشها به بررسی تمام جنبههای موضوع و اطلاعات موجود کمک میکند و در مراحل مختلف به کار می آیند.

۴.پیامدها را در نظر بگیرید. به این فکر کنید که راهحل پیشنهادی شما چه اثرات کوتاه مدت و بلندمدتی خواهد داشت.
۵.نظرات متفاوت را بررسی کنید. نظرات متفاوت و مخالف با نظر خودتان را به خوبی بررسی کنید تا بتوانید نظر خود را بیطرفانه به چالش بکشید.