
وارن بافت در این کتاب 3 مفهوم مهم و بنیادی را مطرح می کند:
آقای بازار تمثیلی برای صفات غیرمنطقی و متناقض بازار است؛ یک فرد مست و معلومالحال را در نظر بگیرید که بسیار دمدمی مزاج است و داراییهایش را در هر روز با یک قیمت متفاوت به دیگران ارائه میدهد و می فروشد. البته این آقای بازار extremist هم هست؛ به این معنا که احساساتی خیلی مثبت یا خیلی منفی دارد و عموما حالت میانهای در رفتار و فکرش وجود ندارد.
علیرغم همه اینها، آقای بازار میتواند فرصتهای خوبی را برای سرمایهگذاری ارائه دهد؛ البته این شما هستید که باید به موقع از این فرصتی که ارائه میشود، استفاده کنید. استفاده از این فرصتها با تحقیقات و بررسی در مورد سهام ارزشمندی که بیزینس خوب و سودسازی خوبی در آینده دارند میسر میشود. وقتی آقای بازار قیمت خوبی را پیشنهاد میدهد تا قبل از اینکه نظرش را تغییر دهد بهتر است خرید را انجام بدهید. وارن بافت پیشنهاد میکند تمرکزتان را روی اینکه چه چیزی میخرید بگذارید و سپس منتظر فرصت خرید خوبی باشید که آقای بازار ارائه میدهد و اجازه ندهید قیمت یا آقای بازار به شما دستور بدهند که چه چیزی را بخرید.
حاشیه ایمنی دستور میدهد که در هنگام خرید سهام شرکتی، ارزش ذاتی شرکت که با استفاده از تحقیق، بررسی و تحلیل بنیادی بدست میآید باید بیشتر از قیمتی باشد که برای خرید شرکت پرداخت میگردد. برای مثال اگر شرکتی 10هزار میلیارد تومان ارزشگذاری شده است بهتر است روی قیمت 5هزار میلیارد تومان خریداری شود. و این در زمانی امکان پذیر است که آقای بازار دچار احساسات بسیار منفی شده است. دقت شود که Margin of safety دامنه(محدوده) عملیاتی ارائه میدهد تا یک سری ریسکها را بتوان کنترل کرد. وقتی شرکتی خیلی پایینتر از ارزش ذاتی که دارد، خریداری شود ریسکهای کنترل نشده و تیرهای غیبی که در آینده ممکن است ایجاد شوند، نمیتوانند آسیب و ضرر و زیان زیادی به خریداران سهام شرکت برسانند.
دایرهی صلاحیتها به معنای سرمایهگذاری در بیزینسی است که میدانید، میفهمید و درک میکنید؛ از سرمایهگذاری روی موارد پیچیدهای که نمیتوانید آنها را درک کنید اجتناب کنید. بهتر است محدودهی خودتان را به دقت مشخص کرده و دقیقا در همان محدوده شروع به سرمایهگذاری کنید. توصیه میشود تازهواردان از یک صنعت ساده، مانند سیمان و یا فولاد شروع کنند، پس از شناسایی کامل یک صنعت به صورت پله پله و آرام در صنایع مختلف وارد شوند. پیشنهاد میشود حتما روی دایرهی صلاحیت و دانشتان در رابطه با صنایع کار کنید و آن را به مرور و با مطالعه گسترش دهید.

وارن بافت توصیه میکند زمانی که در پی کسبوکارهای خوب هستید، به دنبال موارد زیر باشید:
عواملی که مانند خندقهایی به دور بیزینس کشیده شدهاند و مانع ورود شرکتهای دیگر و ایجاد رقابت میشوند. برای مثال ترکیب جادویی کوکاکولا که باعث میشود فقط این شرکت بتواند آن طعم و مزهی ویژهی نوشابه را داشته باشد و این رسپی رمزآلود مانند خندقی است که اجازهی ورود و رقابت شرکتهای دیگر را نمیدهد.
در بازار ایران میتوان شرکت "همکاران سیستم" را مثال زد؛ این شرکت سیستمهای حسابداری و مدیریتی را به شرکتهای ایرانی عرضه میکند و شرکتهای بزرگی مانند شرکتهای پتروشیمی، فولادی و ... از خدمات شرکت همکاران سیستم استفاده میکنند. وقتی سیستم مالی، حسابداری و مدیریتی در شرکتی پیادهسازی شد تعویض آن سخت و هزینهبر است و انجام نمیشود؛ به همین خاطر شرکت همکاران سیستم یک خندق خیلی خوب دارد که به رقبا اجازهی ورود نمیدهد و یک مزیت رقابتی مهم برای شرکت محسوب میگردد.
ارزش داراییهای یک شرکت عموما کمتر از ارزش بازار آن شرکت است و به این مقدار اضافه سرقفلی گفته میشود. بازدهی که شرکت بر روی ارزش بازارش کسب میکند باید بالا باشد. برای مثال شرکتی 100 میلیارد تومان دارایی دارد و ارزش بازار شرکت به 1000میلیارد تومان رسیده است، درست است که سرقفلی بالایی دارد اما از طرف دیگر بازدهی بدست آمده روی داراییهای شرکت پایین است و باید به این نکته دقت کرد.
به دنبال بیزینسهای ساده باشید و نه بیزینسهای پیچیده. عموما هرچه بیزینسی سادهتر باشد، سودآوری و گسترش آن راحتتر است. مثلا شرکتی که سیمان یا فولاد تولید میکند بیزینس سادهای دارد. بیزینسهای پیچیده در ایران کمتر وجود دارد اما برای مثال در گروه رایانه شرکت آپ، جزو بیزینسهای ساده نیست و به همین علت در مواقعی که شرکت قصد گسترش کسبوکار و افزایش سودآوری را داشته باشد، ممکن است به مشکلاتی برخورد کند.
مدیرعامل و هیئت مدیرهی شرکت باید خوشنام، باصداقت، حرفهای و دارای مهارتهای بالا باشند. شرکتی که مدیران خوشنامی ندارد، شرکت خوبی برای سرمایهگذاری نیست چون احتمالا مدیران بهدنبال سودآوری برای سهامداران نیستند. معمولا اگر سهام شرکتی پروژه شده باشد، این مسئله به عنوان سیگنال منفی برای مدیرت شرکت محسوب میشود؛ زیرا احتمالا مدیریت شرکت هم درگیر فساد این موضوع بوده است در غیر این صورت میتوانست با بستن نماد، افشای اطلاعات و کنفرانس اطلاع رسانی مانع پروژه شدن سهام شرکت شود. مدیری که اجازه انجام این کار را میدهد مدیریتی سالم نیست و بهتر است از این شرکتها دوری شود.
وارن بافت پیشنهاد میکند، وقتی کسبوکاری را بررسی میکنید به 5 عامل دقت کنید:
این مسئله مهم است که آیا کسبوکار شرکت در بلندمدت تداوم دارد و یا ازبین خواهد رفت. برای مثال در مورد شرکتی که سیمان تولید میکند، در 20 سال آینده هم جامعه برای ساختوساز نیاز به سیمان خواهد داشت؛ اما شرکتی که نوع خاصی از دارو را تولید میکند ممکن است در چند سال آینده آن داروی خاص دیگر کارایی نداشته و مورد نیاز نباشد و شرکت باید به دنبال تولید محصولات جدید دیگری باشد.
توجه و پاسخ به این موارد اهمیت دارد که آیا مدیریت توان استفاده از حداکثر ظرفیت موجود را دارد؟ آیا شرکت به اندازه ظرفیت اسمی تولید و فروش دارد؟ آیا از همه پتانسیلهای موجود در کسبوکار استفاده میشود؟ جریانهای نقدی که به صورت سود انباشته، حسابهای دریافتنی و پرداختنی وارد شرکت میشود، چگونه استفاده میگردد؟
برای مثال شرکت اپل حدود 150میلیارد دلار پول نقد دارد که میتواند صرف خرید شرکتهای زیرمجموعه، راه اندازی بیزینسهای جدید، گسترش کسبوکار خود شرکت و... شود؛ بنابراین اگر شرکتی پول نقد زیادی داشته باشد میتواند برنامهریزیهای خوبی برای گسترش داشته باشد.
در شرکتهایی که مدیران حقوق و دستمزد بالایی دارند و پاداش هئیت مدیره زیادی دریافت میکنند، احتمال عدم اعمال مدیریت خوب و فساد در مدیریت هم وجود دارد.
اگر یک شرکت خوب، در قیمتی بالا خریداری شود ممکن است باعث ضرر در کوتاه مدت شود. توجه به قیمت خرید و Market cap یا ارزش بازار شرکت در زمان خرید بسیار مهم است. وارن بافت پیشنهاد میکند از نوسانات بازار به عنوان فرصت استفاده کنید و داراییها و سهامی که قصد خرید آنها را دارید در قیمتی ارزان و خوب بخرید.
بهتر است به کارمزد و مالیات معاملات، که در ایران تقریبا 1.3% برای هر معامله است توجه شود. این مقادیر در صورت انجام خرید و فروشهای متعدد برای سرمایهگذار، هزینههای بالایی ایجاد کرده و از قدرت خرید او کم میکند. با توجه به شرایط حال حاضر و تورم بالای موجود در ایران، باید دقت شود که سرمایهگذاری و تحمل ریسکهای مربوط به آن، بازدهی بیشتری نسبت به تورم داشته باشد.

تعریف وارن بافت از ریسک:
وارن بافت معتقد است که سیاست تمرکز در پرتفوی، ریسک را کاهش میدهد؛ زیرا در زمانی که ریسکهای طبیعی و محیطی افزایش مییابد، تمرکز فکری سرمایهگذار بر روی کسب و کار، تحقیقاتی که قبل از خرید سهام بر روی بیزینس شرکت و ویژگیهای اقتصادی آن انجام داده است میتوانند سبب کاهش ریسک سرمایهگذاری شود. البته در فضای آکادمیک ریسک را نوسان قیمت سهم میدانند؛ اما وارن بافت با این تعریف مخالف است و ریسک را احتمال از دست دادن پول، و ضرر میداند.
به طور خلاصه وقتی در پرتفوی شما بین 5 تا7 سهم باشد، باعث میشود بتوانید بیزینسها، وضعیت شرکتها و قیمتهای جهانی را زیر نظر بگیرید و در صورت نیاز، واکنش مناسب را به موقع نشان دهید و این واکنش مناسب و به موقع به شدت ریسک را کاهش میدهد. اما اگر شما در پرتفوی خود 50، 60، 100 یا ... سهم داشته باشید، شاید از نظر تئوری بتوان گفت تعداد سهم زیاد با همبستگی کم، نوسانات پرتفوی را کاهش میدهد، اما در واقعیت ریسک بسیار بالا رفته است؛ زیرا در عمل نمیتوان روی همهی شرکتهای موجود در پرتفوی تمرکز کرده و تغییرات مربوط به همهی آنها را بررسی نمایید و درنتیجه نمیتوانید واکنش به موقع داشته باشید.
وارن بافت سه دلیل عمده برای نتایج ضعیف در سرمایهگذاری ارائه میکند:
هزینهی معاملات بالا در ایران و تعداد معاملات زیاد یکی از عوامل کاهش سود سرمایهگذاری میباشد.
بهتر است هر شخص، قبل از خرید سهام شرکتی در مورد آن شرکت تحقیقات لازم را انجام دهد و صرفا نظر و پیشنهاد دیگران مبنایی برای معاملاتش نباشد. یکی از گزارشات خوبی که پیشنهاد میشود قبل از خرید سهام شرکتی مطالعه شود، گزارش تفضیلی مدیریت است که در سایت کدال قسمت ضمایم صورتهای فصلی در دسترس است و با مطالعهی آن اطلاعاتی در مورد بیزینس شرکت، ریسکهای موجود، وضعیت آیندهی صنعت و ... کسب میکنید.
ورود و خروج مداوم باعث از دست دادن تمرکز میشود. پیشنهاد میشود همیشه حدود 5% از سرمایه را در بازار نگه دارید تا با جریان بازار همراه باشید. از آن طرف در زمان خروج از بازار سعی کنید به صورت پلهای و چند بخشی خارج شوید؛ همچنین همواره به دنبال optimize یا بهینه کردن پرتفوی باشید. به این صورت که سهمی را که over value شده است با سهم دیگری که under value در حال معامله شدن است تعویض کرده و همیشه این پروسه را تکرار کنید. دقت شود که این ورود و خروج و تعویضها نباید بیش از حد زیاد و در فاصله زمانی بسیار کوتاهی باشد، همچنین در مورد نگهداری سهام به شکل بلند مدت به ریسکها، قیمتهای جهانی و ... توجه شود.

رابطهی رشد و ارزش از نظر وارن بافت
همیشه رشد، جزئی از ارزش است و سرمایهگذار همیشه به دنبال ارزش است؛ در هنگام ارزشگذاری شرکت پیش از خرید سهام دقت کنید که حتما سود و بیزینس شرکت در حال رشد باشد، چون وقتی سودآوری شرکت خوب باشد، رشد میکند. فرض کنید یک مغازهی فروش لباس دارید؛ وقتی فروش خوب باشد یک انبار اضافه میکنید، اگر باز هم فروش خوب بود تعداد انبارها و یا شعب فروشگاه را اضافه میکنید و دائما در حال گسترش بیزینس هستید، چون وضعیت سودآوری کسبوکارتان مطلوب است. به همین خاطر رشد همیشه جزئی از ارزش است و بیزینسهایی که رشد میکنند همیشه در حال گسترش هستند.
سرمایهگذاری حقیقی برمبنای رابطه بین قیمت و ارزش است؛ اگر به این مورد توجه نکنید و ندانید شرکتی که قصد سرمایهگذاری در آن را دارید در چه قیمتی ارزشمند است و در چه قیمتی over value است، احتمالا به صورت شانسی سهام را خریداری میکنید. به همین خاطر باید درک مناسبی از ارزش و قیمت داشته باشید.
وارن بافت معتقد است که بقا در بازار بسیار مهم است و بهتر است به بلندمدت ماندن در بازار فکر کنید. همچنین پیشنهاد میکند که ترجیحا بخشی از مسائل سیاسی و پیشبینیهای اقتصادی را فراموش کنید البته در نظر بگیرید که در ایران مسائل سیاسی مانند تحریم، تورم و ... اثر زیادی روی قیمتها و بیزینسها دارد و باعث تغییر در سود شرکتها میشوند.
اکثر مردم اخبار منفی را دوست دارند و رسانهها و مطبوعات از این موضوع برای جلب مخاطبان بیشتر استفاده میکنند و شرایط بد و اخبار منفی را بیشتر منتشر میکنند. به همین خاطر پیشنهاد میشود به حقایق موجود بیشتر از اخبار توجه کنید و در نهایت با امید و تحلیل، بر روی شرکتهای خوب سرمایهگذاری کنید. سرمایهگذاری با ترس و یا با ریسکهای کنترلنشده به شکست میانجامد. اگر فکر میکنید سهمی در بلند مدت ریسک دارد و نمیتوانید آن را کنترل کنید و به موقع واکنش مناسب را نشان دهید، از خرید آن سهم اجتناب کنید.
وارن بافت پیشنهاد میکند به جای اقتصاد کلان، کسبوکار را تحلیل کرده و سپس سرمایهگذاری کنید؛ زیرا در نهایت کسبوکار است که باعث سودآوری میشود. به دنبال اهرم نباشید و سعی کنید آرام آرام ثروتمند شوید.
به یاد داشته باشید که زمان، دوستی عالی برای کسبوکارهای فوقالعاده است و هرچقدر که زمان بگذرد کسبکارهای خوب، رشد بیشتری میکنند؛ به همان نسبت زمان دشمن کسبوکارهای بد و معمولی میباشد. شرکتی که بدهیهای بالایی دارد و یا زیانده است، با گذشت زمان میزان زیان و بهرهی مرکب آن افزایش مییابد، هزینههای مالی شرکت بیشتر شده و در نهایت ورشکست میشود.

امیدوارم از این متن که خلاصه ای از بخش آموزشی لایو صوتی روزانه من هست، لذت برده باشید. برای گوش دادن به این پادکست ها هم می توانید در کانال تلگرام من به آدرس PeymanMedia3 عضو شوید.
من را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید.