احتمالاً شما هم در انجمن‌هایی مثل نی‌نی‌سایت با این گلایه پرتکرار مواجه شده‌اید: «حلقه‌ام بعد از چند ماه درخشش روز اول را ندارد و رو به زردی رفته!». این موضوع کابوس بسیاری از خریداران جواهرات روزمره است.
وقتی برای انتخاب یک قطعه ارزشمند به بازار می‌روید، دو گزینه اصلی با ظاهر نقره‌ای پیش روی شماست. در نگاه اول هر دو کاملاً یکسان به نظر می‌رسند، اما در زیر این سطح درخشان، دنیایی از تفاوت‌های ساختاری، قیمتی و مقاومتی پنهان شده است. در این مقاله به زبان ساده و علمی بررسی می‌کنیم که چرا این تغییر رنگ رخ می‌دهد و کدام گزینه برای استفاده بلندمدت ارزش بیشتری دارد.
واقعیتی که شاید شگفت‌انگیز به نظر برسد این است که در طبیعت، طلا زرد است و چیزی به نام متریال سفیدِ خالص با این جنس وجود ندارد! برای تغییر رنگ آن، فلز پایه را با گزینه‌هایی مثل پالادیوم، نیکل یا نقره ترکیب می‌کنند.
اما این ترکیب هنوز سایه‌ای از زردی در خود دارد. برای ایجاد درخشش آینه‌ای، روی قطعه ساخته‌شده را با لایه‌ای بسیار نازک از رودیوم (Rhodium) پوشش می‌دهند. مشکل اصلی همین‌جاست؛ این روکش سطحی به مرور زمان در اثر تماس با مواد شوینده، عرق دست و سایش از بین می‌رود و رنگ واقعیِ زیرین نمایان می‌شود.
در مقابل گزینه بالا، عنصر پلاتین ذاتاً و به صورت طبیعی سفید و درخشان است. وقتی انگشتری از این جنس می‌خرید، رنگی که می‌بینید رنگ واقعی خودِ فلز است.
این متریال نیاز به هیچ‌گونه آبکاری سطحی ندارد. حتی اگر سال‌ها بگذرد و روی حلقه شما خط و خش بیفتد، رنگ آن هرگز تغییر نمی‌کند. جالب است بدانید با ایجاد خراش روی این فلز، جرم آن کم نمی‌شود، بلکه فقط بافت روی آن جابه‌جا می‌شود که در صنعت جواهرسازی به آن «پتینه» می‌گویند؛ حالتی جلوه‌گر که طرفداران سبک‌های کلاسیک عاشق آن هستند.
آلیاژ طلای سفید (۱۸ عیار): زرد مایل به خاکستری
عنصر پلاتین: سفید درخشان و طبیعی
آلیاژ طلای سفید (۱۸ عیار): نیاز به روکش مجدد (معمولا سالی یکبار)
عنصر پلاتین: نیاز به روکش ندارد (رنگ ثابت)
آلیاژ طلای سفید (۱۸ عیار): ۷۵٪ فلز اصلی + ۲۵٪ آلیاژ جانبی
عنصر پلاتین: ۹۰٪ تا ۹۵٪ خلوص خالص
آلیاژ طلای سفید (۱۸ عیار): سبک‌تر
عنصر پلاتین: متراکم‌تر و سنگین‌تر
یکی از چالش‌های داغ در میان خریداران، خارش، قرمزی و التهاب پوستی است. دلیل این واکنش‌ها، وجود عنصر «نیکل» در برخی ترکیبات آلیاژی است.
طبق گزارش‌های متالورژی و متخصصان این حوزه، خلوص بالای ۹۵ درصدی در قطعات ساخته‌شده از پلاتین باعث می‌شود که این متریال کاملاً ضدحساسیت (هایپوآلرژنیک) باشد و هیچ‌گونه واکنش شیمیایی با پوست بدن نشان ندهد. به همین دلیل است که در ساخت تجهیزات حساس پزشکی و ایمپلنت‌ها نیز از همین عنصر استفاده می‌شود.
انتخاب گزینه‌های خالص‌تر در قدم اول هزینه بالاتری دارد. دلیل این تفاوت چیست؟
چگالی بالا: یک انگشتر از جنس پلاتین حدود ۲۰ تا ۳۰ درصد سنگین‌تر از همان انگشتر با جنس طلای ۱۸ عیار است.
دشواری ساخت: کار با این متریال نیازمند کوره‌هایی با دمای فوق‌العاده بالا و تخصص ویژه‌ای است که اجرت ساخت را افزایش می‌دهد.
با این حال، اگر هزینه سالانه آبکاری رودیوم برای آلیاژهای معمولی را در طول ۱۰ سال محاسبه کنید، متوجه می‌شوید که گزینه‌های خالص در بلندمدت از نظر هزینه نگهداری، منطقی‌تر و کم‌دردسرتر هستند.
خیر، این دو، عناصر شیمیایی کاملاً متفاوتی در جدول تناوبی هستند و امکان تبدیل آن‌ها به یکدیگر وجود ندارد.
بهترین راه، سنجش وزن است. پلاتین به طرز محسوسی سنگین‌تر از سایر فلزات هم‌حجم خود است. همچنین در داخل رکاب آن معمولاً علامت‌های استاندارد مانند PT یا PLAT حک می‌شود.
اگر بودجه محدودی دارید و تغییر رنگ جزئی پس از چند ماه برایتان اهمیت زیادی ندارد، آلیاژهای معمول بازار کارتان را راه می‌اندازند. اما اگر به دنبال سفیدی طبیعی، دوام همیشگی و متریالی ضدحساسیت هستید که نیاز به بازسازی سالانه نداشته باشد، گزینه‌های برپایه پلاتین انتخابی ماندگارتر خواهند بود.
شما چه تجربه‌ای دارید؟ آیا تا به حال با تغییر رنگ جواهرات خود مواجه شده‌اید؟ دیدگاه‌های خود را در بخش نظرات بنویسید.
