
متن پیشرو برگرفته از صحبتهای آقای مهندس محسن مولایی نسب، بنیانگذار و مدیر عامل یونش در وبینار «چالشهای شکلگیری استارتاپهای حوزه انرژی و راههای عبور از آنها» براساس برداشتهای شخصی بنده نگارش شده است.
دانشگاهها و مراکز آموزشی با تربیت نیروی متخصص یکی از حلقههای لازم که برای استارتاپهای حوزه انرژی هستند. اما متاسفانه در ایران خروجی افراد از دانشگاهها و مراکز آموزشی با دیدگاه و زاویهدید حوزه انرژی تربیت نمیشوند و قادر به حل مسایل حوزه انرژی نیستند. در دانشگاهها مطالب پایهای تدریس میشود و طرحهای بیزینسی در دانشگاه وجود ندارد.
در خصوص سرمایهگذاری بخش انرژی هم نیاز به سرمایه بالاتری نسبت به حوزه IT داریم. معمولا در ایران برای استارتاپهای حوزه IT عدد بین پونصد میلیون تا یک میلیارد برای مرحله اول سرمایهگذاری در نظر گرفته میشود که این عدد برای استارتاپهای حوزه انرژی تا 10 یا 15 برابر افزایش دارد. به عبارت دیگر پنج میلیارد تا پنجاه میلیارد تومن برای سرمایهگذاری مرحله اول استارتاپهای حوزه انرژی نیاز هست که در ایران میتوان گفت چنین سرمایهگذار خطرپذیری در این ابعاد وجود ندارد.
نهادهای دولتی شامل وزارت نفت و وزارت نیرو انحصار تولید، توزیع و فروش انرژی را دارند. در حالی که این نهادهای دولتی باید در نقش تنظیمکننده فعال باشند ولی در حال حاضر رقیب شرکتها و استارتاپهای فناور میشوند.
همانطور که اشاره شد از نظر نیروی انسانی و سرمایه در فضای اکوسیستم نوآوری انرژی ضعیف هستیم دو رقیب بزرگ وزارتخانه داریم. تمام پالایشگاههای کشور در انحصار بخش دولتی است و بنابراین اجازه حضور و نفس کشیدن فضای استارتاپی و سرمایهگذاری در این حوزه وجود ندارد.
وجه دیگر شرکتهای قوی حوزه انرژی هستند شرکتهایی مانند شرکت ملی پخش و پالایش، شرکت ملی گاز، توانیر که ساختارهایی دولتی یا شبه دولتی دارند این شرکتها دنبال نوآوری نیستند. چون این شرکتها حاضر نیستند مسایل خودشان را عمومی کنند و بنابراین مهر محرمانگی روی اطلاعات میگذارند و بدون استفاده از فناوری جدید باعث هدر رفت میلیاردها تومان از بودجه کشور میشوند. در واقع این شرکتها جلوی شرکتهای نوآور را میگیرند چون شرکتهای نوآور را رقیب خود میبینند.
در بخش سازمانها غیر دولتی و مردم نهاد که شامل معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری میشود ستاد انرژی فعالیت قابل توجهی ندارد.
در واقع میتوان گفت نوآوری حوزه انرژی در کشور ایران برای حاکمیت اهمیتی ندارد و تا زمانی که نیروی انسانی مناسب تربیت نشود نمیتوان انتظار نوآوری در حوزه انرژی داشت.
نگارش: پیام لاهه مطلق