هر کسی که تا به حال یه بار تو عمرش لیکویید (liquid) ? شده، حتماً می دونه که چه حس بدی داره وقتی که کل سرمایه آدم ته می کشه و از معامله پرت می شه بیرون. آدم مغزش سوت می کشه وقتی 90 درصد پولش تموم میشه و تازه مارجین کال میشه. یه پیام میاد ترمیناتور وار می گه یا پول بیشتر واریز کن ? یا از معامله برو بیرون. شدت عصبانیت ناشی از لیکویید شدن غیرقابل توصیفه و خیلی ها رو دچار حمله عصبی ، قلبی، لوزالمعده و غیره کرده! خیلی ها بعد از یکی دو بار لیکویید شدن دیگه می رن و برای همیشه بازار ارز دیجیتال یا فارکس را کنار می ذارن. بله! لیکویید شدن بار روانی زیادی داره.
لیکویید شده ها ! منم لیکویید شدم. می دونم چه دردیه. ? ولی بعدش شد برام یه تجربه ارزشمند. اونایی که تا حالا حتی یه بارم لیکویید نشدن، شاید پیش خودشون بگن که این قضیه برای همسایه است. برای من پیش نمیاد. ولی بدونید که اگر استراتژی ندونید، اگه مدیریت ریسک بلد نباشید، لیکویید شدن شتریه که دیر یا زود در خونه تون میشینه. اشتباه نکنید! لیکویید شدن شتر نیست. اینجا به شما می گیم چی هست و چطور میشه لیکویید نشد.
وقتی تو صرافی ارز دیجیتال شروع به ترید می کنیم، از نظر زمانی دو نوع قرارداد داریم: اسپات و فیوچرز. اسپات یعنی همین الان می خوایم ارزی رو به ارز دیگه با قیمت بازار تبدیل کنیم. قرارداد فیوچرز یا آتی یعنی شما قیمت را در آینده پیش بینی می کنید و اگر پیش بینیتون درست از آب دراومد، سود می کنید.
معاملات مشتقه قراردادهای متنوعی رو پوشش می ده مثل فیوچرز و پرپچوال. این قراردادها هر کدوم ویژگی های خاص خودشون رو دارن. می تونن بدون اهرم یا با اهرم باشن.
برای یاد گرفتن مفهوم لیکویید شدن باید اول با اهرم یا لوریج و مارجین آشنا بشید.
به زبان ساده اهرم یا leverage وامی هست که صرافی برای ترید به شما می ده تا توان ترید شما رو بالا ببره و شما با سرمایه چند برابری وارد معامله بشید. سرمایه چند برابری یعنی سود یا زیان چند برابری. مثلا اهرم 10 برابری پول شما رو ده برابر می کنه و همچنین ضرر شما رو.
خیلی از مردم فکر می کنن که دلیل باختشون همین لورج هست. بعضیا هم می گن لورج ابزار کلاهبرداریه و صرافی یا بروکر برای اینکه تریدر زودتر ببازه، بهش لوریجای بالا میده. اما آیا این چیزها صحیحه؟
باید بگم لوریج یه وامی هست که صرافی به تریدر می ده تا توان معاملاتیش رو بالا ببره، چون هرچی که معامله بزرگتر باشه، کارمزدش بیشتره و به نفع صرافیه. اگر شما این اهرم یا لوریج رو صرف یه معامله سود ده بکنید، سودتون چند برابر میشه. برعکس اگر با این وام، وارد یک معامله زیان ده بشید، زیانتون هم چندین برابر می شه.
تصور کنید شما یک میلیون پول دارید و یه اسپانسر میاد به شما 20 میلیون وام میده. الان شما به جای یک میلیون با 21 میلیون ترید می کنید، در نتیجه اگر معامله با سود بسته شه، سودتون بیست برابر زمانی میشه که با یک میلیون معامله می کردید و بالعکس اگر تحلیلتون اشتباه از آب دربیاد، ضررتون هم بیست برابر حالت قبلی میشه. حالا بریم سراغ مفهوم بعدی، یعنی مارجین.
به یه نسبت خاص با یه فرمول خاص از اهرمی که انتخاب کردید، پول دیجیتال به عنوان وجه الضمان تو حسابتون بلوکه میشه. این وجه پشتوانه ترید شماست. بیشتر صرافی ها دو تا گزینه به شما می دن:
1- کل موجودی حساب پشتوانه قراردادتون باشه.
2- فقط یک میزان معین مثلاً صد دلار پشتوانه قرارداد شما بشه.
هر کدوم از اینا خوبی ها و بدی هایی داره. مثلا اگر گزینه یک رو انتخاب کنید، اگر معامله افتاد تو ضرر، یکی یکی تمام معاملاتتون بسته می شه و ممکنه موجودی حسابتون صفر شه ولی تو گزینه دوم فقط اون صد دلار صفر میشه.
اگر خدای نکرده معامله با ضرر بسته شد، صرافی دیگه مارجین بلوکه شده رو برنمی گردونه. اگر معامله با سود بسته شد، شما وامی رو که از صرافی گرفته بودید، بر می گردونید و مارجین از حالت بلوکه در میاد.
حالا برسیم به مفهوم لیکویید شدن.
وقتی حساب می افته تو ضرر، به اصطلاح سرمایه مون آب می ره، ممکنه به قدری موجودی حساب کم بشه که به سطح خاصی به نام "سطح لیکویید شدن" برسه. این سطح درصدی از حسابه که از یه صرافی به صرافی دیگه فرق داره. مثلاً ممکنه یه صرافی 90 درصد حساب رو به عنوان سطح لیکویید شدن در نظر بگیره. یعنی وقتی معامله چنان افتاد تو ضرر و بعد زیان ما به قدری زیاد شد که 90 سرمایه مون از بین رفت، صرافی ما رو مارجین کال می کنه. یعنی به ما اخطار می ده که یا حسابت رو شارژ کن و یا معامله اتوماتیک بسته میشه. اینجا ما دو انتخاب داریم:
1. وایسیم نگاه کنیم تا معامله خود به خود بسته شه. اینجاست که معامله گر لیکویید می شه.
2. موجودی حسابمون را افزایش بدیم و بشینیم ببینیم چطور این معامله زیان دهی که زحمت کشیدیم باز کردیم، بقیهپولمون رو هم به فنا میده. ? البته شایدم بازار چرخید و با سود بسته شد.
حالا واقعا مفهوم لیکویید شدن یا liquidations در صرافی هایی مثل بایننس فیوچرز و بیتمکس چیه؟ برای باز کردن یک معامله فیوچرز یا پرپچوال تو بایننس، رو گزینه Derivatives کلیک کنید و از بین گزینه ها، Perpetual Futures رو انتخاب کنید.
تو صرافی بایننس می تونید بین دو حالت مارجین cross یا isolated یکی رو انتخاب کنید. بعد از انجام مرحله قبل، برید سمت راست و رو دکمه Isolated کلیک کنید.
خیلیا شانسی یه گزینه رو انتخاب می کنن، ولی این قسمت خیلی مهمه و یکی از جاهایی هست که در صورت افتادن معامله شما تو ضرر، جلوی حمله قلبی شما رو می گیره.
· Cross: کل موجودی حساب به عنوان مارجین یا پشتوانه پوزیشن اهرم دار ما استفاده میشه. (خیلی ریسک داره، کل معاملات باز ما رو به خطر می اندازه.)
· Isolated: فقط موجودی تعیین شده مثلاً ده دلار به عنوان پشتوانه معامله اهرمی باز ما استفاده می شه. (دامنه ریسک رو کم می کنه). اگه با شیر یا خط پوزیشن گرفتید ? و تحلیلی پشت معامله تون نیست، بهتره همین گزینه رو انتخاب کنید. چون اگر معامله تون خورد به ضرر، دیگه کل معاملات باز و کل موجودی حسابتون به خطر نمی افته.
بعد از انتخاب حالت مارجین، نوبت به انتخاب اهرم می رسه. با کلیک روی گزینه 5x ( همونجا کنار isolatedهست(، سایز اهرمتون رو انتخاب کنید.
این دیگه اختیاریه و صلاح مملکت خویش خسروان دارند. من خودم جرئت ندارم اهرم بزرگتر از 10 تا بردارم! من اصولاً آدم قانعی هستم. ?
تو صرافی بیتمکس هم دستور کار همینجوریه.
این رو هم بگم که اگر میخاین از فیوچرز استفاده کنید، حتما اموزش ببینید؛ چون لازمتون میشه. یکی از مقالات آموزش فیوچرز بایننس مربوط به دنیای ترید هستش که من خیلی ازش راضی بودم. چون واقعا خوب بود.
خب فکر کنم تا حالا دیگه کامل فهمیده باشید که لیکویید شدن به چی می گن. در بازار ارزهای دیجیتال، درصد لیکویید شدن بالاتره.
چون معامله گرای زیادی (مثلا چند میلیون نفر) تو این بازار معامله می کنن و قاعده و اصول فاندامنتال خاصی نداره. مثلا بیت کوین میره بالا، بقیه ارزها میرن بالا. بیت کوین می ریزه، بقیه هم می ریزن. یه روز از خواب بیدار شدم دیدم بیت کوین 20 هزار تا ریخته! ? اگه به این بازار پر سود و پر پولعلاقه دارید، پیشنهاد می کنم برید یاد بگیرید. چون درون این بی نظمی یه نظم خاصی دیده می شه که خیلیا رو پولدار کرده!
شاید این سؤال خیلیا باشه. چون بعضیا مستقیما از خود من پرسیدن لیکویید بودن یه رمز ارز یا یه ارز دیجیتال یعنی چی؟ واقعیت نمی دونم به این سؤال چطور جواب بدم. چون سؤال اصلاً از بیخ غلطه! یه ارز که لیکویید نمی شه ! یه پوزیشن یا یه قرارداد لیکویید میشه.
دوستان حتماً می دونید که بازار سه حالت داره: یا روند نزولیه یا صعودی یا خنثی.
اگه ما کار بلد باشیم، می تونیم از هر سه حالت بازار سود بگیریم. فقط کافیه اصول تحلیل تکنیکال و بنیادی رو یاد گرفته باشیم. تحلیل زبان مشترک جهانیه. اصولش یکسانه و مثلا یه نفر تو گینه بیسائو همون اصول رو یاد گرفته که یه نفر تو ایران یا آمریکا بلده.
پس همه دارن با یه دید مشترک نمودارها رو نگاه می کنن و همه هم می خوان سود کنن. به خاطر همینه که تحلیل یاد گرفتن هزینه داره. چون ما داریم در واقع اصول جادویی نحوه سود کردن تو بازار ارز دیجیتال یا فارکس رو یاد می گیریم.
چون ما دقیقا با این تحلیلامون می تونیم تو هر روندی قیمت بازار و رفتار بقیه خریدارها و فروشنده ها رو پیش بینی کنیم و اگه پیش بینیمون درست از آب دراومد، سودهای خوبی تو مدت کمی به دست میاریم.
پس اگه پیش بینی مون درست از آب دراومد، اگه حد سود و حد ضرر رو اصولی تعیین کرده باشیم، اون وقته که سود شیرینی نصیبمون می شه. برعکس اگه پیش بینی مون درست از آب در نیومد و اصول مدیریت ریسک رو هم رعایت نکرده باشیم، اون وقته که با معنای تلخ مارجین کال و لیکویید شدن به صورت عملی آشنا می شیم!
پس دوستان نتیجه اخلاقی این شد که لیکویید شدن هیچ ربطی به رمز ارز خاصی نداره و به معامله ای که ما باز کردیم مربوطه.
لیکویید بودن صرافی ارز دیجیتال؟ مورد دیدم که این سؤالو می پرسه. چرا صرافی مثلاً بایننس همه رو لیکویید می کنه؟ آیا تقصیر صرافیه که ملت لیکویید می شن؟
صرافی میاد یه وام به شما می ده می گه برو باهاش معامله کن. صرافی از معامله شما کارمزد می گیره، هر چی معامله شما چرب تر، کارمزد صرافی بیشتر. پس برای صرافی فرقی نداره که شما سود کنید برید هاوایی یا اینکه همه سرمایه تون رو ببازید. پس تا اینجا این شد: صرافی به شما وام میده تا با توان مالی بهتری وارد معامله شید. پس اگه شما به هر دلیلی سود نکنید تقصیر صرافیه؟
مثل این می مونه که من از اصغر آقا 20 میلیون پول بگیرم برم باهاش موتور بخرم (چون چیز دیگه ای نمی تونم با 20 میلیون بخرم. ? ) من به اصغر آقا قول دادم که با موتور پیک موتوری شم و پولشو برگردونم. بعد می رم با اون موتور به هر دلیلی تصادف می کنم. کلاهتون رو قاضی کنید. عایا این درسته بیام بگم اصغر آقا تقصیر تو بود که من تصادف کردم؟!!!
بعضیا می پرسن اون صرافی هایی که تو تبلیغاتشون نوشتن "دارای صندوق بیمه برای پوشش ریسک لیکویید شدن" آیا منظور اینه که این صندوق قراره بیاد به اونایی که لیکویید شدن پول بده یا ضررشون رو پوشش بده؟ نخیر!
بازار ارز دیجیتال وال های زیادی داره. نهنگ هایی که جابجایی های میلیاردی پولشون نمودارها رو به لرزه درمیاره. تصور کنید تعداد زیادی از این نهنگ ها میان یه پوزیشن باز می کنن مثلا با لوریج 100. بعد بازار خوب پیش می ره. تعداد برنده ها بیشتر از لیکویید شده هاست. و پول لیکویید شده ها کفاف این لوریج های 100 برابری رو نمی ده. اینجا چه اتفاقی می افته؟
پول این برنده ها از کجا تأمین می شه؟ اینجاست که پای صندوق بیمه صرافی به میون میاد. این صندوق تضمین می کنه که حتی اگه معاملات همه با سود بسته شه، صرافی می تونه سود همه رو بده.
حالا گفتیم و گفتیم . باید چاره ش رو هم بگیم. چی کار کنیم لیکویید نشیم؟
واقعیت اینه که راه های جلوگیری از لیکویید شدن خیلی ساده است. شاید براتون عجیب باشه که بسته به درجه وقت و هزینه و علاقه شما، راه ها متفاوته. از آموزش حرفه ای گرفته تا یک مدیریت ریسک ساده. اینجا چندتا راه می گم که خودم ازشون استفاده کردم. بهتره همه رو با هم استفاده کنید. اگه نتونستید سعی کنید حداقل چندتاش رو عملی کنین. شما برا پول درآوردن زحمت کشیدید، پول با زحمت درآورده تونو بر باد ندید!
اول از همه باید بگم قرار نیست با پولامون آزمون و خطا کنیم. مورد دیده شده، طرف شنیده که ارز دیجیتال خوبه، رو بورسه، برمیداره خونه شو می فروشه، دار و ندارش رو می ریزه ارز دیجیتال، بدون هیچ اطلاعی می ره می گه تو راه یاد می گیرم یا اینکه شروع می کنه از این و اون سیگنال گرفتن یا دستگاه ماینینگ دست دوم ? از دیوار می خره و ... نمی گم بده ولی شبیه شرط بندیه که کفه سنگینش باخته.
اگر بدونید چه پول هایی میشه از ارز دیجیتال درآورد یا برعکس، اگه بدونید ارز دیجیتال چه ضررهایی به مردم زده، می فهمید که بهتره با چشم بسته وارد اتاق تاریک نشید. فقط کافیه یه سرچ بزنید " آموزش صفر تا صد ارز دیجیتال" یا " یادگیری ارز دیجیتال از صفر" می بینید که سایتای حرفه ای زیادی مثل خانه سرمایه یا آموزش ارز دیجیتال دنیای ترید به طور رایگان، آموزش فول ارز دیجیتال صفر تا صد رو به اشتراک گذاشتن.
پس تنبلی رو کنار بذارین و کمی بگردین چون شوخی نیست. شما وقتی می خواین خونه یا ماشین بخرین، چشم بسته می خرین؟ یه ضرب المثل وجود داره که می گه هنوز اونقدر پولدار نشدم که جنس ارزون بخرم.
اگه می تونید برای آموزش هزینه کنید. یکی از راه‌های آموزش دیدن مطالعه مقالات مفید و خوبی هستش که تو اینترنت وجود داره. مقالات متعددی که در خصوص لیکویید شدن و راه‌های جلوگیری از لیکویید شدن مطلب نوشته. من خودم زیاد گشتم و مقالات مختلفی رو خوندم تا دستم اومد که لیکویید شدن یعنی چی و چیکار باید کرد که لیکویید نشیم. یکی از این مقالات، مربوط به دنیای ترید هستش که خوب بود و در خصوص لیکویید شدن خوب توضیح داده بود. اگر میخاین در خصوص این موضوع اطلاعات کسب کنید، بعد از خوندن این برین این مقاله رو بخونید تا دیگه سرمایتون از بین نره. آموزشای اینترنتی بی کیفیت هم چندان توقعی ازشون نمی ره. بگردید آموزش خوب پیدا کنید و بعد مطمئن باشید بازار به زودی هزینه هاتون رو برمی گردونه و پولدار میشید.
حد زیان خودتون رو مشخص کنید. این یعنی مدیریت ریسک. تو مدیریت ریسک شما یاد می گیرید که چطور حد سود و زیان خودتون رو مشخص کنید.
وقتی که سفارش می ذارین، یک قسمتی هست به نام limite یا stop یا stop price یا stop loss (هر صرافی ممکنه یکی از این اصطلاحات رو استفاده کنه).
که اونجا حد ضررتون رو باید بنویسید، یعنی اگر پیش بینی شما درست از آب درنیومد و بازار رسید به اون قیمت، اونوقت شما به طور اتوماتیک معامله رو می بندید و از بازار خارج میشید تا ضرر بیشتری نکنید. شما باید حد ضرر رو به صورت پیپ تعیین کنید. تو یکی از سایتا ماشین حساب خوبی دیدم که می تونید ازش تو محاسبه حجم و مدیریت ریسک ازش استفاده کنید.
بعضیا حد زیان خودشون رو همون قیمتی می ذارن که باهاش وارد معامله شدن. به اصلاح ریسک فری risk free می خوان معامله کنن که فقط کارمزد صرافی ضررشون باشه. خیلی موافق این قضیه نیستم. به ندرت سود می ده.
حد سودتون رو فضایی نذارید. کافیه برید به گذشته بازار نگاه کنید. اینطور می تونید پیش بینی کنید الان روند، حداقل یا حداکثر چقدر می تونه سود بده. حد سود رو باید به پیپ محاسبه کنید و تو بخش sell price یا buy price بنویسید.
اهرم های بزرگ برندارید. اهرم یه شمشیر دو لبه است. اهرم بزرگ یعنی سود بیشتر و ضرر بیشتر. اگر تازه کار هستید، بیشتر از 5x اهرم برندارید.
قدم پنجم در واقع همون قدم اوله. چون خیلی مهمه بازم تأکید می کنم. برید صفر تا صد تحلیل تکنیکال و فاندامنتال رو یاد بگیرید.
ممکنه در آغاز هزینه کنید چون عموماً یادگیری بازارهای مالی جزو آموزش های گرون قیمته، ولی بدونید که اگر دو سه ماه زمان بذارید، کل زندگی خودتون و اطرافیانتون رو از این رو به اون رو می می کنه.
کافیه یه نفر تو فامیل تحلیل تکنیکال بلد باشه، اگه خسیس نباشه، همه دور و بریاش رو پولدار می کنه.
افراد زیادی تحلیل تکنیکال فاندامنتال یاد می دن، ولی فقط چندتاشون مثل جورج سورس، بیل لبیس شوتز، استنلی درایکن میلر حرفه ای کار می کنن.
شما می تونید سخنرانی ها و سمینارهای اساتید بزرگ رو تو یوتیوب دنبال کنید، ولی اگر ترجیح می دین که اساتید فارسی حرف بزنن، می تونید کلاس های کارگزاری ها مثل کارگزاری آگاه یا سایر مؤسسات رو شرکت کنید.
البته زیاد مهم نیست بین این ها چه نامی رو انتخاب کنید. فقط نکته مهم اینه که خودتون رو با آموزش های پراکنده و بدون نظم و ترتیب محاصره نکنید که سردر گم می شید. بدی این آموزش های بعضاً رایگان اینه که اطلاعات کم و اعتماد به نفس بالا به آدم می ده و به طور خلاصه بیشتر شبیه دوره آمادگی برای لیکویید شدن می مونه! پیشنهاد می کنم حتما جایی ثبت نام کنید که برنامه واضح و زمانبندی شده داشته باشه. تو سایت ها بگردید و از پول خرج کردن برای بهترین ها نترسید.
آموزش خوب باید توش تمرین و تکرار باشه و اگر سوالی بود دسترسی به استاد باشه و از طرفی ظرف یه مدت مشخص شما رو راه بندازه. من چهار ماهه یاد گرفتم و اولین سودم تو حساب لایو، کل هزینه کلاسم رو جبران کرد.
در آخر آرزو می کنم که الهی هیچ جوونی لیکویید نشه! الهی به دل جوانان لیکویید شده صبر عطا فرما!
