در ادامه باید به این پرسش پاسخ داد که عشق در درونِ ما بر مبنای چه معنایی شکل می‌گیرد؟
عشق؛ مبنای عقلی ندارد اما بیرون از عقل هم نیست؟ زیرا آن چیزی که ما به آن عشق می‌‌ورزیم از سه حالت بیرون نیست؛ یا از طریق حواس بر ما عرضه می‌شود و یا از طریق صرفِ عقل و ادراک بر ما وارد می‌شود و یا اینکه ذهنیت و وجدانِ ما را اسیر می‌کند. گزینه‌ی اول و سوم نیز جهتِ ورود به مرحله‌ی درک نیازمند عقل‌اند، و نوعِ رشدِ عقل وابسته به محیطی است که در آن قرار دارد. اگر در یک محیطِ مذهبی و دینی، مقید به دین و مذهب باشد از طریقِ مفاهیمِ دینی، عشق تجربه می‌شود! به تعبیری؛ عشق، خود را در مفاهیمی مذهبی به عقل که ادراک‌کننده است عرضه می‌کند. یعنی عشق؛ رنگ و لعابِ مذهبی به خود می‌گیرد. لذا عشق؛ به تمامِ معنا در فرد تجربه نمی‌شود. زیرا هنوز از قید و بند خلاصی نیافته است. در چنین مواقعی، خود را در یک چهارچوب تعریف می‌کند.
و بالعکس در محیط غیر مذهبی، اگر شخصی فارغ از دین و مذهب باشد او نیز بر اساس شخصیتِ غیر دینی‌اش، عشق را تجربه می‌کند، چه بسا هوس نیز به عشق تعبیر شود. اما در هر دو مورد خواستن بعنوان یک اصل محسوب می‌شود، حال؛ چه از بُعد مذهبی بررسی شود و چه از هوس نشات گرفته باشد. فرق؛ صرفاً در پاک بودن و پوشیده نگهداشتن است.
لذا حضرت رسول (ص) فرمود: کسی که عاشق شد و در عشقش عفاف و پاکی برگزید و اسرارِ دلبستگی‌اش را بر دیگران فاش نکرد، او اگر در آن ( درد) بمیرد به درجه‌ی شهادت نایل می‌شود.
چرا درجه‌ی شهادت؟ چون عشق و شهادت هر دو برای "یک" هدف مشخص تجربه می‌شوند و هنگامی‌که همه چیز به یک تبدیل شود؛ آن "یک" بدونِ شک خدای یکتا است. هر چند فردِ تجربه کننده بیخبر از این معنی باشد.
