امروزه با پیشرفت تکنولوژی و تجارت، بسیاری از کالاهای مصرفی روزمره ما در کشورهای مختلفی ساخته می شوند و به دست ما میرسند. کافی است نگاهی به اطراف خود بیندازید تا متوجه شوید تعداد زیادی از کالاهای اطرافتان متعلق به اقصا نقاط دنیاست. این کالا میتواند یخچال، تلفن، خودرو و ... باشد. کالاهای وارداتی در ابتدا وارد گمرک هر کشور میشوند و پس از گذراندن مراحل ترخیص کالا از گمرک، به دست من و شما میرسند. علاوه بر یک کالا که برای واردات و صادرات آماده شده است، لوازم یدکی آن نیز در لیست واردات و صادرات قرار میگیرد تا در صورت خراب شدن قطعهای بتوان کالا را تعمیر کرد. پروسه ترخیص لوازم یدکی نیز باید مانند ترخیص خود کالا طی شود. در ادامه با ما همراه باشید تا به طور کامل درمورد نحوه ترخیص لوازم یدکی از گمرک توضیح دهیم.
پروسه ترخیص لوازم یدکی گمرک قوانین خاص خود را دارد و در صورت اشتباه امکان پرداخت هزینه های اضافه وجود دارد. در این میان، بیشترین سهم واردات لوازم یدکی، در رتبه اول مربوط به کارخانه های خودرو سازی است و در رتبه دوم به لوازم خانگی منزل تعلق دارد. بنا به دلایل مختلف (سیاسی، اقتصادی، نداشتن استانداردهای اولیه در برخی کالا ها و ...) در واردات لوازم یدکی، ممنوعیتها و محدودیتهایی وجود دارد. به همین جهت لازم است قبل از اقدام به واردات آنها از بخشنامه ها و مقررات جدید آگاهی کامل کسب کنید. جهت ترخیص لوازم یدکی نیازمند ارائه مدارک و اسنادی هستید که توسط گمرک از شما خواسته شده است. نواقصی در این مدارک می تواند پروسه ترخیص لوازم یدکی از گمرک را به تعویق بیاندازد. درصورتی که کسری مدارک از طرف شرک صادرکننده باشد، ممکن است ماهها زمان بر شود.

جهت ترخیص هرگونه کالایی مواردی است که باید رعایت شود. همانطور که اشاره کردیم، این امر در مورد لوازم یدکی کمی پیچیدهتر است. یکی از دلایلی که باعث آن میشود، اصل کالایی است که قصد وارد کردن لوازم یدکی آن را داریم. چنانچه کالایی مانند خودرو، شامل ممنوعیت واردات یا توقف واردات باشد، واردات و ترخیص لوازم یدکی آن نیز با مشکلات زیادی مواجه خواهد شد. درصورتی که چنین موارد موجود نباشد، با ارائه مدارکی که در ادامه آورده ایم میتوانید روند ترخیص را به خوبی انجام دهید.
مهم ترین نکتهای که باید حتی قبل از اقدام به واردکردن لوازم یدکی به آن توجه شود، رعایت تمامی استاندارهای تعیین شده توسط سازمان استاندارد درمورد کالا وارداتی است. این مجوزها میتواند در مورد مواد سازنده ایجاد شده باشد و یا در برخی موارد تست های آزمایشگاهی را شامل شود. حتی با در دست داشتن برخی از مدارک قانونی، در صورت عدم تأیید استاندارها، به کالای موردنظر اجازه ترخیص داده نخواهد شد. درصورتی که برای کسب مجوزهای لازم اقدامی از جانب شما صورت نگیرد به منزله عدم اثبات رعایت استاندارها در نظر گرفته میشود و ترخیص لوازم یدکی از گمرک غیرممکن خواهد بود.
از طرفی یکی از مواردی که در اینجا باید به آن توجه شود، کالاهایی هستند که ممنوعیت وارداتی ندارند. این کالاها بهراحتی مجوز واردات را دریافت میکنند و سریعتر از سایر قطعات یدکی، پروسه ترخیص از گمرک را طی میکنند.
برای ترخیص لوازم یدکی از گمرک باید مدارک زیر را همراه داشته باشد:
1. بارنامه کالا (اطلاعات دربارهٔ لوازم یدکی موردنظر)
2. برگهٔ ترخیصیه (تسویهحساب واردکننده با شرکت حمل کالا)
3. برگه ثبت سفارش و فاکتور کالا
4. در صورت نیاز یکی از موارد سیاهه تجاری خرید (Invoice) و لیست عدلبندی (Packing List) که در اصلاح به آن را اینویس و پکینگ لیست گفته میشود.
5. پروفرما (PROFORMA یا پیشفاکتور)
6. گواهی مبدأ (گواهی حاوی اطلاعات دربارهٔ کالا و کشور سازنده آن)
7. بیمهنامه
8. گواهی بازرسی، گواهی مبدأ و قبض انبار
9. در صورت نیاز، ظهرنویسی اسناد (لزومی ندارد که امضا حتماً در پشت سند درج شود و میتواند با یک برگه ضمیمه به سند تجاری قرار داده شود)
پس از اینکه مدارک شما تأیید شد میتوانید با خیال آسوده مراحل بعدی را طی کنید.

پس از اینکه مدارک مورد نیاز را تکمیل کردید و به گمرک تحویل دادید، نوبت تنظیم و ثبت اظهارنامه است. این مرحله باید بادقت کاملی صورت بگیرد چرا که در مراحل بعدی اطلاعات تنظیم و ثبت شده در اظهارنامه با اسناد خرید مقایسه خواهند شد و اگر کوچکترین تناقض و مغایرتی وجود داشته باشد، ممکن است با مشکلات زیادی در روند ترخیص لوازم یدکی خود مواجه شوید. بدین منظور بهتر است قبل از اقدام به واردات، کتاب قوانین صادرات و واردات کشور و یا بخشنامههای تعریف شده دراینخصوص را مطالعه کنید.
مورد دیگری که باید به آن توجه کنید تعیین کد تعرفه گمرکی انواع قطعات یدکی است که با توجه به تنوع لوازم یدکی همواره تعرفههای گمرکی مختلفی برای انواع این قطعات در نظر گرفته میشود. برای سهولت در این بخش میتوانید به قسمت هفدهم کتاب مقررات صادرات و واردات مراجعه کرده و یا از مشاورین و کارشناسان خبره بازرگانی کمک بگیرید.
همانطور که در بالا نیز به آن اشاره شد مهمترین امر در صدور اجازه ترخیص کالا از گمرک مانند لوازم یدکی، دریافت مجوزهای مربوطه از سازمان استاندارد است. لوازم یدکی خودرو دارای تنوع بالایی است. در این بین میتوان به مواردی چون قطعات جلوبندی، استارت خودرو، لنت، چراغ خودرو، انواع لوله اگزوز، بلبورینگ، ترموستات، کیسههوا،صفحه دیسک کلاچ، استارت خودرو و... اشاره کرد. هر کدام از لوازم یدکی خودرو عنوان شده، شرایط متفاوتی برای کسب مجوز استاندارد دارند. درصورتی که کالای وارداتی مجوزهای استاندارد را رعایت کرده باشد، باید سایر مدارک خود را نیز تکمیل کنید. سپس به جهت تخلیه و ترخیص لوازم یدکی خودرو از گمرک باید مراحل زیر را طی کنید؛
· تنظیم اظهارنامه اطلاعاتی
· تحویل و اسناد از گواهی بهداشت، بارنامه و…
· تطبیق اسناد دریافتی
· چک کردن محصول با اطلاعات دریافتی
· صدور پروانه ترخیص
واردت لوازم خانگی یکی از مواردی است که دارای پیچیدگیهای فراوان است. تنوع لوازم خانگی باعث شده است که هر کالا، روشهای خاص خود را بطلبد چرا که شرایط ترخیص هر یک از لوازم خانگی بسته به سیاست وزارت بازرگانی متفاوت است. یکی از دلایل آن نیز این است که لوازم خانگی جزو اولویت دهم به حساب میآید و واردات هرگونه لوازم خانگی به کشور، با ارز متقاضی و پرداخت سود گمرکی، دوبرابر همراه است.
این قاعده تأثیر مستقیمی واردات و ترخیص لوازم یدکی لوازم خانگی دارد. یعنی یک قطعه یدکی باید پس از طی کردن مجوزهای استاندارد و تکمیل مدارک موردنظر، از لحاظ نوع کالای اولیه نیز بررسی شود که در صورت عدم وجود مجوز برای واردات کالای اصلی، اجازه ترخیص لوازم یدکی آن کالا نیز با مشکلان زیادی مواجه خواهد شد.
واردات و ترخیص لوازم یدکی از گمرک دارای قوانین و ظرافتهای بیشماری است. سریعترین روشی که با کمک آن میتوانید لوازم یدکی را از گمرک ترخیص کنید، کمک گرفتن از افرادی است که در زمینه انواع لوازم یدکی و قوانین آن اطلاعات کاملی داشته باشند. به همین منظور بهتراست از شرکتهای معتبر و یا اشخاص حقیقی و حقوقی که وکالت نامه از طرف شما داشته باشند استفاده کنید.
همچنین ترخیص کار کالا از گمرک نیز میتواند اطلاعات جامعق نسبت به ضوابط ترخیص انواع لوازم یدکی از گمرک به شما ارائه دهد.
متخصصان ترخیص لوازم یدکی از گمرک، علاوه بر تجربه بالایی که دارند، همواره در حال بهروز رسانی و افزایش دانش خود در زمینه ضوابط و قوانین ترخیص لوازم یدکی هستند. بهعنوان مثال طبق گفتههای سخنگوی گمرک جمهوری اسلامی ایران، ۲ هزار و ۹۳۷ قلم کالا در گروه ۲ کالایی قرار گرفتهاند و درصورتی که ۷۰ درصد از کالاهای یک پارت محموله ورودی به کشور در لیست این ۲ هزار و ۹۳۷ قلم کالا باشند، ما آن را به منزله ۱۰۰ درصد تلقی میکنیم و بیش از ۹۰ درصد از این بار بهصورت یکجا ترخیص و به انبارها ارسال میشود. در لیست این کالاها نام لوازم یدکی از تولید کنندههای جزئی تا شرکتهای بزرگ، آورده شده است.
باید گفت تفاوت یک متخصص با غیرمتخصص در همین جا نمایان می شود. یک مشاور حرفهای نام اقلامی که در این لیست قرار دارند را بهدرستی میداند. در اینجا میتوان از مثال بالا استفاده کرد. صحبتهای سخنگوی گمرک درمورد لوازم یدکی خودرو نیز صدق میکند. درصورتیکه لوازم یدکی خودروی وارد شده در فهرست ۲ هزار و ۹۳۷ قلم کالا وجود داشته باشد، بر اساس مصوبه جدید دولت، ترخیص و به دست واردکننده میرسد.
کشورهای مختلفی هستند که تولید بیشترین لوازم یدکی را به خود اختصاص میدهند. از جمله آنها میتوان به کشورهای چین، ایالات متحده آمریکا، آلمان، ژاپن و کرهٔ جنوبی اشاره کرد. کشورهای خاورمیانه نیز یکی از اصلی ترین خریداران لوازم یدکی به شمار میروند. در صورت رعایت قوانین و استانداردها ممکن است تفاوت زیادی در ترخیص کالا تولید شده توسط کشورهای مختلف مجوز نداشته باشد. توصیه ما به شما این است که همواره بهترین آگاهی نزد متخصص کار است. در اینجا نیز می توانید یک مشاوره حرفهای در زمینه گمرک بهره ببرید تا خیال شما را مشکلات اینچنینی راحت کند. به مشاورینی که در این زمینه میتوانند به شما کمک کنند ترخیص کار گفته میشود.
برای ترخیص لوازم یدکی از گمرک میتوان از شرکتهای معتبری کمک گرفت که با پروسهٔ انجام کار آشنایی دارند. به اشخاص حقیقی و حقوقی که با داشتن وکالتنامه از طرف صاحب کالا، بار وارد شده را از گمرک ترخیص میکنند ترخیصکار گمرک گفته میشود. این اشخاص از اطلاعات کافی در خصوص ترخیص اجناس برخوردارند و به واردکنندگان کمک میکنند تا کالای خود را بدون هیچ مشکلی از گمرک ترخیص کنند.