آیا ساعتها صرف بررسی اخبار در شبکههای اجتماعی یا تلویزیون کرده اید؟ آیا تا به حال استرس و اضطراب ناشی از تماشای اخبار بد را تجربه کرده اید؟ اگر پاسخ شما به این سوالات مثبت است، ممکن است با تجربه ای به نام سندرم خبر بد روبرو شوید که پیامدها و آسیبهایی در روی روان سالمندان و کودکان گذاشته است.
رسانههایی که هر روز از آنها اخبار را دنبال میکنیم یا به صفحات آنها در فضای مجازی سر میزنیم پر از وقایع و اتفاقات مختلف است. این اخبار اغلب شامل رویدادهای روزانه در اطراف ما یا در سراسر جهان میشوند. بیشتر این اخبار تلخ و شیرین است، به دلیل ناگهانی بودن برخی حوادث ناگوار و اهمیتی که به جان و مال انسان میدهد، اکثر خبرگزاریها سراغ آن میروند. یکی از این اخبار، پوشش لحظه به لحظه همه گیری ویروس کرونا با آمار مرگ و میر روزانه بر اساس منطقه، کشور و جهان بود.
در حالی که تماشای اخبار در دنیای امروز برای بهروز ماندن و آگاهی از آخرین رویدادهای مهم ضروری است، کارشناسان سلامت روان معتقدند که زیادهروی در آنها میتواند بر سلامت روان ما نیز تأثیر منفی بگذارد. به همین دلیل است که برخی افراد این آسیبها را سندرم خبر بد مینامند.
این سندرم به دلیل تماشای بیش از حد اخبار و غرق شدن در فیدهای خبری ایجاد میشود که استرس و اضطراب را افزایش میدهد و حتی میتواند علت اضطراب در سالمندان باشد حال برای جلوگیری از اثرات منفی سندرم خبر بد چه کنیم؟ بهترین راه برای یافتن تعادل مناسب پس از شنیدن اخبار بد محافظت از سلامت روان است.
بر اساس گزارش مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها در ایالات متحده، شیوع ویروس کرونا در سراسر جهان باعث افزایش استرس برای بسیاری از مردم، به ویژه در آغاز همه گیری شد. این افزایش سطح استرس خود را با علائمی مانند اختلالات خواب و اختلالات خوردن و... نشان داد. ترس، استرس و اضطراب نیز باعث کاهش تمرکز و افزایش فشار عصبی میشود.
از سوی دیگر، در کشور ما بر اساس آمار مراکز ذیصلاح، در دوران شیوع ویروس کرونا و در خانه ماندن، خشونتهای خانوادگی در خانوادهها و اضطراب و افسردگی در بیمارستان افزایش یافته است. اگرچه بخشی از این افزایش به دلیل شرایط اپیدمی ویروس کرونا بود، اما استرس و فشار عصبی ناشی از خبر مرگ روزانه صدها نفر را می توان یکی از عوامل آن دانست.

1- تأثیر اخبار منفی بر روحیه سالمندان
سالمندی تجربه منحصر به فردی است که در آن فرد با تهدیدات بالقوه ای مانند افزایش خطر بیماریهای مزمن، تنهایی، انزوا و عدم حمایت اجتماعی مواجه میشود. نگرش منفی نسبت به سالمندی پیامدهای قابل توجهی دارد که باعث تضعیف روحیه این افراد میشود. ضایعات اخلاقی و نکات نگهداری از سالمند در دوران پیری را نمیتوان دست کم گرفت و سطح اخلاقی سالمندان را باید همیشه ارزیابی کرد. سالمندانی که زندگی خود را با ارزش کمتری میبینند و اخلاق خود را دائماً در معرض خطر قرار میدهند. این افراد مدام در معرض افسردگی و انزوای اجتماعی هستند و تا زمانی که متوجه شوند کمی دیر شده است.
اما نگرشها و اخلاق منفی سالمندان آسیبی به سلامت روان آنها وارد نمیکند. نگرشهای منفی و طرز تفکر منفی نیز میتواند بدن افراد مسن را هدف قرار دهد. بر اساس تحقیقات سالهای اخیر سالمندانی که روحیه ضعیفی دارند و مدام دارای نگرش منفی هستند نمیتوانند این بیماری را تحمل کنند و طول عمر آنها کاهش مییابد. همچنین سالمندانی که روحیه خود را احیا کردند 7.5 سال بیشتر عمر کردند.

2- تأثیر اخبار منفی بر روحیه کودکان
سلامت روان کودک به اندازه سلامت جسمانی او مهم است، به ویژه در مواقعی که رفتار و آموزش او در میان باشد. دادههای مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریها نشان میدهد که هر سال یک پنجم کودکان از اختلالات روانی رنج میبرند، اما همه اختلالات روانی قابل پیشگیری نیستند.
رابطه کودک و والدین در سلامت روان کودک اهمیت زیادی دارد، احساس امنیت به اعتماد والدین و کودک بستگی دارد. والدین باید به کودک اطمینان دهند که هدف آنها رفع نیازهای جسمی و عاطفی از جمله گرسنگی، تشنگی، محافظت در برابر سرما یا گرما، ترس و پریشانی است.
والدین باید وفادار باشند و به وعدههایی که به فرزندانشان میدهند پایبند باشند، تهدیدات را از بین ببرند، به وعدهها عمل کنند و مراقب کودک باشند، این امر باعث ایجاد اعتماد بین والدین و فرزندان میشود. با نگهداری کودک در منزل خودمان میتوانیم او را از خطر آسیبهای روانی بدی که از دوستان میشنود محافظت کنیم.

شاید اولین اثر مهم اخبار بد در بزرگسالان ترشح هورمونهای استرس باشد. وقتی اخبار بدی را میبینید یا میشنوید، بدن شما به طور خودکار هورمون استرس تولید میکند. این تغییرات ممکن است توجه شما را جلب نکند و متوجه آنها نشوید. اما البته خانمها بیشتر از آقایان به این استرس واکنش نشان میدهند، شاید این تفاوت به دلیل انتخاب خانمها باشد و شاید غریزه محافظت از فرزندان و اعضای خانواده این استرس را در خانمها بیشتر نشان میدهد.
استرس ناشی از اخبار منفی میتواند خطر بیماری قلبی و سکته مغزی را در سالمندان افزایش دهد. استرس میتواند افراد مسن را خسته و گیج کند و توانایی یادگیری و تمرکز آنها را کاهش دهد. همچنین در مواقع استرس، افراد مسن سیستم ایمنی ضعیفی دارند و این امر احتمال استعمال دخانیات را برای آنها افزایش میدهد.
متأسفانه، اکثر اخباری که هر روز دنبال میکنیم برای اطلاعرسانی در مورد رویدادها طراحی نشده اند. هدف آنها این است که ما را از مصرف کنندگان حریص اخبار بسازند. از آنجایی که تیترهای هیجان انگیز توجه زیادی را به خود جلب میکنند، رسانهها همیشه بر اخبار غم انگیز تمرکز میکنند و به ندرت اخبار مثبت را پوشش میدهند. مصرف بیش از حد این اخبار (چه قصد داشته باشد یا نباشد) مانند سم عمل میکند و سلامت روان ما را به خطر میاندازد.
تماشای مداوم اخبار بد میتواند به مغز ما آسیب برساند. دیدن این خبر باعث ترشح هورمونهای استرس مانند آدرنالین و کورتیزول در سیستم عصبی میشود. این هورمونها بر کیفیت خواب و تغذیه اثر بد گذاشته و استرس، اضطراب و خستگی زودرس به دنبال خود دارد. همچنین، دنبال کردن مداوم این پیام و تلاش برای تفسیر آن میتواند بر نگرش ما تأثیر منفی بگذارد و افکار ما را با نگرانی دائمی اشتباه بگیرد.F