ملت را مي توان يك واحد بزرگ انساني تعريف كرد كه در قلمرو جغرافيايي مشخص و طي تكامل تاريخي به وجود آمده و بر شالوده اشتراك سرزمين ،اقتصاد، تاريخ و فرهنگ ملي مشترك استوار است. عامل پيوند يك ملت فرهنگ و آگاهي از نقاط مشترك است. از اين پيوند است كه احساس تعلق به يكديگر و وحدت ميان افراد پديد مي آيد. از جمله ويژگي هاي هر ملت، قلمرو جغرافيايي مشترك، احساس دلبستگي و وابستگي به سرزمين خاصي است كه كشور ناميده مي شود. علاوه بر آن،..

نيروي حياتي پيونددهنده يك ملت از احساس تعلق به تاريخ، ايدئولوژي، فرهنگ، آداب و رسوم و نيز زبان مشترك بر مي خيزد. وجود مشتركات تاريخي، فرهنگي، عقيدتي، مذهبي، ملي، منافع مشترك و... ميان گروه هاي مختلف يك سرزمين عوامل اصلي ايجاد ملت محسوب مي شوند. پيش از پيدايش ملت ها، صفحات تاريخ، اشكال تاريخي ديگري از اشتراك افراد و موجوديت گروه هاي اجتماعي كوچك تري مانند خانواده، قوم، قبيله، طايفه ، عشيره و... همبستگي را تشكيل مي دادند. گرچه ملت ممكن است به عنوان يك جماعت تاريخي و داراي بافت فرهنگي خاص، اما بدون هويت مستقل يا داشتن دولت موجوديت باشد، اما گروه هاي بشر به وحدت در عين كثرت باور دارند، بنابراين اين گروه ها در محدوده كشورها و با چشم انداز منافع مشترك، در زير يك پرچم گرد مي آيند تا شكل بهتري از زندگي اجتماعي را در تعامل با يكديگر تجربه كنند. از نظر زماني، پيدايش ملت ها مربوط به دوره فئوداليسم و استحكام شيوه توليد سرمايه داري يا جامعه صنعتي و پيدايش بازار واحد است. در حقيقت از آن زمان بود كه بشر به تفرقه قومي پايان داد و اهالي را به بهانه منافع اقتصادي مشترك به هم وابسته و تمركز سياسي را ايجاد كرد و شرايط پيدايش و قوام ملت ها را فراهم ساخت. اين فرآيند در روند تقويت ملت ها و تشكيل دولت هاي ملي تاثير زيادي مي گذارد. نژاد، زبان و مذهب مشترك شرط لازم براي يكپارچگي موجوديت يك ملت نيست، بلكه نقاط و نگاه مشترك، دل ها را به هم نزديك مي كند و هر چه اين اشتراكات افزايش يابد، همدلي، وحدت ملي و انسجامي ملي تقويت مي شود. بي شك ملتي كه روحيه ملي دارد، ملتي مقاوم و شكست ناپذير است. اما روحيه ملي يكي از مباني پيچيده، ناپايدار و در عين حال پشتوانه ملي به حساب مي آيد. به عبارت ديگر روحيه ملي درجه اي از اراده يك ملت در پشتيباني از سياست هاي آن دولت در زمان صلح يا جنگ است. روحيه ملي را مي توان تمايل و رضايتي دانست كه در ضمير تعداد قابل توجه و نزديك به اكثريت افراد جامعه پديدار و نهادينه خواهد شد تا منافع كشور خود را با اهميت تر از منافع و مصالح فردي بشمارند. چشم پوشي مردم از منافع شخصي و حمايت از حاكميت بدون شك اثر مهمي در قدرت يا توانايي يك دولت براي نفوذ و تاثير گذاشتن بر رفتارهاي عمومي و كنش و واكنش هاي ساير كشور ها در جامعه بين المللي دارد. روحيه ملي و قوي يك ملت فرآيندي است معنوي و مبتني بر فداكاري، شهامت، اعتقاد و تمايل به حفظ هويت ملي و حيثيت آن ملت. بديهي است روحيه قوي به تنهايي نمي تواند همت و هميت ملي به وجود آورد، اما قادر است انگيزه نيرومندي براي توليد آنها باشد، زيرا مردم را به كار، تلاش، گذشت و فداكاري بيشتر بر مي انگيزد. از اين رو، روحيه ملي بر تمام فعاليت ها و چگونگي حيات يك ملت اثرگذار است. بنابراين بدون پشتيباني ملت هيچ حاكميت يا دولتي، چه آنكه با راي مردم بر سر كار باشد و چه آنكه استبدادي و بدون راي مردم باشد، قادر نخواهد بود سياست هاي خود را به طرز موثري دنبال كند. در خصوص تحقق شعارها و چشم اندازها نيز بايد باور داشت كه تنها اراده ملي است كه قادر است آن را تحقق بخشد و آثار مطلوب را رقم زند. روحيه قوي را شايد بتوان تا حدودي به شيوه هاي گوناگون پروپاگاند در تعداد معدود و نيازمندي از سطوح جامعه ايجاد كرد. تبليغات هم در زمان صلح و هم در زمان جنگ ضروري و رايج است، روحيه سازي ملي با ديكته كردن و تحميل عقايد، منتج به نتيجه مطلوبي نمي رسد. كافي است به رويداد هاي نه چندان دور بين المللي نگاهي بيافكنيم. شجاعت و شهامت و فداكاري سربازان آلماني و ژاپني در جنگ جهاني دوم از مصاديق روحيه قوي ملي به شمار مي آيد. نمونه مشابه آن در دوران هشت ساله دفاع مقدس در ايران نيز مشاهده مي شود، اما ادامه و حفظ و ارتقاي اين روحيه، هنر حاكميتي و مديريتي است كه با حفظ و افزايش سطح رضايت عمومي، اكثريت جامعه را به سمت تلاش و فداكاري ملي هدايت مي كند. تلاش برخي از دولت ها در جلب نظر موافق مردم نسبت به هدف ها و سياست هايشان و مغرور كردن و تهييج افكار عمومي در جهت رفتارهاي داخلي و خارجي، نمونه هايي از ايجاد روحيه ناپايدار در كوتاه مدت است، اما هيچ دولتي قادر نخواهد بود بدون مقبوليت و حمايت اكثريت نسبي نزديك به مطلق جامعه ً افكار عمومي را با خود هم جهت كرده و نهايتا از قدرت حاصل از روحيه ملي بهره مند شود. در حقيقت جلب اعتقاد و اعتماد مردم بايد مبتني بر مقبوليت وجودي و عملكردي رهبران و دستگاه هاي دولتي باشد كه خود ميل و رغبت به همراهي و همكاري را در مردم بر مي انگيزد. به باور نويسنده اكثريت قريب به اتفاق مردم وطن خود را دوست دارند و اگر حس كنند كه حكومت مظهر كامل و واقعي اراده ملت است و در راستاي منافع ملي گام بر مي دارد، آماده اند تا هر جا كه لازم شد همه گونه فداكاري و از خود گذشتگي را از خود نشان دهند، اما بي ترديد دولت هاي مستبد جهان نه تنها مقبوليت و محبوبيت لازم را به دست نخواهند آورد؛ بلكه به دليل نبود وحدت، همدلي ملي و عدم دركشان از نقش و نيروي ملت، اغلب از نتايج ارزشمند و تعيين كننده تاثير يك ملت يكپارچه و داراي روحيه ملي، بهره مند نمي شوند.