من دیروز در مسیر بازگشتم از محل کار به خانه، دو تجربه خیلی تلخ، آزاردهنده و تقریباً مشابه از رفتار رانندگان در این شهر داشتم:
داشتم با احتیاط کامل از روی خط عابر پیاده رد میشدم. نیمی از خیابان خلوت بود و رد شدم، اما برای نیمه دوم حسابی احتیاط کردم؛ چون میدانم رانندگی در این شهر چقدر آشفته، خودخواهانه و بیملاحظه است (مخصوصاً موتورسوارانی که بدون نگاه کردن به جلو، موتورشان را کورکورانه در هر شکاف و سوراخی میاندازند، یکهو جلویت سبز میشوند و با وجود تخلف و به خطر انداختن سلامت جسمی ات، ایجاد حراس، خشم و زخم های روانی، یاد گرفته اند که طلب کار هم باشند!).
سمت راست را نگاه کردم، اما ناگهان رانندهای که پشت فرمان یک شاسیبلند چینی در حال خندیدن و صحبت با موبایل بود—آن هم درست جلوی چشمان مأمور پلیسی که عملاً حکم مترسک را داشت—با یک گاز ناگهانی پرید جلوم و راهم را بست. از شدت خشم بابت اینهمه وقاحت و بیتوجهی، به او فحش دادم. راننده ماشین را همان وسط تقاطع متوقف کرد و با پررویی تمام گفت: «الان به پلیس زنگ میزنم و بابت فحاشی ازت شکایت میکنم!» گفتم: «تو حق من را ضایع کردی و جانم را به خطر انداختی!» اما با خونسردی و وقاحت تمام جواب داد: «من جریمهام را به دولت میدهم، اما تو حق نداری فحاشی کنی!». البته اگر با وجود این حکومت فاسد و نارکارآمد شما می تونستید از چنین رفتاری سریع تصویر برداری کنید یا دوربین ها این تخلف را ثبت می کردند و اگر پلیس های راهنمایی و رانندگی مان اینقدر هویچ و مترسک نبودند شاید میشد حق را به او داد).
کمی جلوتر، موتورسواری موتورش را داخل پیادهرو پارک کرده و کل مسیر عبور عابران را بسته بود. گوشیام را درآوردم و از موتور و پلاکش عکس گرفتم. موتورسوار که همان نزدیکی بود طلبکارانه گفت: «چرا داری از موتور من عکس میاندازی؟» گفتم: «چون پیادهرو و مسیر مردم را بستهای!» با کمال پررویی جواب داد: «تو حق نداری عکس بگیری؛ من جریمهام را به دولت میدهم!» یعنی دقیقاً همان منطق و توجیه فاسد راننده قبلی برای پایمال کردن حقالناس.
این منطق که «من قانون را میشکنم، حق مردم را پایمال میکنم و اگر لازم شد پول جریمهاش را به دولت میدهم»، نهایت ابتذال اخلاقی یک جامعه است. وقتی کسی میداند نظارتی در کار نیست، قوانین بازدارنده نیستند و سازوکار اجرایی ناکارآمد است، و با اتکا به همین ضعف، آگاهانه به حقوق دیگران تجاوز میکند، آیا خودش بخشی از چرخه ظلم نیست؟ کسی که تخلفش را با پرداخت پول به یک ساختار ناکارآمد توجیه میکند، خودش ظالم، حقخور و شریک بیقانونی و فساد جاری است.
میدانم که خیلی ها آخرش میخواهند بگویند که "تقصیر قیمت ها و قیمت دلار است"، اما مگر این قیمت ها را کسی به غیر از من و تو تعیین می کنیم؟ چه کسی می فروشد؟ دولت، چه کسی می خرد؟ تو! تو دولت فاسد و ضعیف و عمکلردش را میشناسی اما باز می گویی "مجبور بودم"؟ توی ماشین آخرین سیستمت می نشینی، در حالی که دلار هایت را از همان فاسد خریده ای، با خیال راحت با همنشینت حرف میزنی، با موبایل حرف میزنی، تخلف می کنی و بعد می گویی "مجبور بودم"؟ "تقصیر حکومت است"؟ تو خودت بخشی از حکومتی! تو همدست شیطانی، تو شریک جرمی! تو فسادها، تبه کاری ها و همدستی های خودت با همان موودی که از ان انتقاد می کنی و تمام تقصیرها را به گردنش می اندازی را نمیخواهی ببینی!