کودکی، دوران رشد سریع است. مغز می تواند تمام تجربه هایی که کودک پشت سر می گذارد را جذب کند، منفی یا مثبت. فعالیت ها و تجربه هایی که کودکان در دوران کودکی دارند به رشد مغز کمک می کند. فعالیت های جسمی و ذهنی ارتباطات عصبی را تقویت می کنند. زبان گفتاری، مهارت ها و شناخت ها پیچیده تر و عملی تر می شوند و تبادل میان کودک و محیط زندگی تاثیر بزرگی روی رشد مغز او دارد. همه اینها مربوط به مهارت های شناختی است. ما والدین هم خیلی وقت ها با خرید اسباب بازی مناسب، یا یک فعالیت ورزشی ساده می توانیم بهرشد این مهارت کمک کنیم. بیایید در باره مهارت های شناختی کودکان بیشتر بدانیم:
مهارتهای شناختی توانایی روانی است که با روند رشد فیزیکی همراه است و به ما اجازه می دهد اطلاعات مختلف را پردازش کنیم. به عبارت دیگر توانایی تفکر و استدلال، صحبت کردن، به خاطر سپردن، سازماندهی کردن، درک و فهمیدن، بخشی از آن است که در طول دوران کودکی پرورش پیدا می کند. (درباره بازی شناختی ، در مجله فرفرک جداگانه صحبت کردیم.)
از 2 سالگی به بعد مهارت های شناختی کودکان به طرز شگفت انگیزی رشد می کند. کودک قادر می شود به شکلی پیچیده فکر کند، می تواند از سمبل ها برای معرفی ذهنی اشیا که به شکل عینی حضور ندارند استفاده کند، سعی می کند محتویات ذهنی خود را به اشکال مختلف بیان کند، می تواند فکر کند و ایده هایی در سر داشته باشد. رشد مهارت های شناختی کودکان بستگی زیادی به رشد زبان گفتاری دارد. در حقیقت کلمات، سمبلی برای معرفی یک شی واقعی (مثل: میز)، حیوان (مثل گربه)، عمل (مثل پریدن) یا ویژگی (مثل چاق) است. همراهی کسب زبان گفتاری با کسب مفاهیم و تصاویر ذهنی به کودک اجازه می دهد تصویر اشیا را در حافظه ی خود نگه دارد و با کمک زبان گفتاری در مورد آنها صحبت کند. بوسیله رشد مهارت های شناختی کودک فکر کردن را یاد می گیرد یعنی مفاهیم ذهنی را می سازد ، مقایسه می کند، طبقه بندی می کند، نتیجه گیری می کند، ارزیابی می کند و …
از 3 سالگی کودکان می توانند مشکلات را حل کنند و و چیزها را دوباره و کامل تریاد بگیرند که همه اینها به لطف رشد مهارت های شناختی در سطح بالاتر است که مرحله عملکردی و اجرایی نام گرفته. عملکرد اجرایی یعنی نظم دادن به حافظه، توجه، تمرکز و رفتارها. در این نوع مهارت های شناختی کودک می تواند اطلاعاتی که از قبل در حافظه خود ضبط کرده است را به خاطر بیاورد و توجه خود را روی جنبه هایی که مناسب می داند متمرکز کند و به شکلی متفاوت از آنچه انتظار داریم عکس العمل نشان دهد. در این مرحله همچنین یاد می گیرد توجه و رفتارهایش را هدفمندتر کند. با این حال کودکان کم سن هنوز در مدیریت هیجانات، رفتارها و عملکرد خود ناتوانند و اگر بیش از این از کودک انتظار داشته باشید هم شما و هم فرزندتان سرخورده خواهید شد. اما می توان محیط را به شکلی آماده کرد که کودک بتواند کنترل هیجاناتش را یاد بگیرد مثلا کودکان نیاز به دویدن، پریدن، بالا رفتن، دستکاری کردن و… دارند و باید به جای آنکه از او بخواهیم مدت زمان طولانی فقط بنشیند، محیطی فراهم آوریم که بتواند مهارتهای حرکتی خود را تمرین کند زیرا هم فرصت تحرک پیدا می کند و هم می تواند احساس جسمی خوبی داشته باشد. باید توجه داشت رشد توانایی کودک برای کنترل هیجاناتش مثلا هنگام غذا خوردن یا آموزش بستگی به رشد مغز او دارد و وقتی این موضوع مهم را در نظر نداشته باشید ممکن است رفتارهایی نابسنده و نامناسب داشته باشید.
اهداف اصلی رشد شناختی کودکان 2 سال به بالا عبارتند از :
خوشبختانه امروزه ابزار و تجهیزات متعدد و مناسبی برای کمک به رشد مهارتهای متفاوت کودکان وجود دارد که والدین و مربیان می توانند از آنها بهره بگیرند. مثل اسباب بازی ها و ابزارهای مختلف و متعددی که برای رسیدن به اهداف ذکر شده طراحی شده اند.
در همین راستا، فرفرک تلاش کرده برای تمام کالاهایی که به رشد شناختی کودکان کمک می کند در رابطه با کاربرد و مهارتی که کودک می تواند کسب کند توضیحات دقیق و مفید ارایه کند تا والدین با اطلاعات بیشتر و آسودگی خاطر اسباب بازی مورد نظر را انتخاب کنند.