
ویکیپدیا را که دنبال "اربعین" بگردیم، نوشته : اربعین در لغت به معنی چهلم است و در اصطلاح اسلامی، به بیستم صفر ۶۱ هجری قمری، چهلمین روز بعد از شهادت امام سوم شیعیان گفته میشود. اما ما وقتی از اربعین و دلتنگی برای آن سخن میگوییم منظورمان سفر است؛ البته نه سفری از جنس سفرهای مرسوم. سفری از ناخودآگاه به خودآگاه، سفری در تاریخ، سفری در جستوجوی یافتن پاسخ سؤالهایی که سالهاست با ما همراهاند و هر محرم و صفر مثل زخم تازه سر باز میکنند و بعد از دو ماه بدون پاسخ رویه میبندند، سفری از سرگشتگی به سرپناه، از بیراهه به مسیر، از ظلمت به نور. اربعین برای آنان که تجربهاش کردهاند، خود خود زندگی است. درست مثل افکاری که به یکباره به ذهن آدم هجوم میآورد و وقتی بهخود میآییم طول میکشد تا بفهمیم مرز دنیای حقیقی و دنیای خیالمان را؛ پر است از تغییر صحنه، بدون اعلان قبلی، طوری که گاهی چنددقیقهای طول میکشد تا متوجه شویم کجا ایستاده ایم اما این تغییر صحنهها هرقدر هم ضرباهنگ تندی میگیرد، برایمان آزاردهنده نیست، شبیه خود خود زندگی!
اربعین فقط هم در سفر خلاصه نمیشود. اربعین قصه دلدادگی آدمهاست و به تعداد آدمها این قصهها متفاوت است. قصه آنها که همانقدری که شوق رفتن دارند پر از دلیل عقلیاند برای نرفتن، دلیل عقلی برای «در این زمان» نرفتن و برای « با این شرایط» نرفتن. قصه آنها که از در خانه که راه میافتند تا قبل از اینکه پایشان به خاک عراق برسد، این سفر را از توان خویش فراتر میبینند و چندمرتبه عزم برگشتن میکنند. و قصه آنها که معجزه را باور دارند اما گمان میکنند آخرین معجزاتی که بشر به خود دیده برای 1400سال پیش است.
اربعین از جمله خاصترین و نابترین و منحصر به فرد ترین اتفاقات زندگی یک مسافر است. پر است از تجربیاتی که بارها در بیدار-خوابی داشتهایم؛ چنان ملموس که نمیتوانیم خواب بپنداریمشان و چنان خاص که نمیتوانیم برای کسی تعریف کنیم و مطمئن باشیم آنچه را که دیدهایم و حس کردهایم باورکنند. تقلایی عجیب که درنهایت تنها چارهاش میشود شال و کلاه کردن و دل به جاده زدن برای رفتن و رسیدن به جوابهایی که بیقرارمان کردهاند. مسیری که اگر دل دل کنیم و زمانش را از دست بدهیم، برای جبرانش باید دستکم یکسال صبرکنیم و خدا میداند در این یکسال چه بر ما خواهد گذشت و آیا سال بعد هم دعوتنامهاش به دستمان میرسد یا نه. این را اربعینرفتهها خوب میدانند؛ از بس که جامانده گذرنامه در دست دیدهاند و زائر دقیقهنودی، زائر دقیقه نودیای که تا رد شدن از مرز خودش هم متوجه نمیشود چهطور همه گرههایش پشت هم باز شد و کارهایش پیش رفت و حالا افتاده میان خیل زائرانی که سینهای مالامال از " لبیک یا حسین " دارند .
هرسال با اینکه دلتنگی از اولین روز بعد بازگشت از سفر اربعین به گلویمان چنگ میانداخت، اما دلهرهها از اول محرم شروع میشد. دغدغه گذرنامه و روادید و مرخصی و دعوت. لحظهشماری برای اینکه اسممان وارد فهرست زائران اربعین شود؛ زائران سفر بابی انت و امی و اهلی و مالی.
امسال اما این دلهره چندماهی میشد که سایه سنگینش بر شانههایمان بود و عاقبت هم شد آنچه نباید میشد: ویروس کرونا مرزهای منتهی به جاده بهشتی مشایه را به رویمان بست و ما، همه ما، ماندیم جامانده و وامانده و درمانده....
هر سال دست هم را میگرفتیم که جامانده بینمان نباشد و امسال شانهی هم را میفشاریم از این رنج و حسرت مشترک.
هرچند امید پررنگی در دلهایمان هست که با نابودی کامل این ویروس منحوس، سال آینده بار دیگر هم پای هم، پا در این خاک-راه آسمانی خواهیم گذاشت اما امسالمان را چه کنیم؟ ما گمشدگانی که یکسال به امید این سفر بودیم که پیدایمان کنند، امسال را چگونه پشت سر بگذاریم؟