
ظهر بود و آفتاب دیگر شورش را درآورده بود! صاف صاف توی چشم هایت نگاه می کرد و می گفت: گرمت است؟ هوا که خوب است بابا جان. همین حرف هایش بود که حرص آدم را در می آورد دیگر، بعد هم با همان گرمای زجرآوری که دارد می تابد.
یکی نیست این وسط ها بگوید آخر جانت سرآید، بلایی که تو سر ما آوردی بمب اتمی سر هیروشیما نیاورد، اصلا میدانی همین اشعه های فرابنفش تو چه عمری از ما می کاهد؟ دو کلام می آییم حرف بزنیم صاف می تابی توی چش و چالمان.
خاطرم هست بچه تر که بودم میخواستم این خورشید بی همه چیز را ببینم اول با یک عینک آفتابی نشد بعد یک عینک آفتابی دیگر روی همان زدم دیدم مثل اینکه می شود کمی نگاه کرد! سومین عینک آفتابی را هم زدم و احساس میکردم خیلی کشف مهمی انجام داده ام.
با همان وضعیت و سه عینک آفتابی که روی هم زده بودم رفتم داخل خانه و گفتم: من تونستم خورشیدو ببینم! یک حس ابرقهرمانی هم سراغم آمده بود که نگو، مثال همان حسی که موقع کشف چراغ کنترل تلویزیون داشتم.
قضیه این بود که برای اولین بار کنترل تلویزیون را مقابل دوربین گوشی نوکیا گرفتم و دیدم چشمک می زند، درحالی که با چشم عادی نمی توان این تابش ها را دید، کلا من خیلی کاشف بودم و هستم، از این رو همیشه به دنبال باز کردن اسباب اساسیه منزل بودم، از موتور آلمیچر اسباب بازی های کنترلی ام گرفته تا دستگاه گیرنده تلویزیون و حتی خود تلویزیون لامپی های قدیمی سامسونگ!
در نهایت هم کلی کتک میخوردم، در پی کار هایی که می کردم خیلی علاقه به ساختن هم داشتم. برای مثال من هیچ وقت مثل پسر بچه های دیگر بازی نمی کردم، بیشتر اوقات توی خانه بودم و در نقش های مختلفی خودم را سرگرم می کردم، خیالش را کنید اگر قرار بود کارمند بانک شوم واقعا باید یک باجه بانک می ساختم آن هم با هرچه دم دستم بود، حتی سر رسید و فیش های بانکی را هم از پیش با خودکار طراحی میکردم...
خلاصه که شخصیت پیچیده من از کودکی تا به حال همیشه مایه تمایز من از دیگر هم سن و سالانم بوده و هست، زمانی که برای آزمون سنجش ورود به مدرسه و پایه اول رفتم به پدر و مادرم گفتند پسرتان را به مدارس نمونه و تیزهوشان ببرید و آنجا ثبت نام کنید. اما چه کنیم دست تقدیر و البته بی پولی باعث شد نتوانم به آن مدارس بروم، دوران ابتدایی خوشبختانه یک مدرسه نوساز به اسم راه روشن در محله خودمان ساختش را به اتمام رسانیده بود و من آنجا کلاس ۱/۱ با معلمی به اسم آقای دلگشاد آشنا شدم.
وی هم جوان و هم خیلی کاربلد بود، گویی چندین سال معلم بوده اما اینطور نبود، اخلاق خوش و روش تدریس درست همواره باعث می شد به درس علاقه پیدا کنم، در کنار این یک خاطره هم از روز کلاس اول به یاد دارم، خاطرم هست که یکی از همکلاسی هایم که ظاهرش خیلی شبیه مجری های کودک برنامه ها بود مدام می خندید و نمی دانم بغل دستی اش به او چه می گفت که نمی توانست جلوی خنده اش را بگیرد، موهای فر و البته زیادی داشت که بخاطر همین چهره اش را بانمک می کرد.
آخر سر هم معلم یعنی همان آقای دلگشاد روز اول از کلاس بیرونش کرد، به خیالم روز دوم بود چرا که من برای جشن الفبای کلاس اول به مدرسه نرفتم چون خوابم می آمد و خوشبختانه پدر و مادرم خواب من را از اولین جشن الفبای زندگی ام مهم تر می دانستند، در نهایت پدرم به مدرسه رفت و آلبومی شامل عکس دانش آموزی با لباس فارق التحصیلی خودم تزئینات الفبایی و تکه های برجسته ای که وقتی آلبوم را باز می کردی از توی کتاب به صورت سه بعدی به بیرون می آمدند برایم آورد، ظاهراً به تمام بچه های کلاس اولی از طرف مدرسه این آلبوم ها با امضای معلمین خودشان داده شده بود، من خاطرم هست که توی رخت خواب از جایم بیدار شدم و پدرم آلبوم را داد دستم و یک لحظه پشیمان شدم که چرا نرفتم آخر به گمانم جشن بوده و کیک هم خورده اند.
از معلم هایم فامیلی همه را به خاطر دارم، کلاس اول آقای دلگشاد بود که با همسرش در همان مدرسه مشغول به تدریس بودند، یادم می آید پس از مدرسه سر خیابان اصلی ایستگاه تاکسی بود و این دو باهم صندلی جلوی تاکسی می نشستند به جهت اینکه کنار هم باشند، احتمالا خانمش هم روی پایش می نشسته دقیق نمی دانم ولی جوری بود که جا می شدند و به نظر می رسید باهم خیلی خوش باشند.
آخر سر خبر رسید که به دلایلی در آستانه جدا شدن از یکدیگر هستند و این خبر برای برخی والدین که آنها را می شناختند ناراحت کننده بود. سال اول همان سال هایی بود که هنوز در مدارس شیر توزیع می شد و خب درد سر ترکیدن شیر ها در کوله مدرسه بر اثر حمل نامناسب همیشه دستمایه شوخی و خنده بچها بود.
از این جهت من همیشه پیش از خوردن زنگ خونه یا همان زنگ آخر شیر را میخوردم تا مبادا توی کیفم بترکد و کتابهایم شیری شود، این به کنار اوایل شیر ها لیوانی و استوانه ای بود و بعد ها مثلثی شکل شد که من واقعا خیلی از شکل و شمایل آن خوشم می آمد.
کلاس اول تمام درس هایم را «خیلی خوب» گرفتم و خوشحال و شاد و خندان تابستان را شروع کردم، دست بر قضا این خوشحالی خیلی دوام نیاورد و به سرعت دوباره ماه مهر فرا رسید و من باید به کلاس دوم ابتدایی می رفتم، این بار معلمی به اسم خانم جمشیدی، بلایی بود که بر سر من نازل شد، یک معلم جوان اما بسیار شیتان پیتان که در آن سالهای ۹۱ تا ۹۲ که به جز پراید و پیکان و نهایت پژو آر.دی چیزی اطرافمان نمی دیدم با مزدا 3 می آمد و همه در کف رخسار و ماشین او بودند، البته که ما بچه بودیم و این چیزا ها حالیمان نمی شد در هر صورت این معلم خیلی علاقه ای به تدریس نداشت و فقط دوست داشت تکلیف و رونویسی های طولانی آن هم چند بار از روی یک درس به ما بدهد، والدین از شیوه تدریس او بسیار ناراضی بودند و همین هم شد که در آخر من کلاس دوم بعضی درس ها مانند ریاضی را «قابل قبول» شدم.
فارق از معنای خود کلمه قابل قبول که نشانه پذیرفته شده است، ما به معنی آن توجه نمی کردیم و خیال می کردیم یعنی اوضاع خیلی خیط است و حداقل باید خاک توی سرمان «خوب» را می گرفتیم.
از این گذشته خانم جمشیدی به دلیل وضعیت مالی خوبی که داشت شایعه شده بود خواهر «پژمان جمشیدی» است، نامش همیشه در تیتر یک اخبار فوری مدرسه برای والدین بود، آخرسال هم به همه بچها یک تراش «باب اسفنجی» هدیه کرد فارق از نمره هایشان.
کلاس سوم آقای خدابنده لو یک مرد میانسال و کچلی بود که فقط دور مو داشت، این بنده خدا را همیشه در تصورم با همان کت سبز تیره کبریتی که داشت به یاد می آورم، معلم بدی نبود اما مدارا می کرد، در کل درس من خوب بود اما چون در ریاضیات استعدادی نداشتم همواره علاقه ای هم به آن نشان نمی دادم، روزی آقای خدابنده برای آزمون سه صفحه از کتاب ریاضی را در نظر گرفت و گفت همه باید این سه صفحه را حل کنید و برای من بیاورید، من تا آنجایی که توانستم سعی خودم را کردم اما نتوانستم تمام کنم و گفت: کسایی که تموم نکردن بیان پای تخته بشینن، وقت اضافه دارن تا بیارن تحویل بدن.
این جمله خیلی استرس زا بود، دیدن اینکه به قولی بچه زرنگ های کلاس مانند «اسدی» سریع تمام کردند و نیاز نبود زیر تخته مقابل نگاه سنگین بقیه همکلاسی ها باشند حس بدی به من می داد.
دیدم بعضی ها تحویل می دادند و خدابنده فریاد سر می داد که: این چیه نوشتی؟ بعد کتاب را پرت می کرد وسط کلاس تا خود همان دانش آموز خم شود و آن را از روی زمین بردارد، دوست نداشتم این صحنه تحقیر آمیز را خودم تجربه کنم، نوبت به تصحیح کتاب من که رسید ابتدا کمی توضیح داد و گفت ریحانی از تو انتظار نداشتم، و بی آنکه کتاب را پرت کند گذاشت جلویم و گفت برو بشین، آنجا بود که نفس راحتی کشیدم و فهمیدم معلم یک فرق اخلاقی بین بچه های شر و بچه های مثبت کلاس می گذارد.
مادرم که به مدرسه می آمد معلم با او صحبت می کرد و به خانه که می رسیدم همیشه این جمله را می شنیدم: آقای خدابنده میگه پسر خوبیه ولی ریاضیش ضعیفه، ببین مثل ابوالفضل اسدی که درسش انقد خوبه باش، معلم می گفت درسته بچه شیطون و شریه، اما سرش به تنش می ارزه!
خیلی سعی کردم که ریاضی را آنطور که باید یاد بگیرم اما هیچگاه نه از آن خوشم آمد و نه به جمله «ریاضی مثل عسل شیرینه» اعتقادی پیدا کردم، تنها چیزی که دست گیرم شد غصه خوردن و ناراحتی و گاهی گریه بود و بس.
این نیز گذشت و سال چهارم خانم عبدی معلمی لاغر اندام با لباس فرم و مقنعه سرمه ای و البته یک عینک رکاب نازک شیشه مستطیلی سر راهمان سبز شد.
طبق معمول به دلیل عدم استعداد من در ریاضی باز هم معلم همیشه سر من و آنهایی که مثل من در این درس ضعیف بودیم داد و فریاد می کرد، آخر حس بدی داشت که در تمام درس ها خوب باشم و فقط بخاطر کسر و ضرب در دسته دانش آموزان تنبل قرار بگیرم.
معلم همیشه کار داشت و سرش شلوغ، گویی خانم عبدی مدیر کل امور شخصی ریاست جمهوری باشد و ما نمی دانستیم، یکبار من را پای تخته کشاند و گفت کسر چکشی حل کن که من نتوانستم، با غیض زیادی پای تخته آمد و توی سرم زد و گفت: پس کی میخوای یاد بگیری؟ بچها هم همه خنده ریزی کردند و من هم کمی ناراحت شدم.
همیشه اشکم دم مشکم بود اما به هر زوری بود جلویش را می گرفتم، آمدم نشستم و چیزی نگفتم، زنیکه معلوم نبود از کجا پر بود که اینطور سر من خالی کرد، از آنجا به بعد نفرتی مثال زدنی از او در دلم شکل گرفت.
واقعیت این است که معلم اصلی که قرار بود از ابتدای سال در کلاس او باشم معلمی چاق و تپل به اسم خانم «جعفری» بود، زنی خندان و خوش رو که بسیار شوخ بود، بر عکس عفریطه ای مانند عبدی که دمار از روزگارمان در می آورد، انگار که این را از اداره فرستاده بودند برای شکنجه ما که فقط چند بچه کلاس چهارمی بودیم! حال بگذارید برایتان بگویم چه شد که من در کلاس خانم عبدی گنجانده شدم.
کلاس خانم جعفری کلاسی بود که اراذل و اوباش زیاد داشت، از همین رو مادرم اصرار می کرد که من به کلاس خانم عبدی بروم که بچه های موجه تری در آن بودند.
به بهانه اینکه خانم جعفری خوب درس نمی دهد و اینکه بقیه مادران گفته بودند خانم عبدی بهتر است و انگار پز آن را می داند مادرم گفت تو برو داخل کلاس بشین و کاری نداشته باش! من چند روزی داخل کلاس خانم عبدی بودم بدون اینکه اسمم داخل لیست باشد و این مرا کمی نگران کرده بود.
سر انجام روزی معلم ما را جابجا کرد و من در میز اول قرار گرفتم جوری که مقابل چهره نحس خانم عبدی بودم، چشمش به من افتاد و متوجه شد که برای حضور و غیاب اصلا واکنشی نشان ندادم، پرسید اسم تو رو خوندم؟ با شک و تردید گفتم: نه خانم. گفت: اسمتو بگو ببینم. اسمم را به او گفتم و عینکش را صاف کرد تا لیست را مجدد بررسی کند، پس از اینکه اسمم را پیدا نکرد ابتدا گفت: اسمت توی لیست نیست مطمئنی توی کلاس منی؟ من هم هیچ واکنشی نشان ندادم و می ترسیدم نقشه هایی که همه اش زیر سر مادرم بود نقش بر آب شود و فقط گفتم: نمیدونیم خانم. بعد هم با یک نگاه خیلی سنگین بلند شد و رفت بیرون، به گمانم به دفتر رفته بود تا بررسی کند من در کدام کلاسم. بعد چند دقیقه توی کلاس آمد و با آن کفش های پاشنه بلندش تق تق کنان جوری که صدایش کل سالن را برداشته بود به سمتم آمد، شانه مرا گرفت و به سمت خودش کشید، از نیمکت مرا بیرون آورد و گفت: تو اصلا توی کلاس من نیستی! کی به تو گفته بیای سر کلاس من بشینی؟ و مرا همانطور برد طبقه بالا و آنجا بود که من با ترس خودم یعنی مواجه شدن با اراذل و بچه های شر کلاس چهارمی روبرو شدم.
درب کلاس باز شد، خانم عبدی با ادا و اطوار زیادی به خانم جعفری گفت: خانم جعفری این بچه توی کلاس شماست الان چند روزه داخل کلاس من میاد می شینه شما چرا پیگیری نکردید؟ خانم جعفری هم با آرامش گفت: وایسا ببینم اسمت چیه؟ اسمم را به او گفتم و بعد از بررسی کردن گفت: ریحانی کجا بودی چند روز من برات غیبت زدم اینجا پسرم؟ خانم عبدی هم ادامه داد که: الان چند روزه سر کلاس من بوده نمیدونم کی اینو راه داده توی کلاس! خانم جعفری هم گفت: اشکالی نداره بیا بشین پسرم، بعد هم خانم عبدی رفت در بسته شد و ضربان قلبم همینطور تند و تند می زد.
خانم جعفری رو کرد به من، سپس نگاهی به بچها انداخت و گفت: بچها ریحانی همکلاسی جدیدتونه حالا چند روز اشتباهی تو یه کلاس دیگه بوده بهش کمک کنید درسایی که این چند روز بهتون دادم رو یاد بگیره.
کمی آرام شدم، روی نیمکت خالی نزدیک در توی ردیف اول نشستم، پشت سرم را نگاه کردم دیدم چند تا از بچه ها می خندند. به گمانم فکر کرده بودند من چقدر خنگ هستم که نتوانستم موقع کلاس بندی بفهمم در کدام کلاسم. آن روز گذشت و به خانه که رسیدم همه چیز را به مادرم توضیح دادم.
او هم گفت: غلط کرده که همچین کاری کرده اشکالی نداره میام با مدیر صحبت میکنم تو رو جابجا کنه اسمت بیاد تو لیست کلاس ۴/۱ خانم عبدی، متاسفانه مادر من متوجه نبود که خانم عبدی نمی تواند معلم مناسبی برایم باشد، شاید اگر در کلاس خانم جعفری بودم در طول سال کمتر توسط معلمی همچون خانم عبدی تحقیر و اذیت می شدم، از همین جا میگویم: نفرین به قبر امواتت خانم عبدی!
سرانجام من جابجا شدم اما چه فایده؟ با آن شخصیت عجوزه همیشه زنگ ریاضی ترس مورد توهین قرار گرفتن از سوی او و یا مایه تمسخر بچها بودن به سراغم می آمد.
در کل در درس های دیگر قله ها را فتح کرده بودم اما عبدی معلمی نبود که این ها را ببیند و اصلا آدمی نبود که کمی مدارا کند، بعضی از آزمون ها کسانی که برگه شان را زود تر تحویل می داند و تمام سوالات را درست پاسخ داده بودند می توانستند برگه بقیه بچها را جمع کنند، خب این یکی از افتخاراتی بود که من همواره آن را کسب می کردم.
حتی اواسط سال خودش من را به عنوان سرگروه و مبصر کلاس انتخاب کرد جوری که کلاس را رها می کرد می رفت و مطمئن بود نظم کلاس برهم نمی خورد.
چه فایده وقتی همه اینها حس ناکافی بودن را القا می کرد، او با یکبار تخریب یک بچه مقابل بقیه هم سن و سالانش، در تصور من فردی منفور از خودش به جای گذاشت برای ابد.
سال پنجم بالاخره از چنگ دیو صفتی چون عبدی رهایی یافته و به کلاس خانم «عزت پور» رفتیم، معلمی بسیار دانا و البته خوش برخورد، من در کلاس خانم عزت پور واقعا پیشرفت کردم، او هنر من را کشف کرد و به همراه یکی از دوستانم که اتفاقاً افغان بود و تبحر خاصی در نقاشی کشیدن داشت به عنوان نقاشان برتر کلاس انتخاب کرد، اگر اشتباه نکنم فامیلی آن دوستم ناظم بود، با اینکه سنی نداشت اما قدرت عجیبی در رسم خطوط و نقوش با دست خالی داشت، به طوری که چیزی نبود نتواند از پس کشیدن آن بر بیاید، می گفت یکی از عمه هایش نقاش و دیگری مدرس زبان انگلیسی است و بخاطر همین از آنها چیز هایی فرا می گیرد. من در کلاس پنجم هم درسم پیشرفت کرد و هم بهتر دیده شدم، حتی کارها و نقاشی های من را به عنوان نمونه به بازرس مدارس نشان می داند و این حس خوبی به من می داد.
از آن گذشته من در کلاس پنجم با یکی از هم کلاسی هایم به اسم محمد چوپان پیشه یا (چوپان بیشه) که تبار یزدی داشت خیلی صمیمی شدم، در حدی که همه آمد و شدمان با هم بود و خیلی به هم نزدیک بودیم، چندی نگذشت که فهمیدیم طبع ما در نویسندگی مثل همدیگر است، داستان های طنزی که من می نوشتم و برایش میخواندم را دوست داشت، روزی خودش هم داستانی نوشت و من واقعا از محتوای آن خوشم آمد و به او گفتم که چقدر از داستانش خوشم آمده.
در کل شخصیت آرامی داشتم، جوری که آشنا شدیم هم خیلی جالب بود. داشتم برای خودم حیاط مدرسه را متر می کردم که یک آن از پشت سر دستش را دور گردنم انداخت و شروع کرد به اذیت کردن، من هم در تلاش بودم تا خودم را آزاد کنم که در آخر همان شد که باهم دوست شویم.
از آنجا که در یک کلاس بودیم نزدیک تر هم شدیم، نوشتن تکالیف، کمک کردن به همدیگر و رفتن از مدرسه به خانه باعث شد بیشتر یکدیگر را بشناسیم.
همه چیز به خوبی و خوشی پیش می رفت تا زمانی که متوجه شدم بچهای کلاس حرف هایی در مورد ما پچ پچ می کنند و زیر لب می خندند، آن هم از سر حسادت به دوستی ما که بیش از یک دوستی ساده نبود! خلاصه پیگیر ماجرا شدم و سرانجام فهمیدم ظاهراً برای اینکه بین ما را بهم بزنند حرف های مزخرفی را برایمان درست کردند آن هم بخاطر اینکه ما زیادی با هم بودیم و دوست دیگری را برای خودمان انتخاب نمی کردیم.
بعد از فهمیدن این موضوع که چرا اصلا باید اینگونه باشد خودم با او سرد تر شدم، بدون اینکه بخواهم مستقیم چیزی بگویم از او فاصله گرفتم و فقط برای حرف دیگران یک دوستی ساده را پایان دادم.
سال پنجم تمام شد و من دیگر هیچ وقت او را در مدرسه راه روشن ندیدم، با شروع شدن سال ششم ماجرا های جالب تری آغاز شد، به عنوان بلند پایه ترین دانش آموزان مدرسه ابتدایی، کلاس ششمی بودن برای ما یک امتیاز بود، مخصوصاً اینکه کلاس ما در آخرین و سومین طبقه مدرسه بود و البته به طور ویژه بزرگ ترین کلاس مدرسه متمایز از سایر کلاس های پایه ششم را داشتیم.
معلم ما معلم جوانی به اسم آقای «علی شهبازی» بود که به همراه نامزد خودش خانم «سکینه کورکونانی» در مدرسه مشغول تدریس بودند، بعد از چند مدت که معلم متوجه اخلاق و البته سطح عالی خاص درسی من شد من را به عنوان یار امین خودش انتخاب کرد و تبدیل شدم به پیک نامه رسان میان سکینه خانم و علی آقا، به طوری که حرف هایشان را به هم می رساندم و یا از این کلاس به آن کلاس می رفتم، سوئیچ ماشینش را به من می داد تا ظرف غذای خالی که نامزدش برایش آورده بود را در داشبورد قرار دهم و از این قبیل چیز ها که بقیه سر همین ها حسادت می کردند، گویی چشم دیدن این چیز ها و نزدیک بودن من به معلم را نداشتند.
از قضا همه با من خیلی جور بودند، از ناظم مدرسه که همان آقای خدابنده لو معلم کلاس سوم من بود بگیر تا مدیریت و حتی معاون پرورشی خانم «عباسی» که پیش تر معلم خواهر بزرگترم در مدرسه دخترانه «حبیب ابن مظاهر» بود و شناختی از خانواده ما داشت.
از این رو آقای شهبازی اعتماد کاملی به من داشت و همینطور تمام پرسنل و کادر مدرسه، از مدیر و معاون و ناظم گرفته تا خانم «فامیلی» متصدی بوفه و خانم «جعفری» سرایدار مدرسه.
بعد ها در انتخابات شورای دانش آموزی کاندید شدم و رای هم آوردم، از این رو به عنوان یک دانش آموز ویژه، یار آقای شهبازی و البته عضو شورای دانش آموزی مدرسه با کارت مخصوص خودم دیگر در پوست خودم نمی گنجیدم و خدا را بندگی نمیکردم.
البته این را هم اضافه کنم که در انتخابات خودم دیدم بچها اسم ها را مشت مشت و چند تا چند تا توی صندوق ریختند و خب یکجور تقلب سیاسی هم شد به تقلید از رجال کشور در انتخابات ریاست جمهوری.
سال ششم هم با تمام بالا و پایین ها به اتمام رسید، من برای همیشه مدرسه «راه روشن» را با تمام خاطرات و داستان هایش ترک می کردم، خاطرم هست زنگ آخر که دیگر مدرسه خالی شده بود و همهمه و فریاد بچها جایش را به سکوتی غریبانه داده بود قدم هایم را آرام تر بر می داشتم، به نقش در و دیوار مدرسه نگاه می کردم و طی این شش سال دیدم که چطور بچها مدرسه ای نوساز را ویرانه کردند، با همه اینها دیگر قدم هایم به دم در مدرسه رسید، بوفه تعطیل بود و خانم فامیلی آنجا نبود.
نفس عمیقی کشیدم، خاطراتم را مرور کردم، کوله پشتی ام را سفت کردم و برای همیشه و آخرین بار از مدرسه بیرون رفتم، می دانستم که این دیگر آخر خط است.
با وجود اینکه در کارنامه سال ششم تمام درس ها را «خیلی خوب» گرفتم، به خیالم فهمیدم این خیلی خوب ها نبود که ارزش داشت، چقدر خوب میشد اگر در بازی هایمان و در دوستی های ساده ای که داریم خیلی خوب گرفته باشیم.
پایان؛ امید ریحانی