[ ساعت ۱۵:۲۱ ]
امروز بعد از ظهر، بعد از کلاس مجازی چال زنی و انفجار، یهو به ذهنم اومد در مورد فروشگاه های اینترنتی موجود در «تبریز» تو گوگل سرچ کنم. بین نتایج جستجویی که گوگل نشون میداد، تصادفاً وارد سایتی به اسم Tabriz.io شدم.
این سایت در مورد استارتاپ‌ها و شرکت های فناوری محور تبریز بود که توسط جوونای تبریزی شکل پیدا کرده بود. وقتی بین صفحات این سایت خبری چرخ می زدم و عکس های گروهی 20-30 نفره از دختر پسرهای جوون رو می دیدم، متوجه شدم این فقط من نیستم که به دنبال یه کسب و کار فناوری محور هستم. از قضا تعداد خیلی زیادی از جوون‌ها، هم دختر و هم پسر به دنبال چنین کاری هستن و اهداف جالبی هم می‌شد بین این آدما پیدا کرد.
بعضی از این جوون‌ها با هدف صرفاً پول درآوردن تو فکر اینکار هستن .. بعضیاشون با هدف معروف شدن (مثل سلبریتی های دنیای فناوری) و اینکه یه روزی برسه در مقابل صدها نفر بایستن و سخنرانی کنن، دنبال اینکار هستن .. بعضیا بخاطر سرمایه و پس‌انداز خیلی کم که نمیتونن یه مغازه یا شرکت باز کنن، فکر میکنن اینکار کم هزینه تره – و البته تقریباً درست فکر میکنن – و به همین خاطر دنبال اینکار هستن.
ولی به نظرم باید اول از همه چی، خدمت به مردم زجرکشیده ایران و برداشتن یه قدم در راستای رفاه و آرامش مردم، اصلی ترین اولویت بنیان گذاران این استارتاپ‌ها و شرکت های این چنینی باشه.
در همین حین وارد یکی از صفحات این سایت شدم که عنوانش معرفی استارتاپ های شهر تبریز بود. یه لیست ساده از پنجاه-شصت‌تا اسم کسب و کار که زیر هرکدوم، لینک سایت اون کسب و کار گذاشته شده بود. با دقت از اول تا آخر این لیست رو نگاه کردم. میخواستم صفحه رو ببندم اما نتونستم بی خیال باشم و از کنار این قضیه بی‌اعتنا عبور کنم.
اسکرول کردم پایین صفحه و شروع به نوشتن یک کامنت کردم. نوشتم:
«سلام، با توجه به قدیمی بودن این لیست، تعداد قابل توجهی از این سایتها رو وقتی رو لینکشون کلیک می‌کنیم، صفحه‌ای لود نمیشه و ظاهراً سایتشون از دسترس خارج شده. ناامید کردن یک جوان یا یک تیم جوانِ پرانگیزه اصلا کار درست و انصاف نیست اما متأسفانه بیشتر این سایتها کپی دیجی کالا هستن و در مورد برندینگ خیلی ضعیف عمل کردن.
یک توصیه به دوستانی که به دنبال راه‌اندازی یه استارتاپ و خصوصاً کسب و کار اینترنتی هستن دارم، به هیچ عنوان و بازهم تأکید میکنم به هیچ عنوان توی اسم کسب و کار و دامنه‌ی سایتتون از کلمه های «دیجی» و «کالا» استفاده نکنید!، چون یک سایت زرد و کپی شده و کم اعتبار جلوه می کنید و فرصت پیشرفت و ترقی رو در آینده از خودتون می‌گیرید.
یه کسب و کار اینترنتی هیچ وقت مثل یه کسب و کار سنتی و مغازه معمولی تو یه گوشه‌ی شهر نیست. تو مغازه بعد از بیست-سی سال فعالیت، نهایتاً چند صد نفر یا دو-سه هزار نفر با مغازه شما آشنا باشن. اما تو کسب و کار اینترنتی شما میتونین در عرض چند سال، چند میلیون نفر رو با برند خودتون آشنا کنید. به این فکر کنید که چند سال بعد از شروع اینکار، شما به عنوان مؤسس این برند در مقابل چند صد نفر یا چند هزار نفر آدم که مشتاق شنیدن حرفای شما هستن، میکروفون به دست روی سِن وایستادید. چطوری روتون میشه بگید اسم برند خودتونو از دیجی کالا الهام گرفتید؟ (اصطلاح محترمانه و مؤدبانه‌ای که بجای کلمه تقلید میشه ازش استفاده کرد). به دنبال درست کردن دیجی کالای دوم نباشید.
با اینکار وقت، انرژی و سرمایه مادی خودتونو هدر میدید و در صورت انجام اینکار، بعد از گذشت چند سال از شروع کار، از این بابت که چرا هنوز نمیتونید با دیجی کالا رقابت کنید، نباید شاکی باشید. چون مقصرش تصمیم خودتون و تقلید کورکورانه و سطحی از برندی هست که این روزا (خرداد~تیر 1399) بین مردم و کاربرای وب فارسی بشدت منفور شده و زیر مطالب مربوط به دیجی کالا تو سایت های خبری، همه از این شرکت گلایه و ناله میکنن».
به نظر من الهام گرفتن از مدل کسب و کاری یک برند به علاوه پوشش دادن ضعف‌ها و ایرادات اون برند، میتونه ایده خوب و نابی برای تولد یک کسب و کار جدید باشه، به شرطی که کسب و کار جدید، تقلید ظاهری و سطحی از کسب و کار اولی نباشه. و اتفاقاً همین پوشش دادن ضعف های همدیگه و ارائه دادن خدمات و امکانات بیشتر و بهتر هست که سبب بوجود اومدن فضای رقابتی بین شرکت‌ها میشه.
فضای کسب و کار از دوران باستان یه فضای رقابتی بوده و هرکسی که موفق شده مشتری های بیشتر و وفادارتر جذب کنه، پیروز نهایی این میدان بوده.
چند وقت پیش یه روز داشتم تو اینستاگرام چرخ میزدم، وارد پیج جف بِیزوس، بنیان‌گذار amazon.com شدم. تو قسمت IGTV پیجش یدونه فیلم دیدم. ظاهراً اونها تو فرهنگ سازمانی خودشون یه روز به اسم prime day دارن که هر سال اون روز رو جشن میگیرن. این فیلم هم مربوط به جشن روز پرایم دِی بود. فیلم نشون میداد جف بِیزوس وارد سکوی وسط یک استادیوم میشه و استادیوم پر از آدمه و همه دارن تشویق میکنن. جف بِیزوس چند دقیقه واسه مردمی که اونجا هستن صحبت میکنه.
هدفم از نوشتن این موضوع در اینجا این هست که کی فکرشو میکرد، کسب و کاری که کارش رو داخل یک گاراژ ساده شروع کرد و هیچ امیدی به آینده‌ای روشن و موفق براش قابل تجسم و تصور نبود، یه روزی به چنین موفقیتی برسه؟ آمازون داره سال به سال بزرگتر میشه و حتی برای حمل و نقل بار، برای خودشون ایرلاین هم تأسیس کردن. صدها هزار نفر تو کل دنیا مستخدم آمازون هستن و این شرکت هر سال میلیاردها دلار پول می‌بلعه و واسه بلعیدن پول، اشتهای سیری ناپذیری داره. از طرف دیگه هر سال میلیون‌ها دلار از منابعش رو تو جاهای مختلف هدر میده یا روی پروژه هایی که گاهاً منتهی به شکست میشن سرمایه گذاری میکنه. و این میلیون‌ها دلار اتلاف ثروت، براش رقمی حساب نمیشه و اتفاقاً به این روال خودش علاقه‌مند هم هست، چون اگه یکی از این پروژه‌ها کارش بگیره و موفق بشه، از طریق همون پروژه چند میلیارد دلار درآمد کسب میکنه.
بنابراین راه‌اندازی یک کسب و کار معتبر در بستر اینترنت، با رعایت کردن فاکتور های مهم میتونه به یک برند جهانی و کسب و کار بین‌المللی تبدیل بشه. داستان کمپانی های تکنولوژی موفق در سطح جهانی، کاملاً گویای این نظریه هست. برندینگ، موضوعی هست که مؤسس/مؤسسان یک کسب و کار خصوصاً کسب و کار مبتنی بر تکنولوژی، باید بهش خیلی اهمیت بدن و برای انتخابش ماه‌ها وقت بذارن.
/ پایان /
