در این مقاله علاوه بر تعریف متفاوتی که برای خلاقیت ارائه میشود؛ به ابعادی از مبحث خلاقیت و نوآوری میپردازیم که کمتر شنیدهاید اما در عین حال میتواند اثرات فوقالعادهای در کسب و کارتان داشته باشد.
مفهوم خلاقیت
کلمه خلاقیت در نگاه اول ذهن ما را به سمت خلق یک اثر هنری میبرد. مثل کشیدن یک نقاشی یا طراحی یک منزل. این نوع دیدگاه خلاف مفهوم واژه خلاقیت نیست؛ اما خلاقیت را فقط برای افراد خاصی در نظر میگیرد که ذاتاً خلاق به دنیا آمدهاند و روحیه هنری قوی دارند و همچنین با هنری فرض کردن خلاقیت، فقط آن را لازمه مشاغلی که در دسته هنر و طراحی قرار میگیرند میداند. حال سوال اینجاست که آیا افرادی که در مشاغل دیگر مثل تولید، مدیریت، مشاوره و سایر کسب و کارها فعالیت میکنند هم، میتوانند افرادی خلاق نامیده شوند؟ این افراد از چه طریقی باید خلاقیت را وارد کسب و کارشان کنند؟ خلاقیت برای این دسته از افراد چگونه تعریف میشود؟
تعریف جامعتری که میتوان از خلاقیت ارائه داد این است: خلاقیت یعنی نگریستن به هر چیزی فراتر از وضع موجود. با این تعریف در هر جایگاهی و در هر کاری میتوان با بهرهگیری از ذهنی خلاق نتایج بهتری را رقم زد و البته این تعریف بیانگر این است که خلاقیت موهبتی نیست که فقط افرادی خوششانس از آن بهرهمند باشند. بلکه به طور طبیعی در همه وجود دارد؛ فقط باید آن را کشف و از آن استفاده کرد.
در ادامه شما را با سه قدم اساسی و مهم که برای رسیدن به خلاقیت لازم است، آشنا خواهیم کرد.
اولین قدم قبل از شروع (خودباوری در خلاقیت)
در ابتدای مسیر باید با مفهوم خودباوری در خلاقیت آشنا باشید. مسئلهای که ارتباط نزدیکی با امید در فرد، تیم و سازمان شما دارد. داشتن خودباوری و ایمان به ظرفیتهای ذهنی خلاقانه خودتان، اولین و مهمترین قدم است. از این موضوع غافل نباشید که در هر زمانی اگر به تواناییهای خود تکیه نکنید و امید نداشته باشید؛ در ابتدا خودتان و بعد تیم و سازمانتان را متضرر خواهید کرد.
ایدهپردازی قدم دوم شماست
شما برای رسیدن به ایدهی نو و جدید چه کاری انجام میدهید؟ بسیاری از افراد ایده را حاصل یک الهام ذهنی میدانند. خودشان را نیوتونی در نظر میگیرند و منتظر افتادن سیبی روی سرشان هستند تا بتوانند به یک موضوع جدید دست پیدا کنند. این افراد تمام عمر خود را به دنبال الهام گمشدهی خودشان میگردند و اکثرشان هم با حسرت نرسیدن به آن به دیار باقی راهی میشوند! اما آیا واقعا ایده دادن یعنی همان الهام ذهنی از یک اتفاق ناگهانی؟ جواب خیر است.
برای رسیدن به ایدهای نو و جدید، کنجکاوی حسی است که شما باید آن را به شدت در خودتان تقویت کنید. اگر با نگاهی کنجکاوانه به میدان بیایید، در پیرامون خود دنبال تجربیات مختلف باشید و فعالانه و آگاهانه ایده را جست و جو کنید قطعا آن را پیدا خواهید کرد. به یاد داشته باشید که از قوهی تخیل در ایده پردازیهایتان حتما کمک بگیرید.
زیرتیتر
این شش کار را برای این که ذهنتان برای ایدهپردازی تقویت و آماده شود انجام دهید:
خلاقیت مفهومی مبتنی بر دانش است بنابراین شما باید پایه و اساس دانش خود را بطور مداوم توسعه دهید و برای ایدهپردازی بهتر مطالبی را بخوانید که قبلا نمیخواندید و هیچوقت از یادگیری و آموزش و کسب اطلاعات بیشتر دست نکشید.
همه چیز را در اطراف خود مهم، واقعی و زنده تصور کنید. حتی تصاویر یک کتاب را! این تمرین به شما کمک میکند از کوچکترین و شاید بیاهمیت ترین مسائل پیرامون خود به راحتی نگذرید و ایده را در هر جا و هر چیزی جست و جو کنید.
حتما از زمانهای استراحت خود بیشتر، خلاقانهتر و مفیدتر استفاده کنید. ذهن خود را درگیر کارهای مختلفی کنید. هرچه فعالیتهای بیشتری را تجربه کنید ذهنتان ایدهپردازتر میشود. از کلاسهای نوازندگی و اسب سواری تا حل جدول روزنامه و مجلات!
به هر چیزی که نگاه میکنید در آن چیزی را ببینید که دیگران نمیبینند. تا جاییکه میتوانید سعی کنید شبیه هیچکس نباشید. از مسائل کوچک شروع کنید. مثلا چیدمان میز کارتان را از دیگر همکارانتان متفاوت کنید.
هر روز چیزی را برای خود ایجاد کنید. برای این کار حتی اگر شده پنج دقیقه وقت بگذارید. سعی کنید متن کوتاه یا مقالهای بنویسید، طرح و نقاشی جدیدی بکشید، روزنامه را بخوانید و مفاهیم آن را برای خود تغییر دهید یا یک پاراگراف از یک کتاب را بخوانید و ادامهاش را شما خلق کنید.
خود را مجبور کنید که روزانه حداقل یک ایده با توجه به آنچه در اطرافتان گذشت در دفترتان یادداشت کنید.
مرحله آخر
اگر به این مرحله، یعنی مرحله ارزیابی ایدهها، آزمایش و برنامهریزی برای عمل رسیدید در واقع شما به موفقیت بیشتر از آنچه فکر میکنید نزدیک شدید. در مرحله آخر داشتن شهامت و کنار گذاشتن ترس، شما را سریع تر به نتیجه مطلوب میرساند. برای ارزیابی ایدههایتان باید آنها را عمیقا درک کنید و و تصویر واضحی از ایده را در ذهن خود مجسم کنید تا بتوانید راحتتر آن را آزمایش کنید. بررسیهای لازم را انجام دهید و انتخاب کنید که کدام ایده در صورت اجرا، سرعت رسیدن به موفقیت در کسب و کارتان را بیشتر میکند. بسیاری از ایدههای هزینهزا و یا کم کیفیت را باید کنار بگذارید و ایدههایی را که جای رشد و توسعه دارد را برگزینید و درنهایت برای پیاده سازی آن در کسب و کارتان برنامهریزی کنید. بهتر است از بخش سادهتر، کم ریسک تر و کم هزینهتر ایده اجرای آن را شروع کنید.
بعد از آگاهی از این سه مرحله اصلی برای رسیدن به خلاقیت در کسب و کار، اگر بخواهیم جمله فراتر از وضع موجود نگریستن را دقیقتر معنی کنیم باید به چند کلمه کلیدی اشاره کرد. ایمان، کنجکاوی، ایده، آزمایش و اجرا. با توجه بیشتر به این واژهها و نکات بیان شده در این مقاله، اکنون راحتتر میتوانید از خلاقیت، که یکی از با ارزشترین منابعی است که در وجودتان قرار داده شده است در هر کسب و کاری که دارید استفاده کنید.