مشکل معمولاً در دو جا است: عددی که برای ظرفیت در نظر گرفته شده و ترتیبی که کارها روی دستگاهها چیده شدهاند.
هر دستگاه دستکم سه عدد ظرفیت دارد:
ظرفیت اسمی: حداکثر تولید در ساعات کاری، با زمان سیکل استاندارد و بدون هیچ توقفی.
ظرفیت مؤثر: ظرفیت اسمی منهای توقفهایی که از قبل معلوماند، مثل استراحت، تعویض قالب و نگهداری پیشگیرانه.
ظرفیت واقعی: تعداد قطعهٔ سالمی که دستگاه در عمل تحویل میدهد. این عدد حساب نمیشود. از گزارش تولید شمرده میشود.
بسیاری از کارخانهها با ظرفیت اسمی برنامه میریزند. چنین برنامهای از روز اول عقب است.
یک پرس را در نظر بگیرید که دو شیفت کار میکند و زمان سیکل استاندارد آن ۳۰ ثانیه است. اعداد فرضیاند و فقط روش را نشان میدهند.
ظرفیت اسمی در ۱۶ ساعت: ۱۹۲۰ قطعه
توقف برنامهریزیشده (استراحت و تعویض قالب): ۲۴۰ قطعه کمتر
خرابی: ۱۸۰ قطعه کمتر
افت سرعت (سیکل ۳۲ ثانیه بهجای ۳۰): ۹۴ قطعه کمتر
ضایعات: ۵۶ قطعه کمتر
ظرفیت واقعی: ۱۳۵۰ قطعه
یعنی حدود ۳۰ درصد ظرفیت اسمی هر روز از دست میرود. بزرگترین سهم با توقف برنامهریزیشده است و نیمی از آن تعویض قالب است.
اگر تعویض قالب از یک ساعت به نیم ساعت برسد، روزی ۶۰ قطعه اضافه میشود، بدون خرید دستگاه جدید.
فرض کنید ظرفیت واقعی همهٔ دستگاهها را دقیق میدانید. باز هم این سؤالها بیجواب میماند:
کدام سفارش اول روی دستگاه برود؟ دو سفارش که قالب مشترک دارند، اگر جدا از هم برنامهریزی شوند، دو بار تعویض قالب لازم دارند. اگر پشت هم بروند، یک بار.
مونتاژ کی شروع شود؟ اگر یک زیرمجموعه هنوز ساخته نشده باشد، ایستگاه مونتاژ منتظر میماند. روی کاغذ ظرفیت داشت، ولی در عمل بیکار ماند.
دستگاهی که خراب شد، چه میشود؟ برنامهای که دیروز درست بود، امروز دیگر درست نیست.
محاسبهٔ ظرفیت میگوید این ماه چقدر بار دارید. زمانبندی میگوید فردا ساعت ۸، کدام قطعه روی کدام دستگاه برود. این دو کار متفاوتاند.
بیشتر نرم افزارهای تولید فقط کار اول را انجام میدهند: نیاز مواد و بار مراکز کاری را حساب میکنند. چیدن کارها روی هر دستگاه همچنان با برنامهریز است: با اکسل، کاغذ و تجربهٔ شخصی.
۱. برنامهٔ تولید شما بر اساس ظرفیت اسمی بسته میشود یا ظرفیت واقعی؟
۲. برنامهٔ روزانهٔ هر دستگاه را چه کسی و با چه ابزاری میچیند؟
۳. وقتی یک دستگاه خراب میشود، برنامهٔ بقیهٔ هفته چقدر طول میکشد تا دوباره چیده شود؟
اگر جواب سؤال دوم «یک نفر با تجربهاش» است، دانش برنامهریزی کارخانهٔ شما در ذهن یک نفر است، نه در سیستم.
راه حل، وصل کردن این دو قدم به هم است:
ظرفیت واقعی از گزارشهای روزانهٔ تولید، توقفات و ضایعات به دست بیاید، نه از کاتالوگ دستگاه.
برنامهٔ روزانهٔ هر دستگاه با بهینهسازی هوشمند ساخته شود. در این برنامه زمان تعویض قالب، سلامت دستگاهها و آماده بودن زیرمجموعهها لحاظ شود.
با ثبت هر گزارش تولید، زمانبندی مراحل باقیمانده دوباره محاسبه شود و روی نمودار گانت دیده شود.
برنامهای که چیدنش برای برنامهریز باتجربه چند روز طول میکشد، با این روش در چند دقیقه ساخته میشود.
مقالهٔ کامل، با فرمولها و رابطهٔ ظرفیت با OEE، در سایت نواندیشان سیستم منتشر شده است.