
ماه ژوئن در سراسر جهان بهعنوان ماه آگاهیرسانی دربارهی بیماری میاستنی گراویس (Myasthenia Gravis) شناخته میشود؛ یک بیماری نادر اما جدی خودایمنی که زندگی هزاران نفر را تحتتأثیر قرار میدهد. هدف از این ماه، افزایش آگاهی عمومی، حمایت از مبتلایان، و تأکید بر اهمیت تشخیص بهموقع و درمان مستمر است.
یکی از چهرههای شناختهشدهای که سالهاست با این بیماری زندگی میکند، جنارو گتوزو، فوتبالیست سابق و مربی ایتالیاییست. او نهتنها در زمین، بلکه در زندگی نیز مبارزی سرسخت و جنگنده باقی مانده است. در ادامه، نگاهی داریم به تجربهی شخصی گتوزو با این بیماری و معنایی که مبارزه و تسلیمنشدن برایش دارد...

جنارو گتوزو، اسطورهی فوتبال ایتالیا که در سال ۲۰۱۳ از دنیای بازیگری خداحافظی کرد و وارد حرفهی مربیگری شد ــ و فصل اخیر را روی نیمکت باشگاه هایدوک اسپلیت در لیگ برتر فوتبال کرواسی گذراند ــ در دوران حرفهایاش به خاطر روحیهی جنگنده و شخصیت «مبارز» خود شهرت و محبوبیت فراوانی پیدا کرد. اما کمتر کسی میداند که او بیش از پانزده سال است درگیر نبردی پنهان، سخت و طاقتفرسا با یک بیماری خودایمنی نادر به نام میاستنی گراویس است؛ نبردی که از چشم عموم پنهان مانده است.
دوم ژوئن، مصادف است با روز جهانی آگاهی از میاستنی گراویس؛ بیماریای که اگرچه کمتر شناختهشده است، اما عمیقاً زندگی بیماران را تحت تأثیر قرار میدهد.
در سال ۲۰۱۱، در نخستین بازی فصل با پیراهن میلان، گتوزو در برخورد با همتیمیاش الساندرو نستا، تنها در دقیقهی بیستم بازی ناچار به ترک میدان شد. بعدها فاش کرد که در همان دقایق ابتدایی بازی، زلاتان ابراهیموویچ را بهطور همزمان در چهار نقطهی مختلف زمین میدید و همین باعث شد نتواند نستا را ببیند و با او برخورد کند.
در دسامبر ۲۰۲۰ نیز، وقتی چهرهاش جلوی دوربینها حالت نامتقارنی پیدا کرد و نگاهش ناپایدار و پراکنده شد، بسیاری از رسانهها و هواداران پرسیدند: «چه بلایی سر رینو آمده؟» پاسخ، هم شوکهکننده بود و هم عمیقاً انسانی.
میاستنی گراویس (Myasthenia Gravis) یک بیماری نادر خودایمنی است که باعث ضعف و خستگی مفرط عضلات ارادی میشود. در این بیماری، سیستم ایمنی بهاشتباه پادتنهایی تولید میکند که گیرندههای استیلکولین ــ ناقل عصبی مسئول حرکت عضلات ــ را مسدود میکنند. این فرآیند باعث اختلال در ارتباط میان عصب و عضله میشود و در نتیجه کنترل عضلات (مخصوصاً عضلات چشم، صورت، گردن و در موارد شدیدتر اندامها) از دست میرود. عضلات ارادی ضعیف میشوند و سریع خسته میشوند.
برای این بیماری درمان قطعی وجود ندارد، اما با داروهایی چون کورتیکواستروئیدها و داروهای سرکوبکنندهی سیستم ایمنی، میتوان علائم را کنترل کرد. این درمانها طولانیمدت و طاقتفرسا هستند و اغلب عوارضی چون بیخوابی، نوسانات خلقی و خستگی مزمن را بهدنبال دارند.

گتوزو به نوع چشمیِ میاستنی گراویس مبتلاست، که محدود به عضلات چشم است و با علائمی چون دوبینی (دیپلوپی) و افتادگی پلک (پتوز) بروز میکند.
در پایان سال ۲۰۲۰، او در حالی روی نیمکت ناپولی ظاهر شد که بهوضوح با مشکل بینایی روبهرو بود. چهرهاش نامتقارن شده بود و نگاهش پراکنده. شایعاتی دربارهی ابتلای او به بیماریهای خطرناک و حتی شرایطی لاعلاج بهسرعت در رسانهها پیچید. گتوزو اما با صداقت و بدون اغراق پاسخ داد:
«به بیماری خودایمنی میاستنی مبتلا هستم. یک ماه است که شایعهی مرگم پخش شده، اما نگران نباشید – من نمردهام. دیدن دوبینی، مشکل بزرگیست. یک ماه است که خودم نیستم. فکر میکنم بازیکنانم هم از دیدن این وضعیت رنج میبرند.»
او همچنین گفت که این سومین بار طی ده سال گذشته است که بیماریاش بهطور جدی عود کرده، اما تسلیم نشده است:
«فقط دیوانهای مثل من میتواند کنار خط با دوبینی بایستد و طوری بازی را هدایت کند که انگار هیچ مشکلی نیست. اما من همینم – هیچوقت تسلیم نمیشوم.»
درمان میاستنی به مصرف منظم داروهای سرکوبگر سیستم ایمنی وابسته است. گتوزو دربارهی شرایطش گفته:
«برای درمان مجبور به مصرف کورتون هستم و به همین دلیل خوابم کم شده – حداکثر روزی پنج ساعت میخوابم. بدنم تا جایی که میتواند خودش را وفق میدهد. اما من هیچوقت تسلیم نشدهام، نه در زندگی، نه در فوتبال.»
این سخنان در سراسر اروپا بازتاب وسیعی داشت، چون گتوزو را نه بهعنوان یک جنگجوی شکستناپذیر، بلکه بهعنوان انسانی شکستناپذیر در برابر ضعفهای جسمیاش معرفی کرد.
در سال ۲۰۲۴، او در گفتوگویی با شبکهی فدراسیون فوتبال ایتالیا (Vivo Azzurro) برای نخستینبار با جزئیات دربارهی بیماریاش سخن گفت:
«پانزده سال است که با میاستنی زندگی میکنم. هزاران نفر برایم مینویسند، از من مشورت میخواهند، میپرسند چطور با این بیماری اینقدر انرژی دارم... من چهار، پنج سال از خیلی چیزهایی که دوست داشتم چشمپوشی کردم، مثلاً یک لیوان شراب. وقتی دوبینی داری، وقتی همهچیز را دو تا میبینی – آسان نیست. ولی همیشه باور داشتم که از بیماریام قویترم.»
او تأکید کرد که صحبت کردن دربارهی بیماریاش برایش مهم است، چون میخواهد الهامبخش دیگران ــ بهویژه ورزشکاران جوان ــ باشد که تسلیم نشوند:
«ناراحت میشوم وقتی میبینم بچههای بااستعداد با اولین مانع کنار میکشند و حتی سعی نمیکنند بیش از توانشان بجنگند. این من را دیوانه میکند. من نه پنهان میشوم، نه خجالت میکشم.»
مبارزهی گتوزو با میاستنی، فقط یک ماجرای شخصی نیست؛ بلکه به یک چالش حرفهای نیز تبدیل شده است. با وجود مشکلات بینایی، بیخوابی و خستگی جسمی، گتوزو هیچگاه نیمکت مربیگری را ترک نکرد ــ نه در ناپولی، نه در والنسیا، نه در مارسی و نه در فصل اخیر در باشگاه هایدوک اسپلیت.
«بازیکنانم رنج میبرند که من را در این وضعیت میبینند، میدانم. اما من زندهام و عقبنشینی نمیکنم. شاید چشمم مشکل داشته باشد، اما هنوز آنقدر میبینم که بدانم کی باید جنگید و کی باید ایستاد.»
این فلسفهی زندگی و جنگندگی، او را به چهرهای محبوب میان هواداران و شخصیتی محترم در میان همکارانش تبدیل کرده است. در دوران حضورش در هایدوک هم بارها دربارهی بیماریاش صحبت کرد و تا آخرین هفتهی فصل برای کسب قهرمانی که هواداران اسپلیت بیست سال در انتظارش بودند، جنگید.
جنارو گتوزو پس از کمتر از یک سال حضور در باشگاه کروات، رسماً قرارداد خود را با هایدوک اسپیلت با توافق دو جانبه فسخ کرد. سرمربی سابق میلان، ناپولی، والنسیا و مارسی، این تیم را به مقام سوم لیگ برتر فوتبال کرواسی رساند. او ۴۳ بازی رسمی را روی نیمکت آنها گذراند که در این مدت ۲۰ برد، ۱۴ تساوی و ۹ باخت به دست آورد.